DANH SÁCH TÁC GIẢ
KHÁCH THĂM VIẾNG
2,096,180

Hướng tới cái... quái mới! - Trương Đức - Nguyễn Thị Sương - Tôn Thất Hiệt

Friday, November 18, 201112:00 AM(View: 15425)
Hướng tới cái... quái mới! - Trương Đức - Nguyễn Thị Sương - Tôn Thất Hiệt
Hướng tới cái... quái mới! - Trương Đức



rung_1


Xem hình Cái Đẹp Mới của “Chí Phèo & Thị Nở” ngày nay, mình suýt... phì cười vãi đái, hehe, đó là bởi vì thấy “cái đẹp mới” của Việt nam ta, sao nó... “quái” thế cơ chứ...

Thì “Chí Phèo & Thị Nở” Việt Nam thời nào chả... “quái”!

Ừ, thì mình cũng biết thế, nhưng phải công nhận bà Nguyễn Thị Sương có “đôi mắt tinh tường” thật đấy, như của Nam Cao chứ không phải bỡn...

Thế à? Bà Sương như... “Nam Cao tái thế”?

Chứ còn gì nữa! Đây nhá, phải có “đôi mắt” thật tinh tường thì trong một đống “quái” đông đúc - toàn “quái” là “quái” - ở Việt Nam ta hiện giờ, bà Sương mới “chộp” ra được “cặp quái”, phải gọi là... tiêu biểu nhất và... đẹp đôi nhất, cho chúng ta xem!

Mình nhớ “hồi xưa”, hihi, đùa tí, thực ra cũng chẳng “xưa” lắm, mới đây thôi, cách đây ba năm, bác Hoàng Ngọc-Tuấn cũng đã “túm cổ” cho chúng ta thấy Một Cặp Quái trong cái “quái trạng văn hóa” Việt Nam ta. Hồi ấy, thú thực, mình vẫn phân vân không biết “cái quái trạng văn hóa” ấy có thực không, nhưng đến bây giờ thì mình tin thật rồi, tin quá đi chứ lị, hihi, tức là, cái “quái trạng văn hóa Việt Nam” là có đấy bà con ơi!

Và vì tin là nó có, nên mình mới lại tự hỏi, vì đâu nên nỗi?, hay, để cho nó “văn vẻ”, văn hóa mà, mình bắt chước bác Nguyễn Đức Tùng tự hỏi như thế này: “Quái” đến từ đâu? Hehe...

Bây giờ mình xin đi tìm câu trả lời cho câu “tự hỏi” đó...

Mất công đi tìm mà làm gì, ông Hoàng Ngọc-Tuấn đã phát hiện ra cái “quái trạng văn hóa” của Việt nam, chắc chắn phải biết nó đến từ đâu, cứ hỏi ổng là xong!

Ờ, ờ, tất nhiên rồi! Nhưng mình không muốn “làm phiền” bác ý, hihi, bác ý có việc của bác ý, mình đã “xác định” rồi, không được lôi thôi, đã “tự hỏi” thì phải “tự trả lời”, không nên làm phiền người khác, đúng không?!

Mình nghĩ thế này, mọi sự trên đời này, kể cả “quái”, không thể “tự sinh ra” được, tức là phải có cái gì đó khác “tác động”, thì nó mới “hình thành”, mới “sinh sôi nảy nở” được, kiểu như cây cối hút nước, hút đất thì mới xanh tươi, trẻ em được học hành, nuôi dưỡng tử tế thì mới lớn khôn được, v.v... Tức là, văn hóa cũng thế, cũng phải được/bị “cái khác” tác động thì mới hình thành và phát triển được. Vậy, “vấn đề” ở đây là: “cái khác” là cái gì?

Tất nhiên, sẽ có nhiều bạn bảo “cái khác” là cái khác cơ, nhưng theo mình, “cái khác” chính là ngôn ngữ. Mà thật đấy, mình không nói gì khác đâu, chỉ xin “trích” lời Kinh Thánh ra đây: Khởi thủy là lời! Có nghĩa là: Nền văn minh của chúng ta được hình thành và phát triển, do tác động của “lời” - “ngôn ngữ”!

Hôm trước, mình đọc được “lời” của nhà thơ vừa đạt giải Nobel văn chương, Tomas Tranströmer, trong bài đối thoại của Black Raccoon, rằng: The language marches in step with the executioners. Therefore we must get a new language. [Ngôn ngữ đi chung nhịp bước với đao phủ thủ. Do đó chúng ta phải có một ngữ ngôn tinh mới.]. Mình suy nghĩ rất “mông lung”, như thế nào là “chung nhịp bước với đao phủ”, là “phải có một ngôn ngữ mới”?

Có một “lời” cũng như ông như thế này: “Mọi thứ đều đến từ bên trong, từ tiềm thức. Đó là cái nguồn của mọi thứ.” Mình mới nghĩ: Phải chăng tiềm thức chính là “một ngôn ngữ mới” của nhà thơ? Nếu đúng như vậy, đối với những kẻ “không đánh thức” (vẫn dùng “ngôn ngữ cũ”) được tiềm thức của mình, thì sao đây?

Thì “chung nhịp bước với đao phủ” chứ còn sao nữa hả trời!

Đây nhá, theo mình hiểu, nhà thơ Tomas Tranströmer, khi nói “ngôn ngữ chung nhịp bước với đao phủ”, là muốn nói lên cái tính “hành hình” của ngôn ngữ, ngôn ngữ cũng “thi hành bản án” như “một đồ tể”!

Đọc bài này của Song Chi nói về cái sự học hành của trẻ em Việt Nam hiện giờ mà mình thấy... “rùng mình” cho cái “nền giáo dục” của nước nhà. Trong bài viết, đạo diễn Song Chi nói rằng: “Cũng chỉ tại cái nền giáo dục điên rồ, chạy theo thành tích, điểm số, chuộng cái hư danh-có sự phân biệt giữa trường chuyên, trường điểm, trường chọn…với trường thường, nên các ông bố bà mẹ mới phải thúc vào lưng con, ép con phải vào bằng được trường chuyên, không vào được thì…chạy tiền, nhờ cậy người quen. Rồi một xã hội điên rồ, chuộng bằng cấp hơn khả năng thực, nên mới có chuyện chạy điểm, chạy bằng, mua bằng, bằng giả bằng dỏm v.v…”, thì mình thấy ngay cái sự “thi hành bản án như một đồ tể” của ngôn ngữ. “Ngôn ngữ giáo dục XHCN” trong nước hiện giờ đã “giết chết” hay “chém đứt đầu” những “cái thật”, “cái đẹp”, “cái văn minh”, và - điều đáng nói -, là giờ đây chỉ còn lại “một quái trạng văn hóa” nửa người nửa ngợm, không ra một thể thống gì cả ở trên mảnh đất “èo uột” hình chữ S mà thôi!

Bậy nà, chứng minh đê!

Được thôi, mình chẳng cần lấy “bằng chứng” ở tận đâu xa, lấy ngay đích “Thị Nở” nhà mình đây thôi, hihi. Trên một trang mạng văn hóa, mình đọc được lời này của Vi Thùy Linh “làn da cẩm thạch”: “Có bao lăm ai cuồng say và liều lĩnh xả thân vì tình yêu, vì văn chương giữa cõi hiện sinh đang xuống cấp nhiều mặt, thực dụng bủa vây này ? Để tạo được nghệ thuật ấy, không thể cũ và giả, bất tài lại hay tham. Không thể đánh đồng, đánh tráo ánh sáng giá trị mới, kinh điển với cũ kỹ, lười nhác, ấu trĩ, ngụy tạo, giả hiệu; nghệ sĩ thực tài với thi sĩ vỏ và nghệ sĩ rởm. Dẫu đời sống là một sân khấu lớn, tôi không đến các vũ hội hoá trang. ” Tức là “thị ta” cũng “nhận ra” cái xã hội Việt Nam hiện giờ là “cõi hiện sinh đang xuống cấp nhiều mặt, thực dụng bủa vây này ”, và tuy có nói rằng “Dẫu đời sống là một sân khấu lớn, tôi không đến các vũ hội hoá trang”, nhưng vẫn liên tục “mò” đến các “vũ hội hóa trang” đều đều...

Ừ, có thể, đối với những người “lớn lên dưới mái trường (định hướng) XHCN” như “làn da cẩm thạch” Vi Thùy Linh, hay “cơn gió đực” Đào Anh Khánh, hoặc ông Hoàng Ngọc Hiến, thì có thể như thế, nhưng ông Trịnh Lữ thì ổng từ Mỹ về cơ mà? Sao lại bảo ông là “quái”? Bậy nà...

Ấy, ấy, cũng thế cả thôi, ông Lữ tuy “lớn lên ở Mỹ” thật đấy, nhưng lại không “có một ngôn ngữ mới” là tiềm thức của chính ổng, và, có thể đã bị “ngôn ngữ XHCN”... “chặt đứt đầu” từ lâu rồi cũng nên! Có thể lắm!

Nói tóm lại, trong cái “quái trạng văn hóa Việt Nam” có rất nhiều “quái”, nhiều vô kể và... đủ loại, từ quái “nằm trong lăng” cho đến quái “làm tình một mình trên mái”, thế mới bỏ mẹ! Và, nói thật đấy, không biết cái “quái trạng văn hóa” Việt Nam ấy, sẽ đi về đâu?


Trương Đức



Em chả... đọc thơ “cái... què” của Bùi Chát... đâu nha!


Dạ, thế đấy. Em chả... mà em vẫn muốn... xem. Nhưng hổng phải Sương tui đâu nha. Mà một độc giả ký tên Quỳnh Thi... đã để lại phản hồi trên Da Màu và đã viết như sau đây:

 
Quỳnh Thi viết:
 
Cám ơn anh bạn Nguyễn Vui. Nhà thơ thứ thiệt có phẩm chất khác với “nhà thơ” dổm chứ còn gì nữa. Việc gì mà phải cay cú, gay gắt với bần tăng vậy, mất vui đi.
 
Để Ta chỉ cho bạn một bài thơ hay bên website Tiền Vệ nhá. “Bài thơ” dể đâu đăng hôm tuần trước thì phải, nó có tựa đề là: Ba bài thơ, của Lý Đợi, được trịnh trọng dịch ra tiếng Pháp cơ đấy.
 
Đã lâu rồi, nhớ đâu dăm bẩy năm về trước, bần tăng cũng có ý kiến về “bài thơ” Cái Lồn Què, của ông nhớn bạn thân của tác giả Ba bài thơ. Bị Lý Đợi dạy cho một bài học nhớ đời.
 
Một bài thơ mà vì dốt quá không hiểu nhà thơ “hư cấu” nên có ý kiến phê phán. Thế mà đến nay vẫn tính nào tật nấy, không biết sợ! Hồi đó nhà thơ Nguyễn Thị Ngọc Nhung và nhà thơ Khế Iêm nhờ làm phát hành cho tạp chí Thơ ở vùng Texas, nhiều bạn đọc chỉ vì những bài thơ hay kiểu hư cấu ấy mà từ chối mua báo đấy bạn ạ.
 
ới đây trên trang website Đàn Chim Việt cũng vậy. Mấy bài viết đòi lại công lý cho Tổng Thống Ngô Đình Diệm cũng “bị” gần 300 bạn đọc viết comment cơ đấy.
 
Còn những câu hỏi khác của bạn, thì đề nghị bạn hãy lấy kính hiển vi tri thức mà soi trong cái ý kiến góp ý ấy nhé.
 
Bần tăng có tánh xấu là, cái gì thấy chướng tai gai mắt, ngang tai thì nói, đó là “thẳng thẳng” đấy bạn. Trước đây cũng vì tánh xấu này mà bần tăng bị các ông nhớn nhà văn, nhà thơ trên diễn đàn văn học rầy rà, dù bần tăng ngồi trong tịnh thất cũng không được an tịnh.
 
Nhặt một hạt sạn trong chén cơm văn chương sao mà nhiêu khê thế.
 
Xin cám ơn quí bạn đã theo dõi.
 

Tội nghiệp chưa. Hổng ưa thơ “dổm” họ Bùi thì đừng... đọc. Nếu chơi dại “vẫn tính nào tật nấy” thì phải tự trách mình. Cớ chi lại trách thi nhân?

Sương tui xin đề nghị độc giả Quỳnh Thi “bần tăng” - thứ thiệt chăm phần chăm chứ hổng “dổm” tí nào cả — từ nay về sau đừng sang Tiền Vệ nũa, mà nên ở lại ao nhà để thơ thẩn vói “những cánh chim thiên đường” của tiên nữ. Nơi ấy chắc hẳn phải là chốn thiên thai/thiên đường đỏ thắm sắc... máu cờ?

 

Nguyễn Thị Sương




Chuyện thơ không phải là chuyện cù nhầy - Tôn thất Hiệt

Đọc các ý kiến của bạn Black Raccoon, tôi cảm thấy mình nên bỏ chút thì giờ để góp ý về lối lý luận và tranh biện của bạn, vì tôi e rằng lối ấy không khéo sẽ biến chuyện thơ thành chuyện... cù nhầy.

 

LÝ LUẬN CÙ NHẦY

Trong bài Thế nào là một bài thơ hay, Black Raccoon viết:

Thơ cũng giông giống phở. Do đó, theo tui, thơ cần mấy yếu tố sau để nó được hay: Tự thơ phải hay, như phở phải ngon. Người thưởng thức thơ phải có lòng yêu, như ăn phở cần bụng đoi đói.
 
Và, một yếu tố chót mà tui cho rằng tối quan trọng. Đó là, đọc thơ như ăn phở, không ai có thể làm thay thế mình được. Hay hay dở, ngon hay hay không, phải do chính anh. Chính anh/chị có câu trả lời lấy.
 

Hãy thử phân tích mạch lý luận của Black Raccoon.

Black Raccoon viết: “thơ cần mấy yếu tố sau để nó được hay...”

Khi đọc câu trên, độc giả chờ xem Black Raccoon cho biết thơ cần phải có “mấy yếu tố” gì “để nó được hay”.

Ngay sau đó, Black Raccoon nêu ra “mấy yếu tố” như sau:

- Yếu tố 1: Tự thơ phải hay.

Cái yếu tố thứ nhất này nghe muốn chết cười! Để cho thơ “được hay” thì “tự thơ phải hay”!

{Nói kiểu này nghe quả là... trớt quớt. Trong khi một cô gái thắc mắc làm thế nào để được đẹp, thì nghe nhà thẩm mỹ phán: “E hèm... Cô cần mấy yếu tố sau để được đẹp: Một là, cô phải tự đẹp!...”}

- Yếu tố 2: Người thưởng thức thơ phải có lòng yêu.

Lại muốn chết cười! Để cho thơ “được hay” thì “người thưởng thức thơ phải có lòng yêu”! Nói vậy thì cái hay của bài thơ không ở trong bài thơ, mà đến từ cái “lòng yêu” của người thưởng thức!

{Nói kiểu này thì lại càng... trớt quớt. Cộng hai “yếu tố” lại, nhà thẩm mỹ phán: “E hèm... Cô cần mấy yếu tố sau để được đẹp: Một là, cô phải tự đẹp! Hai là, người ngắm cô phải có lòng yêu!...”}

- Yếu tố 3: Không ai có thể đọc thay cho mình được. Thơ hay, hay dở, là do chính người đọc.

{Nhà thẩm mỹ: “E hèm... Cô cần mấy yếu tố sau để được đẹp: Một là, cô phải tự đẹp! Hai là, người ngắm cô phải có lòng yêu! Ba là, cô đẹp hay xấu là do người ngắm cô. Đó là ba cái yếu tố để làm cho cô được đẹp!”}

Nói cù nhầy như vậy là... hết thuốc!

Trên kia Black Raccoon đã nói “tự thơ phải hay” (yếu tố 1), thế thì sao bây giờ lại nói thơ hay, hay dở, là do chính người đọc (yếu tố 3)? Hoá ra, mặc kệ cho bài thơ “tự nó hay”, nếu người đọc thấy dở, thì bài thơ lập tức biến thành dở?

Trên kia Black Raccoon cũng đã nói khi người đọc “có lòng yêu” thì thơ mới “được hay” (yếu tố 2), thế thì sao bây giờ lại còn đặt ra chuyện hay, hay dở (yếu tố 3)? Hoá ra càng nói thì càng thừa, và càng tự mâu thuẫn.

Kết hợp cả ba “yếu tố” trên, thì kết quả là một cái mớ lằng nhằng do chính ba cái “yếu tố” cù nhầy đó choảng nhau. Thế này:

- Thơ phải “tự nó hay”. Nhưng nó có “tự hay” thì cũng mặc kệ nó, nếu người đọc mà không “có lòng yêu”, thì thơ lập tức thành dở.

- Ngược lại, nếu người đọc “có lòng yêu”, thì thơ lập tức thành hay.

- Người đọc “có lòng yêu”, thì thơ lập tức thành hay, thế nhưng, thơ hay, hay dở, là do chính người đọc. Mặc dù đã “có lòng yêu”, nhưng chưa chắc thơ đã hay, vì nếu người đọc thấy thơ dở, thì thơ lập tức thành dở.

- Thơ có “tự nó hay” cách mấy thì cũng mặc kệ nó, vì thơ hay, hay dở, là do chính người đọc, chứ không phải do thơ.

Vân vân và vân vân. Xin độc giả tiếp tục... khai triển!

 

TRANH BIỆN CÙ NHẦY

Trong bài Thế nào là một bài thơ hay, Black Raccoon viết:

Tui còn muốn đi xa hơn câu hỏi “Thế nào thì gọi là thơ?”. Tui sẽ hỏi “thế nào là một bài thơ hay?” Dễ lắm. Người nào ăn một bát phở, cũng biết ngay phở ngon hay không. Thơ cũng vậy thôi. Đọc là biết liền, hay hoặc không hay.

Sau khi nhà thơ Nguyễn Đăng Thường đặt vấn đề về lối so sánh thơ và phở của Black Raccoon, thì Black Raccoon lại viết trong bài Hồi âm về chuyện thơ:

Thật ra, chuyện ví thơ với phở, trước đây Bùi Giáng cũng có từng nói qua rồi. Và tui chỉ đồng ý với ông. Đại ý Bùi Giáng viết: “Khi ăn một bát phở ngon thì ta cứ biết là nó ngon, chứ bây giờ thắc mắc phân tích xem bát phở này từ đâu tới, hữu hay vô, xưa hay nay thì ăn làm sao còn thấy ngon được nữa đây?”...
 

Ở bài đầu, Black Raccoon nói như chính miình là người đưa ra cái ý so sánh thơ và phở, nhưng ở bài thứ hai, Black Raccoon lại nói đó là ý của Bùi Giáng (tuy chẳng hề cho độc giả biết Bùi Giáng nói hay viết ra điều đó ở đâu, trong bối cảnh nào, và liệu có chắc chắn rằng Bùi Giáng đã nói/viết như thế không).

Khi nhà thơ NĐT nêu ra việc Black Raccoon “chộp ý” của Bùi Giáng làm ý mình từ đầu mà không hề cho biết đó là ý của Bùi Giáng, thì trong bài Hồi âm.. Black Raccoon đáp lại:

Đồng ý với ai đó mà là con de rô sao? Còn, có báo cáo trước hay không thì cũng còn tùy. Giả như ta nói: thiệt là nước vỏ lựu máu màu gà, thì có cần phải ghi chú thêm Nguyễn Du vô hay chăng. Mà tui cũng thích là con de rô thì đã sao?...
 

Nói vậy thì quá sức là cù nhầy. Câu “nước vỏ lựu, máu mào gà” của Nguyễn Du đã trở thành phổ cập trong dân gian và hầu như ai cũng biết đó là câu của Nguyễn Du. Còn câu nói/viết của Bùi Giáng (?) thì liệu có mấy ai biết đó là của Bùi Giáng (?).

Vân vân và vân vân.

Black Raccoon còn nhiều chỗ tranh biện cù nhầy khác, nhưng tôi không có thì giờ để nêu ra và phân tích cho hết.

Chỉ xin nói gọn một điều:

Nên cố gắng tránh lý luận và tranh biện cù nhầy, nếu bạn thật sự yêu thơ và muốn đóng góp những điều thú vị và bổ ích vào chuyện thơ.

 

Tôn Thất Hiệt


Send comment
Off
Telex
VNI
Your Name
Your email address