DANH SÁCH TÁC GIẢ
KHÁCH THĂM VIẾNG
1,846,201

VN: Nhà thơ Xuân Tâm qua đời

12 Tháng Ba 201212:00 SA(Xem: 19170)
VN: Nhà thơ Xuân Tâm qua đời

Nhà thơ Xuân Tâm qua đời



Chiều 8.2.2012, gia đình, bạn bè văn chương đã tới Bệnh viện Thanh Nhàn, Hà Nội, dự lễ tiễn đưa nhà thơ Xuân Tâm, đại biểu cuối cùng của nền Thơ mới trong cuốn Thi nhân Việt Nam của Hoài Thanh - Hoài Chân đến nơi an nghỉ cuối cùng.


Ông mất 16 giờ 45 ngày 4.2.2012 do tuổi cao. Nhà thơ Xuân Tâm (tên khai sinh Phan Hạp), sinh năm 1916, quê ở xã Điện Quang, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Ông sinh ra trong một gia đình có truyền thống hiếu học, đã học Trường Quốc học Huế và đậu bằng thành chung. Ông về hưu ở Hà Nội. Trong phong trào Thơ mới 1930-1945, Xuân Tâm đăng nhiều thơ trên báo và các tạp chí. Năm 1941, Xuân Tâm xuất bản tập thơ Lời tim non gồm nhiều bài thơ mà ông sáng tác từ năm 1935, khi mới 19 tuổi. Trong đó có bài thơ Nghỉ hè đoạt giải nhất trong một cuộc thi thơ và được chọn vào sách giáo khoa cấp tiểu học. Những năm sau, Xuân Tâm cho in tiếp các tập thơ: Hương giữa mùa, Hoa cuối mùa. Những bài thơ lãng mạn trữ tình của ông được nhiều độc giả yêu thích và được in ở nhiều tuyển tập thơ. Ông có 5 người con, trong đó người con trai đầu là nhà báo Phan Hoài Nam (viết báo và văn xuôi theo nghiệp văn chương của cha) đã chết.


Xuân Tâm sáng tác nhiều thơ, nhưng nổi tiếng nhất vẫn là tập Lời tim non từ thời Thơ Mới. Nhận xét về tập thơ này, Hoài Thanh - Hoài Chân, tác giả Thi Nhân Việt Nam, viết: “Tôi không rõ Xuân Tâm, người học trò Quảng ấy, có phải lòng một cô gái Huế không? Nhưng cảnh Huế cũng là một cô gái và cô gái này đã quyến rũ lòng non trẻ của Xuân Tâm. Mặc dầu cảnh Huế cơ hồ Xuân Tâm không nói đến, không khí sông Hương núi Ngự vẫn mang mác trong thơ Xuân Tâm. Tìm kiếm Xuân Tâm hoài, tôi chỉ thấy một ít Xuân Diệu, một Huy Cận không buồn mênh mông, một xứ Huế không có cái bâng khuâng của Phan Văn Dật, cái vẻ tài hoa của Nguyễn Đình Thư, cái dáng non yếu của Mộng Huyền, cái vẻ ngây thơ của Thu Hồng, cái ẩn ước của Thanh Tịnh... Quả có thế. Vui hay buồn ở Xuân Tâm đều có vẻ dịu dàng vừa phải...”.



Mối tình đẹp của “người thơ” Xuân Tâm



“Nguyện yêu thơ đến trọn đời”

Tôi vẫn nhớ như in một buổi chiều mùa đông, men theo phố Thụy Khuê, tôi tìm đến một địa chỉ dễ thuộc và dễ nhớ: nhà số 1, ngõ 234, tìm gặp nhà thơ Xuân Tâm. Ngôi nhà cấp 4 của ông giản dị, cũ kỹ theo kiểu nông thôn trước đây. Đi qua cái cổng nhỏ, giữa sân là một cây hồng xiêm cành lá khẳng khiu vào mùa rét mướt. Nhà thơ Xuân Tâm nằm ở giường, thấy tôi bước vào, ông ngồi dậy và đến ngồi cạnh chiếc bàn uống nước. Tôi mỉm cười kính cẩn chào ông, ông không đáp trả, cũng chẳng cười, chỉ hơi gật đầu, đôi mắt ông mở to trên gương mặt đã xương xẩu và bị những nét thời gian làm cho cũ kỹ.

 
blank
Nhà thơ Xuân Tâm và người viết - Thiên Kim



Nhà thơ Xuân Tâm tên thật là Phan Hạp. Ông sinh năm 1916 tại làng Bảo An, Phủ Điện Bàn, Quang Nam. Thuở nhỏ, ông học trường quốc học Huế, có bằng Thành chung và đã có thơ in ở từ tuổi thanh niên. Tập thơ đầu tay của ông là Lời tim non được xuất bản năm 1941, gồm 35 bài.

Nhà thơ Xuân Tâm từng kể lại rằng, dạo ấy, khi ông đang làm ở Sở ngân khố Trung bộ đặt tại Huế, ông đã có nhiều thơ gửi thơ in trên các tạp chí Tân Văn, Sông Hương và năm 1941 ông đã gửi tập bản thảo Lời tim non qua bưu điện tới một nhà xuất bản ở Hà Nội. Sau khi xem tập thơ có chất lượng tốt, nhà xuất bản liền gọi điện cho ông, hỏi ông in bao nhiêu tập? Ông đã bỏ tiền túi ra in 500 cuốn đem bán ở Đà Nẵng, Hội An được một ít, còn một ít tặng bạn bè.

Dạo đó, ông mới bước vào tuổi 25, sau khi lấy vợ được 1 năm. Cũng sau khi ra tập sách này, ông đã được hai nhà phê bình văn học Hoài Thanh - Hoài Chân để mắt tới. Sự tao ngộ của Xuân Tâm và cuốn Thi nhân Việt Nam rất tình cờ, tình cờ như chính việc ông đến với văn chương.

Nhà thơ Xuân Tâm từng kể lại rằng, năm 1942, sau khi cuốn Thi nhân Việt Nam ra mắt bạn đọc, ông được đồng tác giả Hoài Thanh, Hoài Chân gửi tặng một bản sách, có chữ ký của hai người và kèm thêm khoản tiền nhuận bút là 25 đồng. Đó là một khoản tiền lớn thời đó, có thể mua được 5 tạ gạo ngon hặc một chiếc xe đạp loại tốt của Pháp.

 
blank
Nhà thơ Xuân Tâm và cuốn Thi nhân VIệt Nam in lần đầu tiên năm 1941



Thời gian về sau, nhà thơ Xuân Tâm không dành được nhiều thời gian dành cho văn học, ông làm Giám đốc Sở Ngân khố Liên khu Năm. Mãi đến năm 1990, ông mới cho xuất bản tập thơ thứ 2 Dòng thời gian. Tập thơ là lời tâm sự chân tình của một người yêu thơ, vướng vào thơ như một định mệnh khó rời. Ông viết: “Thơ ở cùng tôi giữa đất trời/ Đừng theo mấy giớ chốn xa khơi/ Tôi trông thơ đến từng mai sáng/ Và nguyện yêu thơ đến trọn đời”.

… Và là dịch giả cuốn thơ bi hài “Lecid” của Pierre Corneilie

Khi về nghỉ hưu, nhà thơ Xuân Tâm không chỉ sáng tác thơ mà ông còn dịch thơ. Cuốn kịch thơ bi hài Lecid của Pierre Corneilie (Nhà viết kịch nổi tiếng của Pháp) mà ông dịch đã được Nhà xuất bản Văn học in năm 1999 với số lượng lớn 3.000 cuốn (một số lượng kỷ lục thời bấy giờ), với lời giới thiệu của nhà thơ Nguyễn Xuân Sanh. Trong cuốn kịch thơ, ngay ở trang đầu, đã có mấy câu thơ của dịch giả thay cho lời tựa: “Kính gửi hương hồn Piecor nây/ Người hơn tôi ba thế kỷ/ Nên ngày nay tôi mới dịch thơ Người/ Xin nhận nơi đây những lời tri kỷ/ Dịch thơ người, tôi dịch với thơ tôi...”.

 
blank
Khi về nghỉ hưu, nhà thơ Xuân Tâm không chỉ sáng tác thơ mà ông còn dịch thơ


Chưa hết, trong cuốn sách còn lại trong tủ sách mà hiện nay gia đình ông còn giữ được, có một dòng chữ viết tay của Xuân Tâm: “Quyển sách này dành riêng cho hai ta”. “Hai ta” ở đây chính là ông và người vợ, người nữ sinh Đồng Khánh Huế đã khiến cho Xuân Tâm “ngẩn ngơ lòng” viết nên hai câu thơ đã đi vào đời sống văn học như hai câu ca dao tuyệt hay: “Học trò xứ Quảng ra thi/Gặp cô gái Huế bỏ đi không đành”.

Mối tình đẹp với cô nữ sinh Đồng Khánh

Có lẽ, hiếm có mối tình thi nhân nào đã ở lại trong văn học và người thơ vẫn ở lại với cuộc đời cho đến khi bóng của mối tình ấy đã trường tồn trong những câu thơ. Bây giờ hai câu “Học trò xứ Quảng ra thi/ Gặp cô gái Huế bỏ đi không đành” đã đi vào dân gian như một mối duyên kỳ ngộ của hai mảnh đất trai tài gái sắc.

Khi tôi hỏi về mối tình của ông với cô nữ sinh Đồng Khánh, nhà thơ Xuân Tâm kể lại rằng, đó là mối tình đầu tiên và cũng là mối tình duy nhất của đời ông. Những năm bốn mươi của thế kỷ trước ở Huế, chàng trai xứ Quảng là ông ra Huế và đắm say một cô nữ sinh bằng tuổi.

 
blank
Nhà thơ Xuân Tâm khi còn sống, chụp ảnh cùng con trai, con gái và con rể


Hình ảnh của tà áo tím mộng mơ đi vào thơ nhưng với ông còn hiện hữu ở cuộc đời. Nàng áo dài thướt tha mỗi lần ôm cặp hay đạp xe đi qua cầu Trường Tiền đã làm cho nhà thơ Xuân Tâm mê mẩn. Những vần thơ tặng người thơ cũng đã được viết lên trong tập Lời tim non và cũng không ai khác, chính người con gái ấy, đã là nguồn thi hứng vô tận cho cây bút Xuân Tâm cất cánh: “Tuổi thanh xuân em nữ sinh Đồng Khánh/ Anh học sinh Quốc Học thân thương/ Hai trường bên nhau chung một con đường/ Con đường hẹp để cho tình mở rộng(Áo tím). Sau này, cô nữ sinh Đồng Khánh cũng đã theo chồng ra Bắc làm cô giáo, cô Phạm Thị Mua giảng dạy ở trường Bưởi (nay là trường Chu Văn An).

Nhà thơ Tế Hanh, khi viết lời giới thiệu cho tập thơ Dòng thời gian đã viết đại ý rằng Xuân Tâm có cái may mắn là yêu và được yêu. Tình yêu giữa người học sinh trường Quốc Học và người nữ sinh Đồng Khánh, Huế trong khung cảnh sông Hương núi Ngự thật đẹp và đã trở thành tình bạn đời đến già. Cho nên nhà thơ khẳng định không thể có một mối tình khác thay thế được: “Thi sĩ không sao vá được tình/ Mỗi lời ân ái đóng hơn đinh/ Trong hồn trong thịt trong xương tủy/ Dưới sóng thời gian chẳng đổi hình(Vá tình).

Sự ra đi của nhà thơ Xuân Tâm đã khép lại một chặng đường “Thi nhân Việt Nam” với những “nhân chứng sống” là những tên tuổi đã làm nên một chặng đường thơ mới. Cầu mong, nơi chín suối, ông sẽ được tao ngộ cùng những bạn hữu của một thời vang bóng.



Trần Hoàng Thiên Kim

Nghỉ Hè


ao_dai_2_0-content


Sung sướng quá, giờ cuối cùng đã hết,
Đoàn trai non hớn hở rủ nhau về.
Chín mươi ngày nhảy nhót ở miền quê,
Ôi tất cả mùa xuân trong mùa hạ !

Một nét mặt, trăm tiếng cười rộn rã

Lời trên môi, chen chúc nối nghìn câu
Chờ đêm nay, sáng sớm bước lên tàu
Ăn chẳng được, lòng nôn nao khó ngủ.

Trong khoảnh khắc, sách bài là giấy cũ.

Nhớ làm chi, thầy mẹ đợi, em trông.
Trên đường làng huyết phượng nở thành bông,
Và vườn rộng nhiều trái cây ngon ngọt.

Kiểm soát kỹ có khi còn thiếu sót,

Rương chật rồi, khó nhốt cả niềm vui.
Tay bắt tay, hồn không chút bùi ngùi,
Các bạn hỡi, trời mai đầy ánh sáng.


Xuân Tâm

BVN-TH





Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
16 Tháng Mười Một 20187:19 SA(Xem: 75)
(h. VTD). Tô Thùy Yên tên thật là Đinh Thành Tiên, sinh ngày 20 tháng 10 năm 1938 tại Gò Vấp. Học Trung Học trường Petrus Trương Vĩnh Ký
13 Tháng Mười Một 20188:17 SA(Xem: 124)
Tuổi Quý Mùi (1943) Quê Hội An, Quảng Nam Làm thơ, làm lính trước 1975. Sau 75 ở tù cải tạo
11 Tháng Mười Một 20187:20 SA(Xem: 81)
Đọc văn Phan Ni Tấn như nghe một người kể chuyện có duyên… Nam bộ. Trước và sau anh, từng có những nhà văn được yêu chuộng của dòng văn học Nam bộ này, thế nhưng ở Phan Ni Tấn, cái dấu ấn “Nam kỳ lục tỉnh” thật đậm nét
07 Tháng Mười Một 20185:08 CH(Xem: 134)
Nguyễn Lệ Uyên quê ở Phú Yên, học ĐH Sư Phạm Cần Thơ, ra dạy tại Gò Công, và lập gia đình với một “nhạn trắng” Gò Công
06 Tháng Mười Một 20183:06 CH(Xem: 170)
tại Toà Soạn Người Việt, 14771 Moran St, Westminster, CA 92683. Vào lúc 11 giờ sáng Chủ Nhật, ngày 11 tháng 11, 2018