DANH SÁCH TÁC GIẢ
KHÁCH THĂM VIẾNG
1,821,085

Mẫu Hệ - Trần Yên Hòa (từ chương 16-18)

16 Tháng Mười 201212:00 SA(Xem: 15629)
Mẫu Hệ - Trần Yên Hòa (từ chương 16-18)
Mẫu Hệ





bia_mau_he




Chuyện là hư cấu

Mọi nhân vật, không gian, thời gian trong truyện đều là sản phẩm của tưởng tượng

Trần Yên Hòa



*



Chương Mười Sáu


ntrung_2

(toàn) tranh phụ bản là của họa sĩ Nguyễn Trung



- Trảng Lớn, xe vào Trảng Lớn anh em ơi! Tiếng của một người nào đó ngồi phía ngoài tấm bạt xe nhìn ra ngoài, rồi nói to lên như vậy.

Trời bắt đầu xuất hiện những tia hồng từ phương đông, báo hiệu cho một ngày mới. Soại ngủ thiếp đi một lúc rồi tỉnh dậy theo tiếng nói của người bạn báo cho biết xe đến Trảng Lớn. Truớc đây, anh chỉ nghe tên Trảng Lớn là nơi đặt bản doanh của sư đoàn 25 bộ binh và bản doanh của một đơn vị quân đội Mỹ, chứ anh chưa một lần đặt chân tới đây lần nào.

Đoàn xe chạy chậm chậm trên con đường tráng nhựa, loang lổ những lớp hắc ín bị dộp lên, đóng thành mảng như những bãi cứt trâu. Đoàn xe đến cổng chính thì dừng lại. Những người bộ đội ở đâu đuợc điều động tới, đứng đầy hai bên vệ đuờng, tay cầm súng lăm lăm. Người bộ đội trên xe nhảy xuống đất và nói lớn:

- Tất cả anh em xuống xe tập họp thành hàng, điểm danh.

Soại đợi cho đến người gần cuối nhảy xuống, anh mới cầm hai cái bao nhựa - hành trang của anh - vạch tấm bạt ra, một tay bám vào thành xe rồi nhảy xuống. Khoảng cách hơi xa kèm theo sự mệt mỏi trong một đêm chập chờn không ngủ đuợc, làm anh không guợng nổi, nên ngã lăn kềnh xuống mặt đất. Một nguời bạn la lên:

- Anh bạn kia, mới thất trận một tháng mà đã làm anh yếu sức thế à. Thôi cầm tay tôi đứng dậy đi.

Soại cầm tay người bạn đứng lên, anh nói lí nhí trong miệng:

- Cám ơn anh, hồi tối đến giờ tôi chập chờn ngủ không đuợc nên mệt quá.

Nói xong anh quày quả buớc theo những người ra tập họp trên khoảng đất trống trước doanh trại. Nguời cán bộ cầm đèn pin rọi vào một tờ giấy và đọc từng tên nguời, ai có tên hô "có mặt" rồi đứng sang một bên. Soại đợi đến tên mình cũng lần luợt bước qua dãy hàng mới.

Sau khi điểm danh xong, nguời cán bộ huớng dẫn nói:

- Các anh theo tôi, ta đi vào doanh trại. Lán của ta là lán cuối cùng, nhé.

Tất cả mọi người theo viên cán bộ. Toán trên xe của Soại theo danh sách là năm mươi hai người, ai cũng tay xách nách mang lần luợt buớc đi. Phần đông anh em trình diện đem theo vỏn vẹn chỉ vài cái túi xách nhỏ, như Soại, chỉ có hai bao nylông. Nhưng cũng có nguời đem theo cả một cái xách lớn, chứa đầy quần áo, mền mùng, thức ăn. Họ đi lệch bệch, nặng nhọc.

Dãy lán là những căn nhà tiền chế dã chiến của khu doanh trại Mỹ còn lại. Đến nơi, mạnh ai nấy vào tìm chỗ nằm. Chỗ nằm là cái nền nhà tráng xi măng. Số người đông mà nền nhà lại chật, nên đã có tiếng cự cải nhau dành chỗ, dành cột treo mùng, khiến nguời cán bộ phải lên tiếng:

- Đây là bước đầu các anh tập trung học tập cải tạo. Các anh không được tranh cải nhau. Phải phấn đấu để trở thành một công dân tốt. Có trở thành một con người mới xã hội chủ nghĩa hay không là do tự các anh phấn đấu rèn luyện đó thôi.

Tất cả những nguời tập trung im lặng. Nguời cán bộ nói tiếp:

Mỗi nhà như thế này là một đội, gọi là C. Tôi đề nghị anh Ngô Hoàng làm nhà trưởng hay là C trưởng. Tối nay sẽ sinh hoạt để phân chia ra các A và B. Bây giờ các anh phân công cắt đặt bộ phận anh nuôi đi lãnh dụng cụ nhà bếp về nấu ăn. Nhà bếp ở phía cuối dãy.

Ngô Hoàng là sĩ quan hải quân, theo anh nói vậy, hải quân có tàu sẳn sàng đón anh, nhưng anh không đi, vì anh không muốn ra nước ngoài làm tôi mọi cho ngoại nhân. Anh ở lại, đi trình diện học tập. Anh rất hăng hái, xốc vát trong mọi công việc, người cán bộ chắc nhìn thấy sự năng nổ đó nên đã đề cử anh làm C trưởng.

Ngô Hoàng đi quanh đám anh em đang dọn dẹp, sắp xếp chỗ nằm, chỗ ngủ. Anh cầm danh sách năm mươi hai nguời trong lán, có khai lý lịch trích ngang, mà nguời cán bộ đã đưa cho anh. Ngô Hoàng nói:

- Bây giờ chúng ta phải lo việc cơm nuớc. Tôi xin khoảng bốn anh em xung phong đi lãnh gạo, thức ăn và dụng cụ nhà bếp để về nấu ăn. Anh em nào xung phong thì đi với tôi.

Không ai xung phong vì ai cũng muốn lo cho chỗ ngủ của mình. Hoàng lại lên tiếng:

- Nếu không có ai xung phong, tôi gọi theo danh sách từ trên xuống dưới. Khi nào có công việc khác, tôi sẽ gọi tiếp theo.

Bốn nguời bạn đang lui cui kê chỗ nằm của mình đuợc kêu tên, phải bỏ dỡ công việc, thu xếp đồ đạc rồi theo Hoàng đi xuống khu nhà bếp.

Soại nằm bên cạnh hai người không quen. Mà thật ra, trong lán anh em đều lạ. Hầu như trong suốt cuộc đời quân ngũ của Soại, anh đều phục vụ ở miền Trung, nên những người bạn cùng đơn vị không có ở đây. Với lại Sài Gòn rộng lớn quá, biết bao nhiêu nơi làm địa điểm trình diện, nên làm sao mà gặp bạn bè quen đuợc. Khi xuống xe, Soại thấy một đoàn molotova đậu dài dài ngoài cổng doanh trại. Soại cố ý tìm xem có anh Giang không, nhưng không thấy. Lúc bước đi, Soại nghĩ, học ở đây muời ngày làm gì rồi cũng gặp nhau.

Soại buớc ra khỏi lán. Nắng bên ngoài đã lên thật chói chan. "Tây Ninh nắng cháy da nguời". Anh nhớ một bài hát cũ. Bây giờ khoảng đâu mười giờ sáng mà nắng đã gay gắt. Nắng làm rịn mồ hôi sau lưng. Soại muốn tắm mà không biết giếng nuớc ở đâu.

Khu doanh trại Trảng Lớn rộng mênh mông, những căn nhà tiền chế Mỹ bỏ lại đều dùng để chứa những nguời trình diện tập trung. Có đâu cũng ngót mấy ngàn người. Nơi đây, ngày đầu tiên, ai cũng muốn tắm cho mát nhưng một dãy lán dài, khoảng trên mười căn nhà, chứa khoảng bốn, năm trăm anh em trình diện mà chỉ có một cái giếng. Giếng nước sâu xuống tận đáy, lại mùa hè nữa, nên nuớc còn rất ít. Anh em chen lấn nhau lấy nuớc, tiếng kêu la, tiếng cười đùa, rồi tiếng chữi thề, hòa lẫn vào nhau tạo thành một chuổi âm thanh hỗn độn.

Soại nằm bên Niệm và Dương. Niệm là dân tác chiến, khóa 2/68 Thủ Đức, người miền Nam, tính tình xuề xòa, dễ chịu. Dương nguời bắc di cư, tốt nghiệp truờng Võ Bị, đại đội trưởng ở một sư đoàn bộ binh. Dương nói năng lém lĩnh. Mới đầu, anh nghe Dương nói chuyện, tự giới thiệu cái lò Võ Bị của mình, Soại muốn đổi chỗ nằm khác. Anh nhìn quanh quất, không thấy chỗ nào còn trống nên anh thôi. Anh không thích những nguời nói nhiều và khoe khoang quá trong lần tiếp xúc đầu tiên.

Ngày đầu tiên trong trại cải tạo ai cũng nhiệt tình hay ít ra cũng tỏ ra vẻ nhiệt tình. Khi ra chỗ chờ đợi để lãnh cơm, Soại đi bên Niệm. Một số anh trong toán nấu ăn, đang dùng cái xẻng lớn xới đều trên một chảo cơm đang bốc khói. Bên kia là một nồi đồ xào và một nồi canh cải. Bữa ăn đầu tiên còn nhiều lộn xộn, nhưng chẳng ai để ý vì là ngày đầu tiên.

Khi nhận cơm trong tô sành, Soại bỏ đồ xào và canh chung trong một tô, đem về ngồi dưới thềm nhà cùng ăn với Niệm. Soại nói đùa:

- Ăn cơm dưới chế độ xã hội chủ nghĩa có khác há.

Niệm cuời:

- Thì hồi trước đi hành quân mình cũng ăn như thế này. Có lúc còn không có cơm ăn nữa. Đơn vị tôi nhiều khi đôi ba ngày không có tiếp tế phải đào khoai củ mà ăn đỡ.

- Anh ở đơn vị nào?

- Tiểu khu Bình Định, đại đội phó đại đội địa phương quân. Còn anh?

- Sư đoàn 2. Đại đội trưởng trinh sát.

- Anh di tản vào đây hả?

- Ừ, theo đơn vị.

Nghĩ đến những ngày đã qua. Chuyện di tản, chuyện không đánh mà hàng. Soại như muốn nghẹt thở. Anh chuyển sang chuyện khác:

- Không biết họ nói mình học tập muời ngày mà sao không tổ chức học ở Sài Gòn mà đem lên đây nhỉ?

Niệm nói theo ý nghĩ của mình:

- Tôi cũng không biết nữa, chắc có lẽ đông quá nên họ đưa mình lên đây cho tiện việc tổ chức học tập hơn.

Soại thấy đói nên anh ăn ngon lành. Phút chốc, tô cơm đã hết. Anh đứng dậy nói với Niệm:

- Tôi lại đằng giếng rửa cái tô, ăn như thế này mà khoẻ, chẳng mỡ màng gì, chỉ cần dội nước lên là sạch. Anh đi sau nhe.

Soại đem cái tô lại chỗ giếng nước. Nhiều người tranh nhau cái ròng rọc để quay nước lên. Khi chiếc gàu lên khỏi thành giếng, mọi nguời nhào tới chen vào lấy nước. Soại cũng chen vào, anh đưa cái bát vào múc nước trong gàu ra.

Có tiếng chữi thề đâu đó:

- Đ. mẹ! Chẳng ai kéo nước lên mà khi ông kéo nước lên lại dành nhau. Thật là đồ ngụy.

Soại bỏ ngoài tai câu chữi, nhưng anh cảm thấy đau lòng. Anh trở về lại lán của mình.

Nóng. Trời Tây Ninh mùa hè đổ lửa ụp xuống làm ai cũng đổ mồ hôi nhễ nhại. Không ai ngủ được, anh em một số nằm trên những bức chiếu đem theo, còn những anh không có chiếu thì nằm trên nền xi măng. Soại nằm xuống chỗ của mình, nền xi măng mát ruợi. Anh muốn ngủ một giấc.


Chương Mười Bảy


ntrung_3



Bảy giờ sáng, một toán bộ đội khoảng chục nguời, đầu đội nón cối, vai mang xắc-cốt, đi xuống khu doanh trại. Một toán vệ binh mang súng AK đi theo. Mỗi bộ đội đi vào một nhà. Tất cả các anh em đã thức dậy, tập họp ngồi trên nền xi măng để nghe cán bộ “làm việc”.

Nguời cán bộ tự giới thiệu:

- Tôi là cán bộ quản giáo của nhà này. Hôm nay ta băt đầu vào ngày làm việc đầu tiên. Đó là các anh phải làm Bản Tự Khai này cho đầy đủ. Các anh phải thành thật khai báo các quá trình làm việc của mình trong thời gian phục vụ trong ngụy quân. Cách mạng đa biết tất cả những công việc của các anh làm, những tội ác của các anh đã có, nhưng cách mạng muốn cân đo sự thành thật của các anh ra sao? Nếu các anh thành khẩn khai báo thì sẽ đuợc khoan hồng, chính sách của cách mạng lúc nào cũng truớc sau như một. Bây giờ các anh nhận lấy giấy bút rồi viết theo nội dung.

Nguời cán bộ nói xong, đưa cho đội truởng Ngô Hoàng một số giấy, bút và mực. Giấy là những tờ giấy manh khổ lớn, xếp đôi. Bút là những cây bút đuợc tra ngòi vào như những cây bút các học sinh tiểu học sử dụng với những bình mực nhỏ, hai nguời dùng chung một bình mực.

Soại nhận lấy giấy, bút và mực, rồi anh ngồi xuống sàn xi măng. Xong đâu đấy, nguời quản giáo đọc nội dung bản tự khai. Ai cung chăm chú viết.

Soại để tờ giấy lên trên tấm mền xếp cao lên, đặt trên nền xi măng và viết một mạch. Lý lịch đời anh được phoi bày từng nét trên tờ giấy. Anh không dấu diếm điều gì và anh cũng chẳng cần dấu diếm.

Soại miên man viết. Tự dung anh nhớ về quê anh quá đổi. Cái tuổi thơ hồng ngày nào ở trần, chạy ra ga xe lửa An Mỹ đá bóng với tụi bạn ngoài chợ Quán. Những ngày mùa màng gặt xong, khu đồng Cát chỉ còn trơ cánh rạ, anh cùng thằng Tộ, thằng Thị, anh Giang đá trái banh bằng lá chuối quấn lại. Những con chim tray trãy màu xanh bay hót véo von trên cao. Chim chiền chiện, chim cà cuởng, chim sáo đầu trên lưng những con bò. Rồi những ngày anh đi lính, đi hành quân trên những vùng Sơn Tịnh, Nghĩa Hành, Tiên Phuớc, Hậu Đức. Ở đây địch quân đặt mìn, cắm hầm chông, bắn sẻ...Những nguời dân sớm mai bên này, chiều tối bên kia. Anh có tội tình gì khi chiến tranh lan rộng và lệnh tổng động viên kêu gọi trên các đài phát thanh. Không đi lính thì sẽ vào tù. Không ở bên này cũng ở bên kia. Các anh ở bên kia phải đi bộ đội, phải băng núi băng rừng vào đây để giải phóng. Chúng tôi ở miền Nam phải vào lính để chống cộng sản xâm lăng.

Soại chợt nghi đến Nại Hiên. Em trở về quê gần một tháng rồi. Em ra sao? Con ra sao? Trong ngôi nhà đó, căn nhà là mồ hôi nuớc mắt của cha mẹ tạo dựng nên, đã bị ủi sập bởi những chiếc xe tăng bên phe quốc gia hành quân. Bây giờ mẹ ở đó với ngôi nhà tranh mới dựng lại. Mẹ sẽ thế nào với tuổi bảy mươi. Anh xót xa nghĩ tới ngày về. Mười ngày, muời ngày sao mà không thấy động tĩnh gì hết vậy. Ngày thứ nhất khai lý lịch, nguời cán bộ không nói đến ngày về, ngày mãn khóa học...mà chỉ nói đến chính sách của cách mạng truớc sau nhu một. Trước sau như một nghĩa là gì? là thông báo nói mười ngày, là muời ngày học xong sẽ về, nhưng sao lán trại, nhà bếp, anh nuôi, lao động cải tạo...những chuyện đó đang dăng ra truớc mặt.

Ngày thứ hai.

Một hồi kẻng đuợc nhà truởng Ngô Hoàng đánh lên, tiếng kẻng làm ai cũng rùng mình, nó gợi lên một cái gì đó rờn rợn. Người cán bộ quản giáo đi vào. Ngô Hoàng xăng xái ra chào, cán bộ nói với Ngô Hoàng điều gì đó. Ngô Hoàng lệnh cho anh em tập họp truớc sân lán. Nguời cán bộ đứng truớc anh em, nói:

- Hôm qua các anh đã khai lý lịch cá nhân xong. Tất cả đang được trên duyệt xem sự thành khẩn của các anh như thế nào. Hôm nay các anh đi lao động trên Khung. Chỉ trừ những anh em làm ở nhà bếp và các “anh nuôi” được ở nhà, còn tất cả phải đi lao động. Các anh phải lao động cho thật tốt, lao động tốt là một điều kiện để các anh sớm về đoàn tụ với gia đình.

Những người trong các bộ phận được người quản giáo nêu tên ra khỏi hàng, tất cả số còn lại đi theo người cán bộ ra cổng.

Khung là bộ chỉ huy liên trại và là khu nhà của những gia đình cán bộ, bộ đội đang làm việc ở đây. Trong lúc giao thời này, nhiệm vụ quản lý và cải tạo “ngụy quân, ngụy quyền” đuợc giao cho Ban Quân Quản. Quân đội có trách nhiệm tiếp nhận và cai quản đám sĩ quan trình diện này, cho nên các gia đình bộ đội được sống ngay trong khu vực, trong mấy khu nhà tiền chế. Họ ở một khu riêng.

Đám cải tạo được đưa ra làm vệ sinh, khai thông cống rãnh, dọn dẹp bàn ghế cho Khung.

Khi toán ra đến cổng chính, Soại đã thấy có nhiều toán khác ở các khu vực kế bên cũng đi lao động. Những đám này ra làm vệ sinh và dọn dẹp trên khoảnh đất trống ngoại vi khu Trảng Lớn. Tiếng vui cười của ngày hôm qua không còn nữa. Ai cũng đăm chiêu, bạn bè cũ gặp nhau chỉ đưa tay vẫy. Mỗi toán, ngoài người quản giáo dắt đi, luôn luôn có một hai vệ binh cầm súng AK đi kè kè bên cạnh. Những người vệ binh mặt mày lạnh tanh, nói tiếng bắc kỳ rất khó nghe.

Doanh trại ở trong vòng rào kẽm gai. Chung quanh có những cái chòi cao, có bộ đội canh gác, ở đó có thể quan sát toàn vùng. Bộ đội túc trực ở đó, súng chia thẳng, có thể tác xạ bất cứ lúc nào nếu có động tĩnh. Toán của Soại đuợc dẫn đến một khu doanh trại, ở đây đồ đạc vất bừa bãi như đã bỏ không lâu lắm rồi, vắng ngắt. Người cán bộ tập họp anh em một lần nữa, rồi phân công:

- Các anh bây giờ vào dọn sạch sẽ khu này. Nơi đây, nay mai sẽ là Bộ Chỉ Huy Khung về làm việc. Các anh em chia ra làm 3 toán, toán khiêng dọn bàn ghế, toán làm vệ sinh, toán quét dọn linh tinh, theo thứ tự mỗi B lãnh một phần việc.

Soại nghe lạ tai, những danh từ như A, B, C phân chia theo cấp tiểu đội, trung đội, đại đội. Cái mới bắt đầu, kể cả những ngôn ngữ như: quán triệt, khẩn trương, hồ hởi, anh cũng đuợc nghe lần đầu tiên.

Nắng bắt đầu nóng trên đầu, không ai đem mũ nón theo cả. Soại ít khi đội mũ và cũng nghĩ trong đầu là đi học tập mười ngày, mà chắc là học trong phòng, lớp, nên anh không đem mũ theo, dù hồi bán ở chợ trời, anh đã mua một cái mũ bành đội che nắng. Nắng Sài Gòn hay nắng Tây Ninh đều không là hiền và đẹp như trong thơ Nguyên Sa, nắng ở đây xuyên qua đỉnh đầu bốc lên hừng hực. Trong đám anh em, có lẽ ai cũng nghĩ rằng, đi học tập chính trị thì cũng như đi học văn hóa, nên anh nào cũng quần áo sạch sẽ, bảnh bao, bây giờ, đi lao động khuân vác như thế này thật không phù hợp chút nào. Niệm cũng vậy, quần tây xám, áo thun màu xanh da trời, trông Niệm còn rất trẻ và “bô” trai. Soại và Niệm hì hục khiêng một cái bàn dài từ trong nhà ra ngoài bãi đất trống. Chiếc bàn nặng nên hai nguời bắt đầu thở nặng nhọc.

Niệm nói:

- Không biết làm việc kiểu này bao lâu đây, sao không thấy động tĩnh về chuyện học tập gì hết thế này Soại?

Soại thả hai tay ra khỏi chân bàn, anh vừa thở, vừa trả lời bạn, vừa trấn an mình:

- Tôi nghĩ mình dọn dẹp chỗ này mấy ngày là họ sẽ cho mình học tập thôi. Nói vậy chứ học mấy bài chứ có gì đâu, hạ sĩ quan và binh sĩ chỉ học có ba ngày đó sao.

Soại nói theo suy nghi lạc quan. Tuy nhiên anh cũng thấy mờ mờ đó là vỏ đoán, không chính xác. Anh nói thế như là một an ủi, một vỗ về cho chính mình.

Niệm băn khoăn: - Hôm mình đi, vợ con mình chỉ còn mấy ngàn đồng, lại ở nhà thuê chứ mình đâu có nhà. Nếu mà không về đúng mười ngày thì chắc vợ con mình ra ngoài đường ở quá. Mình lo lắm.

Soại nghĩ mình cũng may mắn hơn bạn. Nại Hiên và ba con dắt díu nhau về quê rồi. Anh cũng an tâm. Ai cũng nghĩ, chế độ mới là chế độ của nông dân, nên về quê là chắc ăn.

Niệm đã kể về chuyện gia đình của Niệm cho Soại nghe. Chàng trai Long An đi lính ra trường bốc thăm về tiểu khu Bình Định, anh buồn bã vì biết rằng vùng 1 và vùng 2 là những nơi địch hoạt động mạnh, anh đã được biết qua về liên khu 5 - Nam, Ngãi, Bình, Phú - cái ổ cộng sản. Niệm đã đến đó, đã sống với những người lính địa phương quân, đã từng đi hành quân qua những thôn làng hẻo lánh, những vùng xôi đậu, ban ngày quốc gia ban đêm cộng sản. Thế rồi anh gặp Ngọc, cô gái Quy Nhơn, trong những ngày nghỉ phép dưỡng quân. Tình yêu đã đến, hai người lấy nhau, cho nên Bình Định đã cột chân anh lại. Ngày đơn vị anh di tản theo lệnh của tiểu khu vào Sài Gòn, anh không dẫn vợ con về quê cha mẹ ở Long An mà thuê nhà ở Sài Gòn ở tạm. Bây giờ vợ con anh ở đó, đợi anh, mười ngày đi học tập về sẽ tính sau. Bây giờ là ngày thứ hai, anh đang dọn vệ sinh ở đây, còn tám ngày nữa, không biết có được về hay không đây?

Dãy doanh trại này có một số căn nhà có người ở, đó là những gia đình bộ đội trong hệ thống Ban Chỉ Huy được điều về đây. Soại nhìn những đứa bé chạy tung tăn ngoài sân, anh chợt nhớ con mình quá. Anh Thư, Đông Nghi cũng trạc tuổi đó. Một đứa bé chạy lại gần, anh ngoắc tay, hỏi:

- Cháu tên gì, cháu mấy tuổi rồi?

Con bé nhìn anh mắt lấm lét, có vẻ sợ sệt. Anh hỏi tiếp:

- Chú hỏi con sao con không trả lời?

Con bé nói giọng bắc:

- Cháu ba tuổi, cháu tên là cái Sâu.

- Cháu đi học chưa?

- Bố mẹ cháu mới chuyển vào đây, cháu chưa đi học.

Con bé có vẻ dạn dĩ chút đỉnh, nó hỏi lại:

- Các chú làm gì ở đây vậy?

- Các chú làm vệ sinh, dọn sạch sẽ để cháu có chỗ chơi đó.

- Sao bố mẹ cháu nói các chú lao động?

- Ừ, thì làm việc là lao động.

Con bé nhìn Soại cười để lộ hàm răng sún, rồi nói:

- Bố cháu nói các chú là “phạm”, sáng nay bố cháu dẫn phạm đi lao động đó.

Soại chợt nghe lạnh người, con bé chắc nghe bố mẹ nói thì nói lại thế thôi. Nhưng anh cũng thấm trong lòng một nỗi xót xa.

Có tiếng gọi, giọng đàn bà bắc kỳ, vọng ra từ trong một dãy nhà đàng kia:

- Cái Sâu đâu rồi?

Con bé nhanh nhẩu trả lời:

- Con đây, con đang đứng chơi với mấy chú đây này.

Cũng tiếng người đàn bà, như rít qua hai kẻ răng:

- Mày về nhà ngay, đừng có ra ngoài đó, đừng có liên lạc với bọn phạm, nhá.

Con bé nghe tiếng kêu giục giã, vội chạy về nhà. Chỉ còn lại đám anh em học tập hì hục khuân vác đồ đạc, dọn dẹp vệ sinh mọi nơi. Dương, chàng trai Võ Bị, nay đã được cán bộ quản giáo chỉ định làm B trưởng, chạy ra chạy vô hối thúc anh em làm việc. Nắng chói chan trên đầu.

Buổi chiều xuống chậm. Nắng vương trên những cành cây khô, mặt trời đỏ thẳm lui về sau rặng núi. Ở đây có thể nhìn dãy núi Bà Đen phía xa xa, dãy núi dài, không cao lắm, nhô lên một vùng.

Đã qua một tuần ở trại Trảng Lớn, đám sĩ quan trình diện, ban ngày đi lao động ngoài trảng hoặc làm vệ sinh khu doanh trại. Chưa có một ngày nào học chính trị. Điều mà anh em ai cũng mong nó đến. Học để trả nợ cho xong. Mười ngày. Rồi còn phải về lo công việc gia đình nữa chứ.

Gió mát thổi hiu hiu. Anh em tập trung cải tạo đã trở về lán sau một ngày lao động. Thật ra, lao động cũng chỉ cầm chừng. Cốt yếu là khai lý lịch. Cán bộ quản giáo đã nói đi nói lại với anh em tập trung: “Cách mạng đã biết hết việc của các anh em đã làm, anh em đừng dấu diếm chi cho mất công. Cách mạng chỉ cần biết các anh em thành khẩn đến đâu thôi. Đoàn tụ với gia đình mau hay chậm là ở anh em.”

Câu nói có vẻ ởm ờ, lấp liếm, che dấu một điều không thực mà anh em thì vô tư, không nghĩ đến hay có nghĩ đến cũng cố gạt qua một bên để chờ đợi, để xua tan những buồn lo.



* * *


ntrung



“Ngã tư quốc tế” là tụ điểm của các con đường trước các dãy lán mà các anh em cải tạo đang ở. Các con đường làm song song theo các lán. Có hai con đường chính gặp nhau tại một ngã tư, nên anh em đặt tên là “Ngã Tư Quốc Tế”. Buổi chiều khi ăn cơm xong, là giờ nghỉ ngơi, anh em từng tốp, từng tốp đi qua đi lại trên những con đường này. Đến “ngã tư quốc tế”, họ dừng lại đông nhất. Đủ mọi câu chuyện trên trời, dưới đất, chuyện gia đình, vợ con, đơn vị cũ, di tản, tình hình chính trị, rồi cuối cùng ai cũng nói đến một điều đang suy nghĩ, mười ngày học tập, sao chưa nghe động tĩnh gì?

Dương mới vô trại chưa đầy mười ngày mà tiến bộ thấy rõ. Anh hăng say trong chức vụ B trưởng và công việc gì anh cũng xung phong đi đầu. Dương đang đi với Khả, người khóa đàn anh. Hai người đang nói chuyện về những người bạn cũ, ra trường, về đơn vị, bây giờ “đứt phim”, không biết ai còn ai mất.

Dương nói:

- Khi tôi về trung đoàn thì nghe nói niên trưởng Kỵ mất. Ông giữ chức vụ đại đội trưởng, đánh đấm rất chì. Sau đó ông xin về công binh, trên bộ Tổng Tham Mưu đã cho phép thì ông đụng trận chết.

Khả nói:

-Tôi về sư đoàn 2, trung đoàn 4 đóng tại căn cứ Rạng Đông, Quảng Ngãi. Nói thế chứ lội như điên chứ đâu có được ở căn cứ. Khóa tôi có Tùng về làm ban 3 trung đoàn, còn ra nắm đại đội hết. Tùng Huế hành quân ở Quế Sơn bị chết ở đó. Nguyễn Hạnh Phúc về trung đoàn 6, lâu rồi không tin tức.

Dương nghĩ đến mình, đến sư đoàn của anh. Những ngày ở Quảng Trị, Aí Tử với chiến hào, gió cát, đạn pháo mù trời. Lính hiện dịch như anh bây giờ không còn gì nữa. Kỷ niệm quân trường, tình huynh đệ chi binh, niên trưởng, đàn em. Chẳng còn gì. Trước mắt là phải làm sao cho được về sớm để làm lại cuộc đời.

Dương nói:

- Thôi anh, bây giờ mình đã thua trận rồi. Mấy ông lớn, đàn anh của mình đã cao bay xa chạy, mình cũng đừng nhắc lại chuyện ngày xưa làm chi, mình coi nhau như bạn là được rồi.

Khả hơi hụt hẫng một tí. Một tí thôi. Vì anh cũng đã biết về Dương, trong số những đàn em khóa sau, truyền miệng nhau, Dương ra trường bon chen đủ mọi chuyện về chức vụ, quyền hành, tiền bạc. Đủ mọi chuyện. Tuy là con một mẹ, nhưng có đứa này, có đứa kia, làm sao mà nói được.

Khả trở lại chuyện học tập:

- Dương tiếp xúc với quản giáo, mấy ông có cho biết ngày nào mình bắt đầu học tập không?

Dương trả lời rất tỉnh:

- Bao giờ thì bao giờ. tôi chẳng có gì lo lắng cả.

Câu nói của Dương khiến Khả hơi thất vọng. Một điều là, những suy nghĩ, lo lắng là những lo lắng chung. Hỏi nhau để biết, để chia xẻ. Câu trả lời của Dương làm Khả cụt hứng. Sao Dương thay đổi ý chí mình mau quá vậy. Nhớ những ngày còn tại quân trường, những đàn em như Dương, gặp niên trưởng khóa đàn anh ở đâu cũng phải chào kính, nói năng lễ phép. Bây giờ thì “giậu đổ bìm leo” mất rồi.

Trời đã ngã màu đen, tất cả các anh em đi qua đi lại trên các con đường hay tụ họp tại Ngã Tư Quốc Tế từ từ rút vô “chuồng”, như một đàn bò, đàn gà, đàn súc vật, đến giờ là vô chuồng ngủ.


Chương Mười Tám


ntrung_1


Đến ngày thứ mười mà vẫn biệt vô âm tín chuyện đi về. Đi Về! Sao tiếng gọi dễ thương quá mà chẳng bao giờ có trong đời của những người trình diện. Họ như những nhân vật trong những vở hài kịch hay những vở xiếc. Ngơ ngác, ngây ngô, tin tưởng một chuyện không bao giờ có thất. Khi chiếc lưới bủa ra để hốt một mẻ cá lớn thì đừng hòng. Những người chiến thắng đã trả lời một câu rất nhẹ nhàng: “Có câu nào trong bản thông cáo nói là đi học tập cải tạo với thời gian là mười ngày đâu. Trong bản thông cáo ghi rõ là đem đồ ăn, thức uống, áo quần xử dụng đủ trong mười ngày, có nghĩa là trong mười ngày đầu tiên cách mạng chưa lo kịp thì phải cần những vật dụng cá nhân ở nhà mang theo.”. Câu trả lời thật “chuẩn” nhưng đã làm anh em chưng hửng. Anh em có một số người đã thất vọng, chữi thề vung vít. “Đồ đểu, đồ chó má.” Câu chữi thề chỉ có tác dụng vào không khí.

Ngày thứ mười là ngày đánh dấu niềm tin của anh em đối với “cách mạng”. Thật rõ ràng là lính miền Nam lơ mơ về chính trị. Đọc về cộng sản chỉ hiểu lờ mờ. Đi lính vì không có con đường nào khác. Đi tác chiến vì không “chạy” được làm việc ở văn phòng. Khi ra tác chiến nắm chức vụ thì phải thi hành lệnh. Cái sứ mạng cao cả như bảo quốc, an dân, trí, nhân dũng, thành, được đọc lên như những ngôn từ nghe từ lỗ tai này qua lỗ tai kia. Nhưng họ có cái hay là cuộc sống xã hội và gia đình đã tạo thành nếp trong họ những trật tự, những mẫu mực. Như tôn trọng của công, có hiếu thảo với cha mẹ, tình yêu Tổ Quốc. Cái đó như giòng máu đỏ len lỏi trong từng li ti huyết quản của đời sống họ. Nó tự nhiên như cây xanh trổ lá, trổ hoa. Cho nên, dù thất bại trong cuộc chiến, họ vẫn mang cái tâm thức ẩn tàng kia. Những mưu đồ nhỏ nhen, chơi chữ, để đưa họ vào tròng, đã làm trong họ tan loãng đi những niềm tin ban đầu với chế độ mới.

Ngày thứ mười là một ngày buồn hiu. Buổi chiều anh em đi lao động về, ăn cơm, tắm rửa xong là đi lòng vòng trên những con đường chung quanh Ngã Tư Quốc Tế. Nét mặt tươi hồng của một số anh em sau mười ngày dãi dầu ngoài hiện trường đã biến thể. Sạm đen. Áo quần đem theo phải mặc để đi làm cũng lấm lem. Quần áo mặc đi chơi, đi dự học tập, theo họ nghĩ, là áo quần dân sự bảnh bao, mà bây giờ đem “cày” ngoài hiện trường. Đào đất, khiêng PSP - đó là những tấm vỉ sắt lớn ở phi trường trực thăng dã chiến Trảng Lớn. Dọn dẹp và phá đi những hầm trú ẩn của lính Mỹ bỏ lại, phá những hàng rào kẽm gai dày đặc, dù chỉ mới mười ngày cũng làm áo quần te tua. Họ bắt đầu tim cách “mưu sinh thoát hiểm”. Đó là lấy những cái bao cát còn xài được để may những cái mũ, trước tiên là đội che nắng. Rồi cũng bằng vải bao cát, họ may những cái quần đùi để thay đổi cho những cái quần đã rách. Rồi đến cái áo, cái quần dài mặc đi lao động. Mốt thời trang bằng bao cát được phát động rầm rộ trong cả trại. Hai ông lớn, một ông giữ chức vụ Tổng Giám Đốc ngân hàng Quốc Gia Việt Nam ngày trước, và một ông là bác sĩ Viện trưởng Viện Đại Học Y Khoa SG, đã đấu đá nhau, giành qua giựt lại, dằng co nhau, vì một cái bao cát, trong một buổi đi lao động bên ngoài. Hai người nhìn thấy cái bao cát cùng một lúc nên không ai nhường ai, suýt đánh lộn. Đó là hoạt cảnh đầu tiên.

Đi với Niệm trên con đường trong khuôn viên những lán trại. Soại nói:

- Như vậy là tụi mình hết hy vọng trở về sau mười ngày. Đôi lúc mình nghĩ không thể về được, nhưng rồi lại cố tin.

Niệm nói, giọng đầy những băn khoăn:

- Với mình thì không sao nhưng lo cho vợ con quá. Mình cũng thật dại dột khi để vợ con ở lại Sài Gòn. Vợ mình người quê Bình Định, đâu có rành đường đi nước bước ở Sài Gòn. Bây giờ mình về không được, không biết tính sao đây?

Soại an ủi bạn:

- Thôi, có lo lắng cũng chả được gì, mình đang ở trong rọ của tụi nó mà.

Soại nhìn bạn kỹ hơn. Mới mười ngày mà Niệm đã xuống sức thấy rõ. Gầy và đen. Ba ngày đầu đám tập trung còn được cho ăn gạo tốt. Đến ngày thứ tư thì khi đi lãnh thực phẩm, người “anh nuôi” thấy gạo có mùi mốc, cầm lên tay toàn cám mục. Gạo chỉ còn lại xác khô, hết chất.
Người anh nuôi khiếu nại, được cán bộ hậu cần trả lời:

- Các anh ăn đỡ, đây là gạo Trung Quốc tiếp tế cho bộ đội ta. Từ bắc chuyển vào Nam chất ở kho trên núi, bộ đội ta chưa ăn đến thì đã giải phóng Sài Gòn. Bây giờ các anh ăn gạo này tuy là hơi mốc nhưng còn hơn lúc chúng tôi chiến đấu trong rừng, chỉ có ăn khoai củ và uống nước lã.

Anh em tập trung ăn gạo mốc, không có chất B1, thịt ai cũng loãng ra rồi sưng lên, lấy tay bấm vào thì không trở lại bình thường mà lõm sâu vào. Phù thủng. Ai cũng thấy như mình yếu oặt ra, ngồi không muốn cử động.
Soại bị phù thủng. Người anh tự nhiên thấy yếu hẳn đi, làm việc, cuốc đất hay khiêng đồ, chỉ một chặp là thấy mệt, mắt đổ đom đóm. Niệm cũng bị phù thủng nhưng đỡ hơn Soại. Niệm chỉ đen và gầy hơn.

Niệm nói:

-Mình đi không đem theo thuốc men gì, anh em có cho mình một ít viên B1, để mình chia cho Soại mấy viên. Loại thuốc này uống vào thì đỡ phù thủng.

Soại cảm động vì lòng tốt của bạn. Gió chiều hiu hiu se lạnh. Mặt trời thấp thoáng ở phương tây chiếu những tia nắng vàng úa cuối ngày. Gió mát thổi về từ hướng đông làm dịu đi cái khô rang của một ngày mùa hè. Anh em tập trung từ từ đi về lán trại của mình. Đi loanh quanh, tán chuyện gẩu, nghe đài phát thanh ong ỏng nói, ong ỏng hát những bài ca với âm vực cao làm chói tai. Tất cả rồi cũng chán.

Đài phát thanh lúc nào cũng oang oang, chính sách của cách mạng trước sau như một. Như một, như một, nghĩa là không thay đổi, là khoan hồng, độ lượng, dẫn dắt những người «lầm đường lạc lối» trở về với nhân dân, với dân tộc. Nhưng mười ngày chỉ là đem đồ dùng xử dụng đủ mười ngày. Chứ có chữ nào ghi trong bản thông cáo nói là thời gian học tập là mười ngày đâu. Biết không?

Niệm và Soại vào phòng, vừa nằm xuống chỗ nghỉ của mình thì nghe một tiếng bùm thật lớn đâu bên dãy doanh trại bên kia. Tất cả anh em trong lán im lặng nhìn nhau.

Một chốc có tiếng người nói :

- Chuyện gì đã xảy ra bên đó vậy?

- Tiếng nổ của lựu đạn.

Không ai biết. Tiếng nổ rền của lựu đạn. Anh em toàn là sĩ quan nên chuyện phân loại tiếng nổ của vũ khí rất dễ dàng. Có thể là vệ binh làm sẩy chốt lựu đạn hay có thể là khu vực trại bị tấn công. Không ai đoán ra cả. Anh em, một số còn ngồi uống nước lạnh đun sôi, cũng dẹp đồ đoàn đi ngủ.

Hôm sau, đi lao động ngoài hiện trường, anh em chuyền miệng nhau. Đêm hôm qua, dược sĩ Mai Gia Thược đã tung lựu đạn tự tử, vì biết mình đã lầm khi đi trình diện tập trung.

Soại cũng biết niềm tin mười ngày học tập của mình cũng bị xói mòn. Anh không còn hăm hở về ngày về nữa. Anh nghĩ, ít nhất cũng ở đây cũng ba tháng hay sáu tháng ? Chứ không thể ngắn ngày được. Anh an tâm đôi chút với suy nghĩ của mình. Dù gì thì vợ con anh cũng đã về quê. Cái gánh nặng như được trút đi một phần.



* * *


ntrung_4




Một buổi sáng, mặt trời lên rực rỡ, tốp quản giáo hôm nay nai nịt gọn gàng. Họ vào từng nhà. Quản giáo kêu nhà trưởng Hoàng ra chỉ thị:

- Anh cho tập hợp anh em lên hội trường học tập.

Mọi người đang chuẩn bị đi lao động như mọi ngày. Nghe tin đi học tập, có người nhảy cởn lên la to :

- Rồi, đến rồi, phải thế chứ. Học tập xong chuyến này là về, anh em tin tôi đi.

Lời nói đó của Lập, một tân thiếu uý, anh còn nắm chức vụ trung đội trưởng một trung đội bộ binh. Lập hay lạc quan «tếu», hay loan những tin tức thuận lợi cho ngày về. Trong đầu óc Lập non choẹt về sự phán đoán. Lập thường nhìn sự việc bằng hiện tượng hơn là bản chất.

Lập nói tiếp:

- Anh nào cá với tui không? Tôi nói về là về. Họ nhốt mình để làm gì, chỉ tốn cơm nuôi.

Có một số người muốn đáp lại lời Lập, nhưng lại bận lo chuẩn bị mặc áo quần đi học tập nên họ im. Soại cũng vui trong lòng. Biết đâu đấy! Quan trọng nhất trong việc tập trung là học tập. Học tập là tẩy não, là xóa đi cái nhìn cũ trong đầu và tiếp thu lấy cái mới, cái cách mạng, cái giải phóng dân tộc, cái tự do, độc lập và hạnh phúc. Mà nay đã đến ngày đó. Chắc là ngày về cũng gần kề thôi.

Trong lúc bận áo quần, Soại hỏi Niệm:

- Bạn nghĩ thế nào, sau đợt học tập này?

Niệm cũng đang mặc áo. Cái áo bao cát anh vừa thực hiện. Cái áo khô, cong lên, trông nực nội, nóng bức. Nhưng Niệm đã rách hết áo quần. Từ Quy Nhơn chạy vô Sài Gòn anh đem theo mấy bộ đồ, rồi gói đi «học tập» luôn. Gần một tháng lao động ngoài trời, mồ hôi mồ kê đổ ra như tắm, làm áo quần mục đi.

Niệm nói:

- Bây giờ mình theo chủ nghĩa hoài nghi. Bắt đầu tin lời ông Thiệu nói. Để coi thử sao?

Soại lắng đi cái tin tưởng, cái háo hức vừa mới bùng lên trong đầu.

Hoàng nhà trưởng. Dương B trưởng, hối hả, hấp tấp, vừa chạy đầu này, chạy đầu kia, hối thúc anh em nhanh lên, nhanh lên. Mười phút sau, cả đội chuẩn bị xong, tập họp ở trước sân nhà.

Người quản giáo đứng trước anh em, lên tiếng:

Hôm nay bắt đầu cho đợt học tập chính trị, các anh sẽ đến hội trường tham dự học tập. Các anh phải nghiêm túc tiếp thu những cái mới. Có được sớm trở về đoàn tụ với gia đình hay không là do các anh. Tôi thấy các anh vẫn còn lề mề, lao động thì chây lười. Tôi dặn các anh, đến hội trường dự học tập các anh phải nghiêm túc, không được nói chuyện ồn ào, trò chuyện riêng, các anh quán triệt hết chưa?

Mọi người đồng thanh, nghe rõ. Tất cả đi theo quản giáo.

Dương bước ra khỏi hàng, anh hô, một, hai, ba, bốn như đi diễn hành, cho toán đi đều hàng, như những ngày còn học ở quân trường. Trong đầu óc Dương lúc nào cũng đầy đặc óc chỉ huy, toán đi phải có «khí thế».

Dương lên tiếng :

-Anh em đi đều bước nhé, tôi hô các anh em đi theo lệnh tôi, một, hai, ba, bốn, một, hai, ba, bốn, một, hai, bước đều, bước.


Trong toán, anh em đang đi tự do, nghe tiếng hô của Dương tự nhiên chập choạng. Có tiếng xì xào:

-Đi tự do đi, đều bước cái con mẹ gì. Đi tù mà cứ như đi diễn hành vậy. Đụ mẹ!

Rồi nhiều tiếng chữi thề tiếp theo cất lên sau đó. Ngô Hoàng vội chạy tới hỏi ý quản giáo, quản giáo vừa nói vừa chỉ tay. Ngô Hoàng chạy về trước hàng quân, nói lớn :

-Thôi anh em cứ đi tự do, bước đều nhau là được rồi.

Dương quê cơ. Anh im lặng bước đi. Ai cũng biết giữa Ngô Hoàng và Dương có hiềm khích nhau. Dương chỉ là B trưởng, tức là dưới quyền Hoàng, thế mà Dương có nhiều lúc lấn lướt, gặp quản giáo là Dương lăn xăn báo cáo, làm ra vẻ tích cực lắm. Anh thường có ý kiến, có nhận xét, đề nghị về cách sinh hoạt của anh em trong đội. Quản giáo nhiều lúc cũng tin lời Dương. Ngô Hoàng đâm ra cay cú.

Tất cả anh em toàn trại được tập trung vào hội trường. Hội trường là một căn nhà rộng, lợp bằng tranh do anh em tập trung bên lán trại B thực hiện. Anh em vô rừng, rừng Tây Ninh đầy đặc tranh và cây gỗ. Anh em đốn gỗ, cắt tranh, cả mấy đội làm việc hàng tháng mới dựng nên hội trường này. Mùi tranh mới, còn nồng.

Hội trường được trang trí sơ sài, nhưng đầy đủ ý nghĩa. Một tấm màn đỏ kéo ngang qua làm cái nền. Màu đỏ mới trông vào ai cũng rờn rợn. Bức tượng bán thân của ông Hồ Chí Minh bằng thạch cao màu trắng để một bên. Một bên là khẩu hiệu «Không Có Gì Quý Hơn Độc Lập Tự Do».

Anh em từng đội được dẫn vào ngồi dưới đất theo thứ tự. Các quản giáo chạy đi chạy lại. Vệ binh mang súng đứng bên ngoài lố nhố. Cũng ba mươi phút sau mới bắt đầu.

Một người bộ đội mang quân hàm Thiếu tá, lên đứng trên bục gỗ. Ông tự xưng là người của Ủy Ban Quân Quản thành phố, lên nói về chiến thắng vẻ vang của cách mạng và tội ác của ngụy quân, ngụy quyền đối với nhân dân. Ông nói tràng giang đại hải, dùng những từ rất mới, nên Soại nghe qua lạ tai. Ngày trước, có đôi lần Soại nghe lén đài phát thanh Hà Nội hay đài Giải Phóng Miền Nam, anh có nghe những từ này, nhưng nghe qua rồi bỏ. Hình như cái lén lút hay kích thích con người. Bây giờ nghe người thiếu tá giảng viên nói, anh lại thấy khó chịu, nhưng anh phải ngồi im. Nếu như đây là một giảng đường đại học, anh đã bỏ về.

Anh em có nhiều tiếng xì xào nho nhỏ, hình như ai cũng có cảm giác tương tự như Soại. Nhất là khi người giảng viên nói qua tội ác Mỹ Ngụy. Soại thấy mình như bị va chạm một điều gì đó thuộc về nhân phẩm. Tội Ác? Thật sự trong chiến tranh, chuyện bắn giết nhau để giành lấy chiến thắng, bên này hay bên kia. Độc Lập, Tự Do, Dân Chủ là chính nghĩa, nhưng đó cũng chỉ là những nhân danh. Bây giờ thì lý là ở kẻ mạnh, là ở phe của những người chiến thắng.

Cuối cùng, sau khi nghỉ giải lao mười lăm phút, người giảng viên tiếp tục nói đến Bản Tự Khi Lý Lịch. Cũng là chuyện bình thường mà cả đội đã làm nhiều lần, có người khai xong, bị trả về làm lại. Người giảng viên nói:

-Bây giờ muốn cân đo sự thành thật của các anh, các anh sẽ làm tiếp Bản Tự Khai. Lần trước các anh đã làm nhiều rồi nhưng chưa đạt. Cách mạng biết rõ hết về quá trình hoạt động của các anh nhưng muốn thử các anh thành thật đến mức độ nào, nên lần này, Bản Tự Khai các anh phải khai rõ ràng từng giai đoạn hoạt động của mình, như chức vụ, quân hàm, công tác…

Ông còn nói thêm nhiều nữa nhưng Soại cảm thấy mệt quá, sức nóng của hơi người đông đảo làm anh muốn ngạt thở. Anh thấy sức khoẻ của mình sa sút hẳn, nhất là đôi chân. Đôi chân sưng húp, đó là kết quả của bệnh phù thủng. Anh thấy tê cả phần dưới, những lúc đi lao động đôi chân hoạt động còn đỡ nhức nhối hơn là ngồi nghe như thế này. Mấy người bạn ngồi bên anh, nói nhỏ:

-Nữa rồi, lý lịch, lý lịch hoài. Ghi một mẫu để nhớ rồi cứ theo đó mà viết ra. Cách mạng dùng chữ trước sau như một mình cũng chơi chữ trước sau như một. Đụ mẹ, ly lịch ba đời cứ khai hoài, ông bà cha mẹ chết rồi cũng nằm không yên chỗ.

Người bạn kế bên hích tay người đang nói, anh nháy mắt về phía Dương, Dương đang ngồi nghe một cách chăm chú.

Theo chương trình, suốt buổi chiều và buổi tối, anh em được chia từng tổ, ngồi học tập, thảo luận, triển khai bài giảng của giáo viên đứng lớp, rồi phát biểu ý kiến của mình. Vì là buổi học tập đầu tiên nên bắt buộc ai cũng có ý kiến. Dĩ nhiên là chia phiên nhau. Ý kiến anh em chung chung. Chỉ có Dương là gay gắt. Anh kết án quân đội cũ tham nhũng, hối lộ, quân phiệt. Anh em ngồi nghe, có người che miệng ngáp.

Theo thời khóa biểu, suốt một tuần, từ thứ hai đến thứ sáu, buổi sáng lên lớp nghe giảng bài, buổi chiều về phòng họp từng toán thảo luận, đến chiều thứ sáu là thu hoạch. Mỗi người được phát một cây bút lá tre và một bình mực, như những lần khai lý lịch trước.

Đến ngày thứ hai thì các buổi học tập trở nên sôi động. Đám cải tạo tuy lặng lẽ nhưng vẫn nghe và hiểu những điều đang tiếp thu. Buổi chiều trời nóng oi nồng. Không có một chút gió nào. Không gian như khô lại. Đám cải tạo ngồi dưới nền xi măng. Nhà trưởng Ngô Hoàng điều hành buổi thảo luận. B trưởng Dương làm thư ký. Khuôn mặt ai nấy đều căng ra, không biết có phải vì bịnh phù thủng hay vì đề tài nóng bỏng.

Đề tài «Từ Chủ Nghĩa Thực Dân Cũ đến Chủ Nghĩa Thực Dân Mới». Trên Hội trường, giáo viên giảng huấn đã giảng rằng:

"Bắt đầu chủ nghĩa thực dân là các đế quốc châu Âu như Pháp, Anh, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, muốn tìm thị trường buôn bán nên đem quân đến các nước Á Châu, trong đó có Việt Nam, Lào, Campuchia, Thái Lan và Trung Quốc, đi kèm theo mũi súng của quân đội viễn chinh đế quốc là các ông cố đạo truyền bá đạo Chúa. Vì bản chất của người Á Đông là theo Phật hay đạo Khổng, các ông cố đạo nhân danh Chúa, đã làm công cụ cho lực lượng đế quốc. Vua Gia Long đã cỏng rắn cắn gà nhà, cho Pháp đến Việt Nam xuyên qua các ông cố đạo như giám mục Bá Đa Lộc."

Đề tài nóng vì đụng chạm đến tôn giáo. Anh em ngồi xếp bằng. Ai cũng muốn nói lên suy nghĩ của mình. Có người đồng tình, có người không. Tuy nhiên, anh em ai cũng biết, đây là buổi học tập chính trị của cộng sản nên những suy nghĩ của mình không thể phát biểu ở đây. Tốt hơn là ngồi nghe hơn là nói.

Ngày cuối cùng trong đợt học tập là thu hoạch. Như người trồng lúa đến ngày gặt lúa. Như người trồng khoai trồng đậu đến ngày thu hoạch thì đem cuốc ra đào khoai, hái đậu đem về nhà. Nay thì một tuần học tập là một tuần gieo giống, cày xới thảo luận, rồi đến cuối tuần thì thu hoạch kèm theo là làm Bản Tự Khai quá trình hoạt động của bản thân, để xem qua việc học tập của anh em tiến bộ đến đâu?

Soại cũng chăm chú luay hoay viết bài thu hoạch, anh viết như bài đã học, nào chế độ cũ là ngụy quyền không đại diện cho ai, quân đội cũ là ngụy quân, phục vụ cho ngụy quyền. Tướng tá thì tham những, hối lộ và quân phiệt, phần đông là xuất thân từ quân đội Pháp, phục vụ cho thực dân Pháp, là kẻ thù của dân tộc, đã chiếm và cai trị Việt Nam hàng trăm năm.

Anh viết một mạch theo dòng suy nghĩ tuôn tràn. Có những lúc cảm hứng anh viết văn hoa bóng bảy thêm lên như là viết một truyện ngắn, nhưng nó cũng rỗng tuếch chẳng đâu vào đâu. Đến lúc viết bản tự khai, anh khai ở đơn vị không tác chiến, làm việc ở văn phòng, không dính dáng đến chiến tranh chính trị, an ninh hay tình báo. Anh ghi chú ngày giờ và từng đơn vị anh phục vụ trong một tờ giấy nhỏ, anh biết sẽ còn khai lý lịch dài dài nên phải viết làm sao cho trùng khớp, trước sau như một.

Buổi tối nằm một mình, anh hơi ân hận những điều mình đã khai. Anh đã dấu đi quân trường Mẹ, nơi anh xuất thân. Anh đã ở đó trên hai năm, đã luyện tập để trở thành người sĩ quan hiện dịch, với bao nhiêu cực khổ cam go, anh đã hãnh diện cùng bạn bè đồng khóa khi quỳ xuống ở Vũ đình trường trong ngày xuống núi. Nhưng anh nghĩ lại, trong chiến tranh, trong tác chiến, có những lần hành quân bắt được tù binh, hàng binh địch, họ đã vứt bỏ cấp bậc, chức vụ, để không ai chú ý, để lẫn trốn. Trong chiến tranh, chuyện gì, việc gì, cũng trở nên bình thường.

Những ngày mới ra trường với biết bao hoài bão, bao nhiêu lý tưởng đầy ắp trong lòng, mình sẽ làm một điều gì đó theo như những lý thuyết đã học. «Đem Đại Nghĩa để thắng hung tàn, lấy Chí Nhân mà thay cường bạo». Soại ra trình diện đơn vị với hai người bạn đồng khóa. Từ sư đoàn chuyển về trung đoàn. Tư lệnh sư đoàn lúc đó là tướng công, gương mặt ông bạnh ra như là một con heo nọc, lúc này tướng công đang bị báo chí đánh tơi bời vì tội đã hiếp dâm một em bé. Trung đoàn trưởng là đại tá Nghìn, tốt nghiệp trường Võ Bị. Ông lúc nào cũng nghiêm nghị, mặt không bao giờ có một nụ cười. Ông leo lên từ cấp thiếu úy lên đến đại tá. Đã giữ nhiều chức vụ chỉ huy từ trung đội trưởng trở lên. Con người như vậy cứ ngỡ là rất lý tưởng cho một sĩ quan hiện dịch. Nhưng khi có trong tay quyền hạn lớn, ông trở nên ăn chơi, quân phiệt và tham nhũng. Khi về trình diện trung đoàn, tất cả 4 tân thiếu úy cùng khóa vào trình diện ông. Ông ngồi phía trong một cái bàn dài, rộng. Sau khi mỗi người trình diện ông xong, ông chỉ nói một câu: «Các anh biết là đơn vị bộ binh chẳng có gì cần phải là công tác chiến tranh chính trị cả. Các anh về làm đại đội phó ở đơn vị tác chiến dưới đại đội lẻ.»

Chào ông trung đoàn trưởng đi ra, lòng Soại nghe một nổi buồn từ đâu ụp đến, không phải anh sợ hành quân gian khổ, nhưng anh thấy như lý tưởng của mình như là một ảo vọng.

Và tháng ngày sau đó là lội suối trèo đèo, ăn ngủ trong rừng từ tháng này qua tháng khác. Khi lên hành quân chưa đây hai ngày, Soại nghe tin người bạn cùng khóa, thng Bút chết. Một năm rưởi sau, thằng Dân chết. Soại bỏ ngành anh đã học để làm người lính tác chiến thật sự. Thời gian đã biến đổi anh và đã dạy cho anh một bài học thực tế, ở ngoài đơn vị tác chiến, người sĩ quan phải có quyền, phải nắm chức vụ trưởng. Nếu không, chỉ là người vô dụng. Phần đông, những sĩ quan leo lên chức đại đội trưởng là đã quân phiệt, chữi thề, đánh lính, ăn lương khô hành quân của lính, lính ma, lính kiểng. Anh không còn con đường nào khác là phải bỏ ngành để lên làm cấp trưởng.

Anh thương những thằng bạn cùng khổ với anh, thương những người lính dưới quyền mà cái chết của họ được đếm trong từng tíc tắc. Mới cười nói đó, mới ước mơ đó, mới kể chuyện tiếu lâm đó, mà nghe một cái ầm, tiếng nổ từ một quả mình của địch gài, sẽ tung lên những thân xác người lính. Họ chết trong ngất ngứ, không toàn thây. Sau tiếng nổ, những người lính còn sống sót sẽ đi nhặt nhạnh ở chung quanh, đâu đó một cánh tay, một cái chân hay một cái đầu bê bết máu. Cái chết không trối trăn, không dặn dò.

Soại chỉ còn lại niềm tin ở những người đồng đội cùng anh trong chốn tử sinh. Cuối năm đó anh nghe tin trung uý Tín chết khi đang hành quân ở mặt trận Quế Sơn. Tín là khóa đàn anh của Soại. Tìn đã về làm việc ở Bộ chỉ huy trung đoàn một thời gian, nhưng sau lại bị đại tá Nghìn đổi ra đơn vị tác chiến vì không chung đủ số vàng cho ông. Soại nghe tin mà hụt nẩng cả người.

Bây giờ anh là người bại trận. Anh sẽ khai gì đây. Hồ hởi phấn khởi trước sự thắng lợi của phía bên kia? Như những người đục nước thả câu trong những ngày sau ba mươi tháng tư bảy lăm, đeo băng đỏ, bận đồ bà ba đen, đi trên những chiếc xe jeep căng đầy biểu ngữ hô hào chiến thắng, kết tội kẻ thua. Anh không có cái lòng ấy. Dù gì anh đã lớn lên, hít thở không khí ở miền Nam, đã chịu sự giáo dục dưới những mái trường thân yêu, anh không thể đành lòng lên án một chế độ đã qua. Con người, chỉ có con người là có lỗi. Những nhân vật, những con người, khi quyền hành quá lớn đã làm họ đi chệch đường vì tham vọng. Sự đào thải sẽ cuốn họ trôi đi như những giòng nước bẩn, sẽ trôi đi ra biển, để lại cho dòng sông sự im lặng, lóng trong.

Nhưng Soại vẫn nghe lòng mình không yên ổn. Xã hội lúc nào cũng có sự lẫn lộn giữa người và người, giữa tốt và xấu. Ai cũng mặc lên mình chiếc áo gấm trang trọng. Làm sao phân biệt được ai. Như Dương, như Hoàng. Mới một tháng trước đây còn đứng trước hàng quân oai phong lẫm liệt, mà nay đã quay mặt lại chữi quân đội thậm tệ, không còn danh từ nào tệ hơn.

 

Trần Yên Hòa

Họa My hót trong lồng. Dương Thụ, Hồng Nhung









Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
10 Tháng Sáu 201612:00 SA(Xem: 10906)
Đẹp ngẩn ngơ cái nắng Tam Kỳ. Nhuộm vàng phố nhỏ chút tình si. Rợp bóng con đường hoa bò cạp. Ngày xưa qua đó tuổi xuân thì. Hoa nở lung linh màu nắng mới. Em có về trên phố nắng trưa. Ngày đi mang cả mùa hạ nhớ. Rơi đầy trong gió sắc hương
06 Tháng Sáu 201612:00 SA(Xem: 11701)
Với tôi, đó là thước đo hay, chỉ dấu rõ nét nhất của một tài năng văn xuôi. Và, với “Sấp Ngửa” (phần truyện ngắn), Trần Yên Hòa xứng đáng được nhìn như thế.
02 Tháng Sáu 201612:00 SA(Xem: 7844)
Sấp Ngửa, tác phẩm mới nhất của Trần Yên Hòa ra mắt tháng 5 năm nay (2016), sau khi vừa tái bản truyện dài Mẫu Hệ, như là một kết hợp vừa tân truyện vừa vẽ lại chân dung một số bạn văn đa phần người cùng quê anh. Sách dày hơn 350 trang, khổ lớn, trình bày in ấn đẹp, trang nhã, phát hành song hành trên amazo
27 Tháng Năm 201612:00 SA(Xem: 6517)
Vẫn giọng thơ Hoàng Lộc cách đây năm mươi năm, vẫn văn phong, ngôn ngữ ngời ngời, lồng lộng mà chỉ Hoàng Lộc mới có. Đến bây giờ anh đã trên bảy mươi, một chuổi tháng năm dài với thơ không mỏi mệt
26 Tháng Năm 201612:00 SA(Xem: 10751)
Gã nối kết những tay em với danh từ rất kêu, rất nghĩa hiệp. Những điều mà ai cũng cố tìm ở nơi lưu lạc, nơi xứ sở lưu vong này một chữ tình. Phải, đúng vậy chớ, là chúng ta mất hết chỉ còn có nhau