DANH SÁCH TÁC GIẢ
KHÁCH THĂM VIẾNG
1,823,146

Mẫu Hệ - Trần Yên Hòa (từ chương 22 - 24)

26 Tháng Mười 201212:00 SA(Xem: 16316)
Mẫu Hệ - Trần Yên Hòa (từ chương 22 - 24)

Mẫu Hệ

 

blank

Thiếu nữ bên hoa – tranh sơn dầu Hồ Hữu Thủ

Chương Hai Mươi Hai



Dẫn các con trở về lại trong quê, từ giã căn nhà tranh lụp xụp của bà Khải, Nại Hiên cảm thấy bùi ngùi xúc động. Nàng về làm dâu bà Khải đã năm năm, có ba đứa con, nhưng hình như nàng chưa làm dâu ngày nào. Ngày trước, nàng đi dạy ở trường trung học nơi quê nàng, nên nàng ở đó. Còn Soại thì đi hành quân quanh năm suốt tháng, nên chỉ khi Soại về nghỉ dưỡng quân, nàng mới cùng Soại về thăm bà. Bây giờ sống với bà một tháng, hàng ngày, nàng đi học bồi dưỡng, các con ở với bà. Bà lo lắng, tắm rửa cho mấy đứa, nấu cơm cho tụi nhỏ ăn. Đến chiều tối nàng mới trở về, cơm nước bà đã nấu sẳn. Nàng tự dưng xúc động. Những lúc như thế này nàng mới thấy cái tình. Khi sửa soạn xong cho các con, nàng ra thưa với bà Khải đang tưới rau ngoài vườn.

-Thưa mẹ, hôm nay con xin phép dẫn mấy cháu về lại trong quê, con về trình diện đi làm. Mẹ cho phép con về.

Tuy đã thưa với bà Khải hôm qua, nhưng hôm nay nàng cũng nói lại. Bà Khải rất buồn khi phải xa các cháu nội của bà, nhưng vì công việc làm của Nại Hiên bà không thể cản. Bà ứa nước mắt:

-Con về đi dạy lại, khi nào rảnh dẫn các cháu về thăm mẹ. Ở với chúng nó mấy tuần thấy vui cửa vui nhà, bây giờ nó đi, mẹ buồn quá.

Tánh bà Khải hay khóc. Suốt một đời hình như bà không được lúc nào vui, hạnh phúc trọn vẹn. Bà lúc nào cũng thui thủi một mình. Ông Khải đã mất trong cơn bạo bịnh, ngày đó Soại còn ở trong quân trường, đến bây giờ cũng đã trên sáu năm. Một mình bà, các con thì đi lính biệt tăm ở đâu đó. Tụi nó thoáng về thăm bà đội ba ngày rồi lại đi. Bây giờ hòa bình đã đến mà hai đứa con trai bà đều phải đi tập trung cải tạo.

Nại Hiên nói:

-Dạ. Thỉnh thoảng thứ bảy, chủ nhật, con sẽ về thăm mẹ, mẹ cố ăn uống và giữ gìn sức khoẻ.

Nàng vào nhà bế Anh Chi và dắt Anh Thư, Đông Nghi ra chào bà nội. Bà Nội lại gần hun mấy đứa mà nước mắt ràn rụa.

Chị hai Kim cũng đạp xe đạp vào cùng với mấy đứa con của chị, dự định sẽ chở mẹ con Nại Hiên vào bến xe đò cho đỡ tốn tiền đi xe thồ. Chị Kim nói:

-Thôi em về, em đi làm lại được chị cũng mừng. Cố gắng làm ăn nuôi mấy đứa con. Chị cũng không có gì giúp em, có chiếc xe đạp cũ chị cho em đem về sửa lại mà đi. Mình làm không ra tiền mà đi xe lam tốn tiền lắm.

Tất cả lên xe đưa Nại Hiên và mấy đứa con xuống bến xe để về lại trong quê. Mẹ con Nại Hiên đã ngồi vào ghế, chiếc xe đạp được cột trên mui, mẹ con chị Kim mới đạp xe về, Nại Hiên cảm thấy buồn, nàng ứa nước mắt.

Anh Thư hỏi mẹ:

-Có gì buốn mà mẹ khóc vậy mẹ?

Nàng trả lời con:

-Mẹ xa bà nội và cô mẹ buồn quá. Các con có thương bà nội không?

-Có chớ mẹ, bà nội ở một mình buồn quá há mẹ.

Chiếc xe đò rung rung máy rồi bắt đầu lăn bánh. Bến xe thật vắng khách. Thấp thoáng những người bận đồ bộ đội đi qua đi lại trên đường. Vắng đi những tà áo dài ngày cũ, vắng đi những thanh niên bận áo bỏ vô quần. Ở đâu cũng thấy những người ăn mặc xuềnh xoàng, áo bỏ ngoài quần, mang dép râu, đi lang thang trên đường.

Về đến nhà trời cũng xế chiều chiều. Chiếc xe đò đi ra đi vô đón khách, rồi còn đứng lại đón khách dọc đường nhiều lần nữa, nên đến nơi rất chậm. Nại Hiên mệt mõi quá. Nàng nói với bà Ngọ:

-Mẹ coi mấy đứa dùm con chút, con ngủ một giấc chứ ngồi xe đò cả ngày, mõi cái lưng quá.

Nàng đi tắm, rồi vào nằm nghỉ trong giường thì bà Ngọ từ ngoài nói vọng vào:

-Hôm trước có anh bộ đội nào ghé vào đây thăm con, ảnh nói ảnh tên Hòa, đi cùng xe với con ở Sài Gòn về, mẹ nói con đi học ở Tam Kỳ một tháng mới về. Ảnh nói lúc khác ảnh tới.

Nại Hiên giật mình. Nàng nghĩ tới người bộ đội đi cùng xe với nàng từ Sài Gòn về tháng trước. Cũng nhờ có người bộ đội này chứ không thì nàng cũng không biết tính sao khi một nách phải dẫn ba đứa con về quê, các con còn quá nhỏ. Hình ảnh người bộ đội cũng nhạt nhòa đi trong trí nhớ nàng. Nàng phải qua một một lớp bồi dưỡng chính trị đã làm tinh thần nàng tê điếng như mất hết cảm giác. Bây giờ trở về căn nhà cũ, nàng thấy thư thái ra một chút. Ít ra, căn nhà cũng là một điểm tựa, để tâm hồn nàng được thư giản trong bước đường cam go mà nàng phải đối diện, sẽ trải qua, sẽ gặp phải. Nại Hiên đi vào giấc ngủ nhẹ nhàng.



***



Nàng bước lên hi
n trường trung học Núi Thành. Núi Thành là nơi đã xảy ra trận đánh giữa Mỹ và quân cộng sản. Trận đánh được “cách mạng” cho là chiến thắng lẫy lừng, nhiều lần được tâng công trên đài phát thanh Giải Phóng và Hà Nội. Và nay, Núi Thành được đặt tên quận thay cho tên quận Lý Tín.

Nại Hiên bước vào văn phòng. Vẫn cảnh cũ, chiếc bàn thấp, văn phòng hiệu trưởng đặt chung trong văn phòng làm việc, chỉ cách nhau tấm ván che. Cũng chỉ có hai người trong văn phòng. Thầy hiệu trưởng, vẫn bận cái áo bộ đội, cái quần tây đen, áo bỏ ngoài quần, mang dép râu. Thấy Nại Hiên bước vào, ông gật đầu chào, rồi nói:

-Cô Nại Hiên đi học bồi dưỡng đã về rồi đó hả. Cô vào đây, ngồi xuống đây mình nói chuyện.

Nại Hiên chào ông:

-Thưa thầy, em mới về hôm qua, hôm nay vô trình diện thầy liền đây.

Ông hiệu trưởng nói theo:

-Tôi biết rồi. Mọi điều tôi đều được báo cáo.

Thấy ông hiệu trưởng vồn vã, nàng cũng an tâm, chả bù với lần trước, khuôn mặt ông im lìm đến nặng nề. Nại Hiên ngồi xuống ghế, ông hiệu trưởng dỡ một cái tập bìa màu xanh rồi nhìn nàng, nói lớn:

-Tôi đã được điện thoại của đồng chí tư Lộc ngoài thị xã gọi vào. Tôi là đàn em của anh tư Lộc, ảnh có nhờ tôi giúp đỡ trường hợp của cô. Như cô biết đó, giáo dục là một môi trường đào tạo con người nên rất khó khăn. Thôi, tôi cũng đã hứa với anh tư Lộc, là giúp cô, cho cô làm việc ở văn phòng, chứ trường hợp lý lịch của cô thì căng lắm. Ai ở địa phương này không biết thằng Toàn, thằng Đạt, anh cô, thằng Soại chồng cô, đều là những người theo ngụy. Thôi tôi không nói nhiều nữa, cô giúp tôi làm việc ở văn phòng này nhé.

Ông hiệu trưởng tám Thọ nói một hơi dài, như không nói hết lần này, sẽ không còn kịp nói nữa. Nại Hiên đã được anh tư Lộc cho biết, nàng không sững sốt, đột ngột, nhưng trong lòng nàng vẫn thấy nuối tiếc. Bốn năm đại học sư phạm của nàng coi như bỏ biển. Với lại ông hiệu trưởng tám Thọ này, đã một thời đi du kích, là tay chân của cha nàng, mà nay gọi các anh nàng là thằng này, thằng kia, làm nàng nghĩ như mình bị xúc phạm. Nàng nóng mặt lên nhưng nàng đã kịp thời ghìm lại.
Nại Hiên lấy tờ giấy đã học khóa bồi dưỡng chính trị đưa cho ông hiệu trưởng. Ông hiệu trưởng cầm lấy nhưng không đọc. Ông đã biết nội dung tấm giấy nói gì, ông bỏ tờ giấy chứng nhận vào tập sơ mi xanh rồi nói tiếp:

-Thôi cô về nhà nghỉ hôm nay, ngày mai cô vào làm việc. Tôi sẽ bảo nhân viên chấm công cho cô từ ngày hôm nay.

Nại Hiên nói:

-Cám ơn thầy đã giúp đỡ. Mai em sẽ đi làm, có gì thầy chỉ vẻ cho em với.

Ông hiệu trưởng vui vẻ nói:

-Cô yên trí, công việc văn phòng không có gì đâu, có gì tôi sẽ giúp.

Nại Hiên đứng dậy, nàng chào người đàn ông cùng làm ở văn phòng rồi bước ra cửa. Mai đây, những người này sẽ là đồng nghiệp của nàng.


Chương Hai Mươi Ba



blank

Ẩn dụ 1 – tranh sơn dầu Trịnh Cung


Buổi sáng đám quản giáo, vệ binh ùn ùn kéo vào doanh trại ra lệnh tất cả cải tạo viên gọn gàng đồ đạc, rồi ra ngoài sân tập họp.

Niệm nói với Soại:

-Chuyện gì nữa đây, mình ở đây đã hơn ba tháng. Chắc có thay đổi, hay họ sẽ cho mình về?

Soại từ ngày qua cái mốc mười ngày rồi một tháng, rồi hai tháng, chàng không có hy vọng sẽ về sớm như dự tính. Anh đâm ra nghĩ về kẻ thắng trận với những điều sâu sắc hơn, chớ không nông cạn như ngày trước. Tính anh vốn lạc quan hay nói đúng hơn là nông cạn. Bây giờ thì anh chín chắn hơn một chút.

-Chẳng biết ra làm sao đây. Nhưng mình nghĩ tin vui chưa đến sớm thế đâu.

Hai người đều gọn gàng hành trang. Thật ra chẳng có gì, mấy bộ quần áo, cái mền, cái mùng là hết. Niệm thì thêm một số áo quần bao cát vừa mới may. Niệm tự may lấy, anh thu nhặt bao cát về, tự chế tạo cây kim nhọn để may. Anh cũng nhiều sáng tạo lắm.

Cả lán trại xôn xao. Người này nhìn người kia. Ai cũng hỏi. Cho trở về nhà hay đi đâu nữa? Không ai biết. Công việc của “cách mạng” làm vẫn kín như bưng. Toàn khu lán trại ra tập họp trước sân cỏ. Bộ đội quản giáo dồn dập đi đi lại lại. Ai cũng có vẻ nghiêm trọng.

Các tay chức sắc như Ngô Hoàng, Dương lăn xăn kêu người này người kia. Một lúc sau, tất cả đều đã yên vị trong hàng theo từng đội, quản giáo đến từng đội mình phụ trách làm việc.

Quản giáo Mẫn cầm một tờ giấy, đứng trước đội, lên tiếng:

-Hôm nay, trên có đợt biên chế để chuyển một số các anh em đến một nơi khác để có điều kiện học tập tốt hơn. Các anh em im lặng lắng nghe, tôi đọc tên, ai nghe tên mình thì bước ra ngoài h
àng, ra tập họp bên ngoài kia.

Soại đứng lóng ngóng trong hàng. Anh lắng nghe để chờ đợi. Có thể là sẽ được về? Cũng có thể là chuyển đi một nơi khác. Ở đây hơn ba tháng rồi còn gì. Cái mốc thời gian trong đầu óc Soại cũng chỉ là ba tháng đến sáu tháng. Soại nơm nớp trong niềm hy vọng trở về.

-Nguyễn Văn Cầu.

-Có mặt.

Cầu, sĩ quan quân báo, lề mề một cái túi xách lớn, bước ra khỏi hàng. Người vệ binh dẫn Cầu ra một khoảnh đất trống cách độ năm mươi mét. Tiếp tục theo Cầu là Ngọ, Quyền, Nam, Niệm rồi nhiều người nữa. Soại thấy số kêu tên đã đông, đã ra khỏi hàng làm thưa đi chỗ đứng. Niệm đi qua chỗ Soại, nụ cười thật tươi, có lẽ anh nghĩ anh gặp may, sẽ được về trong đợt này. Soại thấy lòng mình như lửa đốt, anh chưa được kêu tên. Tại sao vậy? hay anh có điều gì dấu diếm trong Bản Tự Khai mà cách mạng đã biết, thấy anh không thành thật khai báo, nên giữ anh lại. Anh tự nhiên thấy mình lớ ngớ, tay chân run run.

-Trần Quang Soại.

-Có mặt.

Vừa nghe tên, một động lực quán tính nào đó đã khiến anh hô lên tiếng “có mặt” thật lớn. Soại mừng. Thật sự là anh mừng vì anh nghĩ là sẽ được về trong chuyến này. Anh xách cái túi xách bằng bao cát mà Niệm đã may cho anh đựng đồ. Cái xách bao cát rộng nên anh bỏ lại hai cái túi xách nhựa, dồn hết đồ đạc vào cái xách bao cát này. Anh cười với những người bạn đứng trong hàng, bương bả đi ra ngoài theo người vệ binh, nhập vào với số người được kêu tên trước. Bên đám này, họ cười nói vui vẻ, lớn tiếng, nên người vệ binh cứ nhắc chừng, các anh giữ im lặng. Khoảng một tiếng sau, đám cải tạo được kêu tên, được một người bộ đội khác dẫn ra đường, đi kèm theo một vệ binh cầm súng, tất cả dồn lên một chiếc xe Molotova bít bùng, theo hướng đông mà chạy.

Đám này được chở về Long Khánh, căn cứ sư đoàn 18 bộ binh cũ. Và đám còn lại, mấy ngày sau đó cũng lần lượt lên xe đi Bù Gia Mập


***


Lần này, anh em cải tạo được “xào bài”, nghĩa là thay đổi người lung tung, họ được vào ở trong những căn nhà của trại gia binh. Căn nhà chật, mỗi nhà chỉ có mười hai người.

Soại thất vọng một lần nữa.

Khi ngồi trên xe bít bùng chở về hướng Sài Gòn, anh đã mừng thầm trong bụng. Chắc ăn rồi! Lần này về là phóng về quê ngay. Nhớ Nại Hiên quá. Nhớ Anh Thư, Đông Nghi và Anh Chi quá. Các con nhỏ bé, ríu rít bên anh trong những ngày anh về phép. Bây giờ chắc đang vui chơi ở nhà bà ngoại. Anh về, chắc Nại Hiên và các con sẽ mừng lắm. Anh sẽ hôn từng đứa thật đau cho chúng khóc thét lên. Mấy đứa nhỏ vốn sợ Soại hôn vì anh hôn con mạnh quá. Nhưng Soại đã thất vọng sau khi nghe người bạn hé tấm bạt ở sau xe và nói lớn:

-Xe chạy qua xa lộ Đại Hàn, không chạy vào thành phố anh em ơi!

Có nhiều tiếng lao xao hỏi từ bên trong:

-Nhìn thử lại coi có đúng kh
ông, không lại trông gà hóa cút.

-Còn gì nữa, xe chạy xuôi ra quốc lộ 1 rồi.


Có tiếng nói chán chường:

-Không biết họ đưa mình đi đâu nữa đây?

Nhiều tiếng ồn ào qua lại, khiến người vệ binh ngồi ở đằng cabin phải đập đập vào thành xe nói vọng vào:

-Im lặng, các anh giữ im lặng.

Không khí trong xe ngột ngạt vì hơi người. Sự im lặng rơi xuống nặng nề, khuôn mặt người nào cũng có dấu chấm hỏi,
đi đâu? đến đâu?.

Khi chiếc Molotova dừng lại trước tiểu đoàn Quân y Sư Đoàn 18 bộ binh cũ, một anh bạn bất giác la lên:

-Doanh trại Sư Đoàn 18 bộ binh anh em ơi!

Tiếng kêu rơi vào khoảng không. Soại nghĩ, thế là mình mừng hụt, chưa về được đâu, các con ạ, Nại Hiên, bây giờ anh sẽ ở thêm ba tháng nữa.

Soại được xếp vào một căn nhà cuối dãy cùng với mười một người khác. Anh đã lạc mất Niệm, một người bạn mà chỉ sống gần với nhau có ba tháng mà đã mến tay mến chưn. Khi lên xe, lu bu quá, anh không biết Niệm được kêu lên xe nào, nhưng anh nghĩ, chắc cũng lẩn quẩn ở khu doanh trại này thôi. Anh cũng đã xa Dương và Ngô Hoàng, hai anh chàng hăng hái, luôn luôn đi đầu trong công tác, họ nghĩ sẽ được về nhờ sự hăng hái làm việc của họ, “cách mạng” sẽ thấy. Nhưng hai người cũng đã lên xe bít bùng, di chuyển đến một nơi nào đó, hai người sẽ bắt đầu “lập công” lại từ con số không.

Dãy lán trại Soại ở nhìn ra trước mặt có một Tượng Phật Bà Quan Thế Âm. Có lẽ, từ ngày sư đoàn 18 tan hàng rời khỏi nơi đây đến nay, không có ai nhang khói, nên trông pho tượng thật buồn và hiu hắt. Những người mới đến đã ra quét dọn pho tượng và làm sạch cỏ miếng đất chung quanh, rác rưỡi được được dọn sạch để trồng rau.

Bây giờ thì đám cải tạo đã có kinh nghiệm để mưu sinh. Đi đến đâu họ cũng tìm miếng đất nhỏ, để bỏ giống trồng rau xanh. Họ đã ăn gạo mục, bắp hay bo bo cứng ngắt, nên phải nấu cho thật nhừ mới nuốt trôi, cho nên có chút rau xanh rất quý. Không có cọng rau nào thì con người sẽ khô quắt đi.

Khu gia binh mười căn nhà khít nhau. Soại bắt đầu làm quen với người bạn mới. Là Thanh, là Mẫn, trung úy hải quân. Hai người được chuyển từ bộ binh qua hải quân, khi hải quân triển khai thêm lực lượng. Hai anh làm thuyền trưởng Duyên Tốc Đỉnh. Có tàu sẳn ra đi dễ dàng, nhưng hai anh không có ý định rời khỏi nước. Anh Lưỡng, trung uý, phục vụ tại Trung Tâm Huấn Luyện Quang Trung. Ông Chúc già, thiếu úy, đi từ hạ sĩ quan lên…Căn nhà trở thành một cái gia đình bất đắc dĩ. Anh Lưỡng là người lớn tuổi hơn cho nên được chỉ định làm A trưởng.

Công việc lao động là đào hố trồng cây cao su cho khu đồn điền Long Khánh, đó là vùng đất rộng mên mông. Những người Pháp trước đây đã đến khai thác, rồi đến những người Việt Nam đại điền chủ, những tướng lãnh lừng lẫy một thời cũng đã là những chủ nhân ông của hàng vạn hec-ta đất trồng cao su. Bây giờ đến chế độ Xã Hội Chủ Nghĩa, quyền làm chủ đất đai là của nhân dân, một danh từ chung, nên không thấy “ngài nhân dân” nào xuất đầu lộ diện. Hiện nay chính quyền mới cùng Ủy Ban Quân Quản thành phố Sài Gòn kết hợp lại để khai thác đồn điền cao su. Ủy Ban Quân Quản có số nhân lực vô tận là các người trai trẻ đang trình diện học tập cải tạo, mà cải tạo lao động là chính, nên họ phải ra hiện trường, để đào những hố cao su mới, thay thế cho những cây cao su cũ đã hết nhựa. Đám lao động ở đây cả hàng chục ngàn người. Công sức ấy đổ ra mà không hề lấy được một xu teng tiền công, dĩ nhiên món lợi khổng lồ sẽ vào trong tay các quan tham, nhân danh nhà nước.

Soại vẫn thường ra trước tượng Quan Thế Âm và đứng yên lặng. Anh không khẩn cầu điều gì. Chỉ đứng im lặng và nhìn gương mặt bà. Gương mặt từ bi và phúc hậu quá. Anh chỉ muốn thanh thản trong lòng nên khi đứng bên bức tượng anh thấy l
òng mình được nhẹ đi. Đó cũng là một niềm an ủi duy nhất của anh.


Chương Hai Mươi Bốn



blank

Trừu tượng 2 – tranh sơn mài Nguyễn Lâm



Văn phòng trường trung học chỉ có ba người thường xuyên có mặt. Ông hiệu trưởng tám Thọ tức Nguyễn Văn Thọ ngồi trong bàn bên trong. Ông Ngân, giám thị, ngồi bàn bên ngoài và Nại Hiên, thư ký, ngồi bàn ngoài cùng.

Hàng ngày, Nại Hiên đến lúc bảy giờ sáng. Làm việc đến mười một giờ, nàng đạp xe về nhà ăn cơm, nghỉ trưa một chút và một giờ bắt đầu đi làm lại. Thời khóa biểu xoay như một cái chong chóng.

Huy, giáo sư triết đệ nhị cấp. Bây giờ hết dạy triết vì chế độ mới không có môn triết học. Chỉ có môn chính trị học dạy về học thuyết Karl Mark, Leninise, nên những tư tưởng của những ông triết Tây Descarte, Voltaire, Montesqieu đều bị dẹp xó. Huy bị đưa xuống dạy Việt văn lớp sáu. Anh buồn không những mình bốn năm Đại học sư phạm ban Triết ra bị vứt vào sọt rác, mà còn bị hạ thấp lớp dạy. Từ giáo sư trung học đệ nhị cấp nay anh xuống dạy đệ nhất cấp cho nên anh càng chán. Thấy hoàn cảnh của Nại Hiên cũng như mình nên anh xuống văn phòng nói chuyện tâm sự với nàng.

Nại Hiên bận chiếc áo sơ mi xanh màu da trời, chiếc quần tây xám đi làm. Nàng không dám bận áo dài từ ngày đi làm việc lại. Không có ai bận áo dài, cả nữ sinh các lớp lớn. Quần tây, áo sơ mi, không đồng phục, nên trông sân trường như một cơ xưởng hơn là một nơi đào tạo con người.

Nại Hiên đang soạn một số hồ sơ của học sinh mới xin học theo cha mẹ từ miền bắc vào làm việc ở đây, lựa ra một danh sách riêng, để được ưu tiên, thi thầy Huy bước vào.

Nàng và Huy đã dạy những lớp đệ nhất, đệ nhị của trường mấy năm về trước đây, bây giờ “cách mạng” về, mọi việc đều bị thay bậc đổi ngôi.

Hôm nay ông hiệu trưởng và ông giám thị đi ra thị xã dự họp nên Huy muốn gặp Nại Hiên để trò chuyện. Văn phòng vắng, chỉ còn có Nại Hiên ngồi trước bàn đánh máy chữ.

Thấy Huy vào, Nại Hiên cũng thấy vui vui. Mấy lần trước gặp anh nhưng không nói chuyện được gì nhiều. Sau cuộc di tản, tháo chạy, giáo sư ở trường cũng tan tác, không biết hoàn cảnh mỗi người thế nào? Nại Hiên nhìn Huy cười. rồi nói:

-Chào thầy Huy, mấy lần gặp thầy mà không nói chuyện được nhiều với thầy, thầy khoẻ không?

-Chào cô Nại Hiên, bây giờ thì cô biết đó, tôi cũng như cô đều xuống cấp. Nhưng còn làm việc ở đây là mừng. May mà tôi chưa dính vào lính tráng của chế độ cũ chứ không thì nay cũng nằm ở Tiên Lãnh rồi.

-Thầy có biết tin tức mấy thầy ở đây không? Thầy Vũ hiệu trưởng cũ, thầy Quản, thầy Tú ra sao?

Huy trả lời:

-Cũng nghe tin thôi. Thầy Vũ bị tập trung cải tạo ở Tiên Lãnh. Thầy Quản cũng vậy. Thầy Tú không đi lính nhưng đã di tản vào Sài Gòn ở luôn trong đó. Chỉ có cô Hoàng hình như được đi Mỹ. Còn anh Soại ra sao cô?

Nại Hiên nói về hoàn cảnh mình:

-Thì tụi này chạy vào Sài Gòn, đến khi Sài Gòn mất thì không biết chạy đi đâu nữa. Anh Soại đi trình diện học tập ở trong ấy, từ ngày tôi về đây không nghe tin tức gì của ảnh hết.

Huy nói cho nàng vui:

-Thì hoàn cảnh ai cũng vậy thôi. Cô cũng đừng lo gì, ảnh học tập một thời gian thì về thôi. Bây giờ cảnh gạo châu củi quế. Tìm một chỗ làm cũng khó nên tôi còn nấn ná ở đây chứ không tôi cũng bỏ nghề rồi. Đời thuở gì mà giáo sư đệ nhị cấp lại đưa lên dạy đệ nhất cấp như tôi. Nếu thời gian nữa mà thấy không khá thì tôi cũng chuồn thôi.

Huy mới ra trường, còn độc than nên anh còn hăng say. Chứ Nại Hiên bây giờ chỉ lo làm việc để kiếm miếng cơm, mà không biết có ổn không, có đủ không đây?.

Huy lại hỏi:

-Cô là giáo sư đứng lớp mà nay xuống làm việc ở văn phòng cô có buồn không?

-Thì cũng như thầy thôi. Cái gì vươn lên cao thì mình vui, còn tụt xuống thì buồn chớ.

-Uổng đi bốn năm Đại học sư phạm.

Câu nói của Huy làm Nại Hiên đâm ra quay quắt. Đã từ lâu cô nghĩ đến chuyện này. Uổng. Uổng thực sự. Bốn năm đèn sách, ba năm đứng trên bục giảng. Thế mà bây giờ ngồi đây làm công việc của một thư ký văn phòng, hết tìm hồ sơ này ghi vào sổ, tìm hồ sơ kia ghi vào sổ, rồi đánh máy…Không nói lên những gì nàng đã học trong bốn năm. Nàng thấy ứa nước mắt.

Huy còn nói thêm là anh dạy đây một thời gian, nếu thấy không có gì khá hơn thì anh sẽ bỏ dạy, đi vào nam, nếu tiện anh sẽ vượt biên. Huy bạo miệng nói ra điều suy nghĩ của mình. Tuy nhiên, Nại Hiên cũng đồng cảm. Trai trẻ như anh mà sống ở đây thật uổng một đời.

Huy chào ra về rồi mà nàng thẩn thờ như người mất hồn. Đã ba tháng qua. Nàng không nhìn lại mình. Vào trường nàng chăm chú làm việc, về nhà lo cho con. Những học sinh cũ của nàng cũng nhìn nàng bằng đôi mắt khác, không trìu mến thương yêu như ngày nàng đang đứng lớp giảng bài. Các em cũng biết trường đã đổi chủ, con người cũng thay đổi. Mỗi học sinh đã làm những bản lý lịch dài thòng kê khai ba đời họ hàng gần xa, bên “ngụy”, bên “cách mạng”. Tất cả đều sống trong một xã hội lấy lý lịch bản thân và gia đình làm chính. Rồi các em ngày mai học sẽ lên cao hay dừng lại giữa đường cũng do lý lịch của các em mà thôi.

Nại Hiên được thầy hiệu trưởng thông báo cho biết, danh sách những học sinh là con em cách mạng thì được để một ngăn riêng. Còn danh sách những học sinh là con em gia đình ngụy thì cũng để riêng, nhất là cha mẹ có đi sĩ quan hay làm công chức chế độ cũ thì được xếp riêng biệt một hồ sơ, gọi là hồ sơ đen. Số phận các em cũng theo cha mẹ mà sáng sủa hay đen tối.

Mới làm ở văn phòng có mấy tháng mà Nại Hiên hiểu được thế nào là sự phân biệt đối xử giữa các em học sinh vô tội với nhau. Ngày xưa nàng vô tư quá, và tự nghĩ rằng không bao giờ có chuyện này. Em nào học giỏi thì sẽ thi đậu, sẽ thành công trên đường công danh, dù đó là con của người phu xích lô hay con của người công chức bự. Chuyện đó là chuyện thật. Bây giờ, trong văn phòng có mấy hộc tủ để chứa hồ sơ. Các em mới lớn lên, còn thơm mùi mực tím, mùi giấy trắng bảng đen, mà các em đã có sự phân biệt đối xử rồi.

Và cả nàng nữa. Nàng cũng thấy cái ghế mình ngồi đây sắp bị lung lay. Hôm qua, ông hiệu trưởng trước khi đi họp, đã nói bóng, nói gió với nàng:

Lần này tôi đi về huyện họp về việc chính sách mới của nhà nước ta đối với việc tuyển dụng lại nhân viên chế độ cũ. Sắp tới đây sẽ tiến tới thống nhất đất nước, hai chính phủ Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa và Cộng Hòa Miền Nam Việt Nam sẽ nhập làm một. Đất nước thống nhất rồi dĩ nhiên sẽ có chính sách, quy chế, đối với việc tuyển chọn nhân sự. Cô ở nhà có gì không giải quyết được thì chờ tôi về nhé.

Ông bương bả dắt xe đạp ra đường cái, đón xe đò ra thị xã.

Nại Hiên nghĩ đến tình cảnh của mình, làm ở đây chưa có quy chế gì cả. Lương hướng được trả theo nhân viên tập sự tính bằng kí lô gạo và một số tiền mặt cũng như thực phẩm. Một tháng, nàng lãnh được một bao gạo mười tám kí lô, năm ngàn tiền chế độ cũ, bằng một phần mười tiền lương của nàng ngày trước. Ngày trước, lương tốt nghiệp đại học sư phạm, nàng lãnh theo chỉ số 450, sau khi dạy trên ba năm, lương tăng lên chỉ số 480, ngang hàng với lương công chức tốt nghiệp trường Quốc gia hành chánh. Bây giờ, lương bỗng quá thấp như thế này, với bốn miệng ăn, rồi nào sữa, bột dinh dưỡng cho Anh Chi nữa, làm sao cho đủ. Dù nàng tiện tặn đến đâu cũng không làm sao đủ được.

Nồi cơm ở nhà bà Ngọ nấu phải độn thêm khoai lang hay khoai mì. Các con nàng khi mới ăn khoai lang thì ngon miệng, nhưng ăn riết rồi tụi nó cũng than trời như bộng.

Con Anh Thư nói:

-Mai me nấu cơm đừng độn khoai nữa nhe me.

Con Đông Nghi xen vào:

-Nấu cơm độn khoai chị Thư bỏ khoai cho con ăn không hà. Ăn khoai ớn tới cổ rồi, me ơi!

Nại Hiên nghe lòng xót đau và thương các con mình quá. Thời buổi này, theo cái đà này, khoai củ cũng không có mà ăn nữa chứ đừng nói đến cơm. Cái ăn, cái mặc là cái cốt lõi hạnh phúc của một con người. Tìm ra miếng ăn cho đủ cũng trầy vi tróc vãy. Huống hồ chi nàng một thân một mình phải nuôi ba đứa con với một mẹ già.

Mà đâu phải nàng được yên ổn để làm việc ở đây. Số phận của nàng cũng theo vận nước nổi trôi. Bây giờ còn làm việc thì còn lãnh lương, chứ mai kia mốt nọ, với cái lý lịch hoàn toàn đen tối kia, nàng làm sao đứng yên được, dù với chức vụ thư ký văn phòng.


blank

Manhattan – tranh sơn dầu Đinh Cường



Nại Hiên trở về nhà thì trời cũng đã mát. Nàng ghé xuống chợ mua chút cá về kho mặn cho mẹ và các con ăn. Cái gánh nặng trên đôi vai nhỏ bé của nàng là mẹ và con. Hai bà mẹ. Mẹ của nàng cũng như mẹ của Soại. Bà nào cũng lớn tuổi và sống một mình. Thà ở xa xôi cách trở, không nhìn thấy cảnh sống của mẹ thì thôi. Bây giờ nhìn hai bà mẹ đã già, móm mém cái miệng, nhai lác khoai mì hay miếng cơn cháy cứng ngắt, nàng không đành tâm. Có lúc hợp tác xã không còn gạo để bán cho dân nên phải mua bù vào bằng bắp. Nàng đem bắp về nấu thật nhuyễn nhưng mỗi khi nhìn bà Ngọ trệu trạo nhai, nàng thấy đau thắt cõi long. Bây giờ nàng là người đứng mủi chịu sào chứ biết trông cậy vào ai đây.

Nàng dắt xe đạp xuống chợ. Dãy sạp bán cá thưa thớt người mua. Hàng rau cải có nhiều người mua hơn vì rau cải giá rẻ hơn cá. Nàng đến một cái sạp bán cá quen của mẹ em Châu. Châu vốn là học trò nàng, nay đã nghỉ học, thường ra phụ mẹ bán cá. Những con cá nằm trên rổ động đậy. Ở đây gần biển nên ngày trước muốn ăn cá tươi lúc nào cũng có. Hồi đó, vào những buổi sáng tinh mơ, “nậu rỗi” - là những người đi buôn bán cá - xuống tận bãi biển Tam Ấp. Họ đi từng đoàn, mua cá gánh chạy về các chợ bán. Chợ Trạm, chợ Cây Trâm, chợ An Tân, chợ Bà Bầu. Những con cá tươi đem về kho ngay ăn với cơm trắng thì ngon tuyệt. Ai cũng biết rằng “cơm trắng cá tươi” là ngon hết chỗ chê.

Bây giờ cá đem về phải qua hợp tác xã. Cân, đo, đong, đếm, vào sổ sách, định giá, rồi mới được bán ra. Còn nếu bán “chui” - là xuống tận nơi mua về bán - hợp tác xã thương nghiệp biết thì sẽ bị phạt. Dù vậy, trong buổi giao thời, kiểm soát còn lỏng lẽo, nhiều người vẫn bán chui. Cá ở đây tươi ngon hơn ở hợp tác xã nhiều. Thấy Nại Hiên đến, chị Cúc, mẹ của Châu, đon đã hỏi:

-Cô Hiên đi chợ đó hả? Có cá nục tươi đây cô.

Nại Hiên nói:

-Chị bán cho em một ký, lựa con nào tươi dùm em nghe chị.

Chị Cúc lấy tay bốc mớ cá bỏ vào cái cân nhỏ. Rồi gói vào trong tàu là chuối khô.

Nại Hiên trả tiền. Chị Cúc hỏi nhỏ:

-Cô Hiên có biết tin tức gì của anh Soại không? biết bao giờ ảnh về không cô?

Nại Hiên nhìn chị Cúc bằng đôi mắt biết ơn. Lúc này còn có người hỏi mình là quý lắm. Những người ngày xưa quen thân, kể cả bà con nữa, thấy nàng cũng tìm cách lơ đi, huống hồ gì những người không bà con thân thích như chị Cúc.

Nại Hiên nói lí nhí trong miệng:

-Cảm ơn chị. Anh Soại em đi học tập cải tạo ở Sài Gòn, em cũng chẳng biết bao giờ về nữa. Thôi kệ chứ biết làm răng. Phần em bây giờ chỉ biết lo cho mấy đứa nhỏ. Bao giờ ảnh về thì về.

Chị Cúc gói thêm cho nàng hai con cá nhỏ, chị nói:

-Cô đem hai con cá này về nấu cho bà chén canh. Cá mới đem về còn tươi đó.

Nại Hiên không muốn nhận nhưng thấy chị Cúc đã nói vậy nàng đành nhận và nói lời cảm ơn. Nàng bước đi và thấy long mình muốn khóc quá. Lúc này nàng thấy có nói bao nhiêu lời cảm ơn cũng bằng thừa với những tấm lòng như vậy.

Cột mớ cá được gói bằng những tấm lá chuối trên baga xe đạp, Nại Hiên đạp xe một mạch về nhà. Nàng đạp mau vì muốn đem cá về nấu ngay cho tươi. Về đến sân, nàng thấy một chiếc xe đạp dựng bên hiên, nàng tự hỏi, ai vậy không biết? Nàng bước vào nhà thì thấy Hòa ngồi trên trường kỷ, đang nói chuyện với bà Ngọ. Hòa là anh bộ đội đi về cùng xe với nàng. Nàng hơi ngỡ ngàng một chút vì hôm nay Hòa bận đồ dân sự, trông khác hẳn với hôm trước trên chuyến xe đò. Trông anh thư sinh hơn, nhẹ nhàng hơn. Mái tóc hớt cao, khuôn mặt cân đối, ở Hòa có dáng vẻ nho nhả của một người công chức hơn là một bộ đội. Hoà đang bế Anh Chi trên tay, còn hai đứa kia thì đứng bên cạnh. Trông thấy Nại Hiên, Hòa cười, nói lớn:

-Chị Hiên về kia, chào chị. Tôi đi công tác ở trong này, sẳn ghé thăm chị và mấy cháu.

Nại Hiên cũng thấy vui trong lòng, nàng vồn vã hỏi:

-Chào anh Hòa, sao anh tìm nhà tôi ra, hay vậy?

-Hôm trước tôi có ghé thăm chị một lần rồi mà nghe bác nói chị đi học bồi dưỡng ngoài thị xã. Hôm nay biết chị đã về nên tôi ghé thăm. Chị có khoẻ không? Công việc dạy học ổn chứ chị?

-Thì cũng tạm, tôi không được đứng lớp dạy nữa, chỉ làm việc ở văn phòng thôi, cũng thấy khó khăn quá.

Bà Ngọ thấy Nại Hiên đã về thì bà cũng đứng lên. Nại Hiên nói với mẹ:

-Mẹ đem mớ cá này rửa rồi kho dùm con chút. Chị Cúc gởi biếu mẹ hai con cá bạc má, mẹ nấu miếng canh ăn.


 

blank

Chim thiên di – tranh sơn dầu Nguyễn Phước


Mấy đứa con chạy lại đứng bu quanh nàng.

Anh Thư khoe:

-Chú Hòa mua bánh cho con, me. Con Đông Nghi cũng nói xem vào:

-Chú cho con kẹo nữa, me.

Nàng nở nụ cười vui vì các con nàng vui. Nàng lại gần Hòa đưa tay bế Anh Chi, con bé thấy nàng thì cười và quậy cái chân trông thật dễ thương. Nàng nhớ lại, trong suốt ba ngày hai đêm đi trên xe đò trở về đây, nhờ có Hòa giúp bế mấy đứa con, chứ không thì nàng không biết xoay xở ra sao? Cho nên vì thế mấy đứa nhỏ thích Hòa.

Nại Hiên nói với Hòa:

-Anh Hòa ngồi chơi, tôi cho con bé bú một chút. Tôi đi cả ngày nên chắc con bé khát sữa lắm.

Nàng bế Anh Chi, đặt con lên giường rồi ra bếp rửa mặt mũi. Nước mát tràn lên mặt, trên cổ, khiến nàng nghe khỏe ra. Nàng lấy khăn lau sạch nước và mồ hôi. Nàng lau kỷ người và cảm thấy từng thớ thịt mình bừng lên sức sống. Xong nàng vào trong giường cho con bé bú. Đặt Anh Chi nằm ngữa trên đùi và dỡ cái cọt xê. Con bé quậy quậy cái đầu rồi rồi đưa miệng tìm vú. Sữa từ thân thể nàng tuôn trào nơi miệng bé Anh Chi, những dòng sữa chạy từ thân thể ra đầu vú làm nàng nghe rạo rực. Một nổi rạo rực chạy khắp cơ thể, nàng lén khoác hé tấm màn nhìn ra ngoài. Hoà đang chơi với hai đứa kia, trông có vẻ tâm đắc. Nàng nhắm mắt lại nghĩ đến Soại và những lần Soại từ hành quân trở về. Soại lao vào nàng như một con thú, hai người quấn lấy nhau. Bây giờ thì Soại ở thật xa nàng, xa quá. Nhớ lại những lúc nàng quằn quại trong vòng tay Soại và cảm giác cũng bừng bừng như lúc này đây, bây giờ anh ở đâu,hở anh?

Anh Chi bú mẹ no nê rồi thiu thiu ngủ. Nàng đặt con lên giường rồi bước ra ngoài. Tự nhiên Nại Hiên thấy mình ngượng với cảm giác mình có khi nãy, nàng thấy nóng ở hai bên lỗ tai. Nại Hiên bước đến đến chỗ trường kỷ thì Hòa lên tiếng:

-Tôi đến thăm chị và cháu chút rồi tôi trở về lại ngoài thị xã. Nay tôi công tác ở tỉnh đội, nhưng thỉnh thoảng vẫn về các huyện đội để sinh hoạt. Lần khác, tôi vào đây tôi sẽ lại ghé thăm chị.

Nại Hiên thấy mình cần nói một câu xã giao:

-Cũng gần tối rồi, mời anh ở lại ăn cơm với gia đình tôi. Ăn cơm mắm mà.

Hòa đứng lên:

-Cảm ơn chị nhiều, nhưng bây giờ tôi phải về ngoài chớ không thì hết xe. Tối nay tôi phải trực.

Thấy Hòa quyết chí đi về nàng cũng không mời thêm. Thật sự nghe Hòa từ chối nàng cũng thở ra nhẹ nhõm. Chứ nếu Hòa ở lại, ăn cơm toàn khoai độn nàng cảm thấy ngượng, dù biết rằng, trong giai đoạn này, biết bao nhiêu gia đình còn tệ hơn gia đình nàng, ăn toàn khoai. Nhưng dù sao, tránh đi cho người khác nhìn vào sự thiếu thốn nghèo khổ của mình, vẫn có cảm giác nhẹ nhàng hơn.

Hòa ra chào bà Ngọ, bế mấy đứa nhỏ lên hôn, rồi dắt xe đạp leo lên yên. Con Anh Thư nói:

-Chú Hòa lần sau tới mua cho con bánh nữa nghe.

Con Đông Nghi hùa theo:

-Chú nhớ mua cho con bong bóng nữa đó. Hòa gật đầu cười, vẫy vẫy tay rồi nhấn pe-đanh xe đạp. Hòa đi rồi, con Anh Thư kể:

-Mẹ, chú Hòa mua cho con và em nhiều bánh lắm, có cốm rang Trung Quốc nữa me.

Nại Hiên giật mình, Hòa mua quà cho các con mà nàng không biết để nói tiếng cảm ơn. Nàng đi vào bếp, thấy một gói giấy báo để trên bàn, nàng hỏi bà Ngọ:

-Gói gì đây mẹ?

-Thì bánh của chú bộ đội đem cho mấy đứa nhỏ.

Nàng bước tới lấy gói giấy dỡ ra coi, một gói bán ngọt, kẹo và những hộp cốm Trung Quốc. Loại cốm này rất quý. Gọi là cốm Trung Quốc vì đây là lương thực sản xuất cho sĩ quan quân đội nhân dân Trung Quốc. Trong chiến tranh Việt Nam, cốm này chỉ dành cho sĩ quan thôi. Đó là suất lương khô cho các sĩ quan bộ đội đi hành quân trong rừng. Nay hòa bình, sĩ quan được phát để ăn thêm khi đi công tác. Nại Hiên đem gói bánh lên nhà trên. Nàng lấy mấy cái bánh cốm ra mời bà Ngọ, còn lại phân phát cho mấy đứa con. Ai cũng tấm tắc khen ngon vì từ lâu rồi, hình như cả nhà đều không được ăn bánh kẹo nên thiếu chất đường. Bánh cốm Trung Quốc ăn ngọt và bùi, Nại Hiên để dành lại một số bánh ngọt và kẹo, còn bánh cốm nàng chia cho mấy con ăn hết. Một gói quà nhỏ mà làm cho cả gia đình vui, nàng cũng thấy vui lây trong bụng.

Nại Hiên nhớ ngày trước, mỗi khi Soại đi hành quân về, hai vợ chồng thường dẫn về thăm bà nội ở thị xã. Hai người vẫn thường ghé tiệm bánh ngọt Bảo Hương ngon nổi tiếng với những cái bánh ngọt lịm, tươm mất, bỏ vô miệng nghe mát cả người. So ra thì bánh cốm Trung Quốc này làm sao bằng bánh Bảo Hương, nhưng mà nay thì quý làm sao! Tự dưng trong lòng Nại Hiên thấy một nỗi bồn chồn. Nàng nghĩ đến Hòa, người bộ đội đã đem đến cho mẹ con nàng niềm vui nho nhỏ này, với một tình cảm nhẹ nhàng hơn.


Trần Yên Hòa

(còn tiếp)

Phượng Hồng. Thơ Đỗ Trung Quân. Nhạc: Lê Hoàng. Tiếng hát Vũ Khanh

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
10 Tháng Sáu 201612:00 SA(Xem: 10924)
Đẹp ngẩn ngơ cái nắng Tam Kỳ. Nhuộm vàng phố nhỏ chút tình si. Rợp bóng con đường hoa bò cạp. Ngày xưa qua đó tuổi xuân thì. Hoa nở lung linh màu nắng mới. Em có về trên phố nắng trưa. Ngày đi mang cả mùa hạ nhớ. Rơi đầy trong gió sắc hương
06 Tháng Sáu 201612:00 SA(Xem: 11721)
Với tôi, đó là thước đo hay, chỉ dấu rõ nét nhất của một tài năng văn xuôi. Và, với “Sấp Ngửa” (phần truyện ngắn), Trần Yên Hòa xứng đáng được nhìn như thế.
02 Tháng Sáu 201612:00 SA(Xem: 7856)
Sấp Ngửa, tác phẩm mới nhất của Trần Yên Hòa ra mắt tháng 5 năm nay (2016), sau khi vừa tái bản truyện dài Mẫu Hệ, như là một kết hợp vừa tân truyện vừa vẽ lại chân dung một số bạn văn đa phần người cùng quê anh. Sách dày hơn 350 trang, khổ lớn, trình bày in ấn đẹp, trang nhã, phát hành song hành trên amazo
27 Tháng Năm 201612:00 SA(Xem: 6525)
Vẫn giọng thơ Hoàng Lộc cách đây năm mươi năm, vẫn văn phong, ngôn ngữ ngời ngời, lồng lộng mà chỉ Hoàng Lộc mới có. Đến bây giờ anh đã trên bảy mươi, một chuổi tháng năm dài với thơ không mỏi mệt
26 Tháng Năm 201612:00 SA(Xem: 10766)
Gã nối kết những tay em với danh từ rất kêu, rất nghĩa hiệp. Những điều mà ai cũng cố tìm ở nơi lưu lạc, nơi xứ sở lưu vong này một chữ tình. Phải, đúng vậy chớ, là chúng ta mất hết chỉ còn có nhau