DANH SÁCH TÁC GIẢ
KHÁCH THĂM VIẾNG
1,846,678

Xã Hội VN: Chuyện đánh giày ở Sài Gòn - Nghề bán vé số - Tin RFA

11 Tháng Mười Một 201212:00 SA(Xem: 8071)
Xã Hội VN: Chuyện đánh giày ở Sài Gòn - Nghề bán vé số - Tin RFA
Chuyện đánh giày ở Sài Gòn




Sau biến cố 1975, đa số người Sài Gòn phải mang dép lê suốt mấy thập niên và phải đến những năm cuối thập niên 90 của thế kỷ trước mới bắt đầu ra phố với đôi giày.


 

blank

Một chàng trai đánh giày trên đường Phạm Ngọc Thạch (Duy Tân cũ), Sài Gòn.

 

Trong bối cảnh đất nước bị dép râu áp bức, ý nghĩa này đáng gọi là cuộc cách mạng giày. Vậy rồi từ ngày ngó chân mình thấy có mang giày Tây thì nhiều người lại phát sinh cái thói quen mỗi khi ra phố, ngồi tiệm ăn... lại ngó quanh tìm bóng dáng của anh đánh giày. Chuyện đôi giày Tây Sài Gòn phục sinh kéo theo việc tái sinh nghề đánh giày.

Như thời trước, đội quân đánh giày đa số là thanh thiếu niên, khu vực hoạt động thường xuyên là các quận trung tâm Sài Gòn.

Cái vẻ ngoài của một tay đánh giày vẫn không có gì thay đổi, chân dép lê, quần áo lôi thôi, tay xách cái hộp gỗ (có khi là hộp nhựa) đựng bàn chải, giẻ rách, xi... Có vẻ như nghề đánh giày là độc quyền của cánh thanh niên mới nhập cư từ các tỉnh phía Bắc, vì khó mà tìm một giọng dân khác có gan cạnh tranh. Về kỹ thuật đánh giày thì cũng chẳng có gì mới nếu không nói là làm ẩu, làm dối hơn ngày xưa.

Nếu bạn đang ngồi quán phở mà kêu đánh giày thì lập tức những cái vỏ chanh dưới bàn ăn sẽ được tay đánh giày tận dụng để tẩy chất dơ trên đôi giày, có khi nếu chủ quán ăn sơ ý thì tay đánh giày sẽ xé khăn giấy trên bàn ăn để phục vụ đôi giày. Qui trình đánh một đôi giày tùy vào sự tử tế hay cà chớn của tay đánh giày nhưng không bao giờ quá 5 phút; trong khoảng thời gian ngắn ngủi đó nếu bạn là người lơ mơ thì đôi giày của bạn và túi tiền sẽ bị xẻ thịt không thương tiếc.

Làm cách nào để biết một tay đánh giày có trân trọng đôi giày đắt tiền mới cáu hoặc đôi giày vốn là của để dành đi ăn đi nói của bạn. Xin thưa là mọi tay đánh giày đều dẻo miệng về lương tâm nghề nghiệp nhưng chỉ có Thượng Đế mới biết thấu cái ma thuật làm cho bạn và đôi giày của bạn đau khổ đến muốn chửi.

Hành khúc đau khổ bắt đầu từ việc bạn nghe tay đánh giày hát bài ca: “Đánh giày nhé sếp, giày dơ thế thì hỏng, đánh giày giúp chúng em kiếm ổ bánh mì, khổ thân em đi rã cả chân, bụng cứ sôi ùng ục...”

Nếu gật đầu đồng ý trả tiền công 10,000 VNĐ/đôi giày, thì sau khi cởi giày bạn sẽ được nhận đôi dép mang tạm, sau đó nữa bạn nên chuẩn bị thêm ít trăm ngàn để nhận lại đôi giày.

Tại sao phải tốn thêm tiền để nhận lại giày? Bạn hãy nghe một ông khách trong khi ngồi chờ bạn ở một quán cà phê thuộc khu Đệ Nhất khách sạn kể. “Tôi mãi lo nói chuyện điện thoại nên sơ ý, thì thoáng một cái thằng đánh giày lột ngay cái đế giày của tôi, móng tay chúng như dao ấy (thật ra không phải móng tay mà là dao thật giấu trong thùng đồ nghề), thằng ấy đến banh đế giày ra trước mắt tôi bảo rằng giày bác tệ thế này. Bố chúng nó, đôi giày mấy triệu bạc của tôi thế là vứt, đã thế còn phải chi cho thằng í trăm rưởi ngàn tiền dán keo, tôi giận điên người, nhưng không có giày thì đi công việc làm sao.”

Khác với thời xưa, trong hộp đồ nghề của các tay đánh giày thời nay được trang bị một loại bùa đó là típ keo dán hiệu con voi để dán sau khi ra chiêu cạy đế giày, tách mỏ giày, rạch chỉ giày... Chỉ cần vài giọt keo là đôi giày xịn tiền triệu của bạn có thể tạm lành thương tích mà đưa bạn về tới nhà. Tất nhiên, tùy theo mặt khách mà vài giọt keo được tay đánh giày tính với giá mấy trăm ngàn hay vài chục ngàn.

Một anh sinh viên muốn đôi giày bóng đẹp để đi đến điểm hẹn hò với người tình đã khóc ròng khi đôi giày anh bị chơi chiêu. Anh kể, “Chẳng lẽ đánh nhau với hắn, nên cháu cho hắn đôi giày luôn, hắn biết giày bèo, nên chẳng lấy mà nhất định đòi lấy tiền keo. Cháu nói cháu có đồng ý để anh dán keo bao giờ, hắn nói không cần mày đồng ý tao cứ dán, mày không đưa tiền tao thì mấy giọt keo của tao thành máu của mày tức thì đấy. Thế là cháu phải đưa anh ta năm chục ngàn, chẳng còn tiền để đi uống nước với bạn gái nữa.”

Hẳn nhiên trong thế giới dân đánh giày đường phố không phải ai cũng cà chớn. Nếu hiểu sâu hơn về nghề đánh giày, người ta sẽ biết đây là phương tiện kiếm cơm buổi đầu đi giang hồ rồi sau đó tìm cơ hội lập nghiệp của các lưu dân trẻ. Nghề đánh giày vốn là một nghề nghiêm chỉnh và không có gì quá đáng khi cho rằng quanh cái nghề đánh giày còn hé lộ văn hóa đánh giày.

Anh T., người thường đánh giày ở quanh các quán cà phê lề đường quận 3 nói, “Bố em có chút tiền đền bù đất đai cờ bạc gái gú đến hết sạch, đang học lớp 12, em nhảy tàu vào Nam. Cả năm nay em sống nhờ bằng nghề này. Em coi phim, thấy ở nước ngoài trên phố có chỗ cho người làm nghề, khách cứ gác chân đọc báo, chẳng những có văn hóa mà cả người đánh giày như chúng em cũng nhận được đồng tiền tử tế. Ao ước thế mà biết đến bao giờ nước mình mới được thế hả chú.”

 

blank

Đánh giày là nghề mưu sinh của nhiều thanh niên trẻ nhập cư vào thành phố.

 

 

Trong một đất nước mà nạn tham những, lũng đoạn... đào sâu khoảng cách giàu nghèo và có khi người này nhìn vào đôi giày người khác cũng thấy rõ sự bất công; thì cả mặt tốt và mặt xấu của người hành nghề đánh giày cũng chỉ là nạn nhân.

Với người Sài Gòn, sau hàng thập niên bị cướp mất cảm giác tự tin nay được diện đôi giày bóng loáng thì dù có chút điều không vừa ý với người đánh giày, họ vẫn thấy thú vị khi cất tiếng kêu: “Ê, đánh giày!”

 

 

Thế thái nhân tình qua những tờ vé số



Thế thái nhân tình ở đây chúng tôi nhìn từ hai phía, phía những người chơi và trúng số, và phía những người bán số dạo hàng ngày đi khắp hang cùng ngõ hẻm ở Sài Gòn đem niềm “hy vọng” đổi đời mong manh tới cho mọi người.

 


 

blank
Bán vé số dạo trên đại lộ Nguyễn Huệ, Sài Gòn

* Trò chơi được ‘Trời cho’

 

Nhiều năm trước, thời vé số còn bán 2 ngàn đồng 1 tờ, giải độc đắc lúc đó chỉ trúng có 50 triệu VND, bây giờ tờ vé số bán 10 ngàn đồng một tờ, giải độc đắc là 1 tỷ 500 triệu VND. Có một ông chủ tịch phường thuộc một thành phố ở miền Tây, ông này bạo gan thụt két ngân quỹ để ăn chơi, gái gú nhưng không biết làm thế nào để lấy “thu” bù “chi” bèn nghĩ ra chuyện vừa ăn chơi vừa mua... vé số, với hy vọng có ngày Trời giúp người... gian.

Rồi nhờ mua vé số theo lối chơi bài cào “vùa” - được ăn cả ngã về không, mà ông ta trúng được 16 tờ độc đắc, được tổng cộng là 800 triệu VND. Nhưng khi kiểm lại “két” thì ông ta đã thâm lạm mất hơn... 5 tỉ đồng, không còn cách nào khác ông ta đành hô... biến. Các cơ quan truyền thông đã đăng tin truy nã ông chủ tịch mê vé số này, nhưng cho tới nay cũng chưa thấy thông tin nào cho thấy đã “quả tó” được ông quan tham này.

Có lẽ, thấy kiểu chơi số của ông chủ tịch phường kể trên vừa “cò con” vừa “phiêu” quá nên mấy ông quan tham của công ty xổ số kiến thiết tỉnh L.A nghĩ ra trò “siêu” hơn là tự chơi, tự xổ và... tự sướng luôn!

Không rõ các ông ấy tự chơi, tự trúng được bao nhiêu lần, sự việc chỉ đổ bể khi người ta thấy các em thiếu nhi trong hội đồng quay số có quá nhiều tiền ăn chơi xả láng. Hỏi ra, các em mới “thật thà khai báo” là có mấy chú, mấy bác trong công ty cho nhiều tiền để các em làm “ảo thuật” dán đè con số lên các trái banh của lồng cầu quay số, qua mặt cả một hội đồng người lớn đông đảo bao gồm: Công an, tài chánh, ngân hàng, thuế vụ và nhiều vị trong các ban ngành khác.


blank
Người thanh niên khuyết tật bán vé số tại một con hẻm ở quận Gò Vấp,



Vụ “tự sổ” đổ bể, nhiều vị mất chức, đi tù nhưng ngẫm ra cái dư âm của nó vẫn nhiều cay đắng, nhất là với những người dân nghèo, cắc ca cắc củm từng động, “bụm miệng” nhín ăn để mua hy vọng từ “trò chơi - trời cho”, nhưng họ đâu có biết người ta đã sớt ngang niềm hy vọng ngay trên đầu của họ.

Cũng chuyện quan trúng số nhưng lần này là do... dân cho.

Một người dân tới một cơ quan nọ, trong khi liên hệ công việc, có người bán vé số dạo chào mời bèn mua cho từ ông giám đốc tới nhân viên mỗi người một tờ gọi là... lấy hên. Ai dè, chiều xổ ra trúng thiệt mà lại là độc đắc, trúng tới 1 tỷ rưỡi chứ đâu có ít.

Vậy là có chuyện!

Đầu tiên là ngay trong chiều đó, ông giám đốc tới nhà một nhân viên và nói là để ông ta dò số giùm, dò xong ông ta nói: “Trật rồi!”, rồi bỏ về. Anh nhân viên đang bận việc cũng không để ý, mà xưa nay vé số trật là chuyện quá bình thường.

Nhưng 15 phút sau, bà bán vé số hớt hơ hớt hải chạy tới, báo tin: “Chú trúng độc đắc rồi, sấp vé số tôi bán, cả cơ quan chú ai cũng trúng hết đó!” Thế là anh nhân viên bắt đầu đi kiện ông giám đốc để đòi lại tờ vé số đã trúng, không ai xử, và ông giám đốc cũng một hai nói là số trật do vậy đã liệng bỏ tờ vé số rồi. Nhưng bà vợ của ông giám đốc thì lại có vẻ “thật thà” hơn, nên đã tìm tới nhà anh nhân viên kia thương lượng, bà ta nói ý là tờ vé số kia thực ra không có trúng độc đắc mà chỉ trúng lô an ủi được 100 triệu đồng, bà ta “chia” cho anh nhân viên kia 20 triệu, với điều kiện anh ta phải viết giấy cam kết là sau này sẽ không thưa kiện.

Nghĩ là của đổ “hốt” lại nên anh nhân viên kia ưng thuận, khi lấy được 20 triệu rồi, xót của anh ta lại vác đơn đi kiện nữa. Bực mình, ông giám đốc kia bèn tống anh nhân viên nọ đi công tác ở vùng sâu, vùng xa cho bõ ghét... cho chừa cái tội lính mà dám đi kiện “sếp”.

blank
Ông cụ 92 tuổi từ Bình Định vào Sài Gòn mưu sinh bằng bán vé số.

Nghe chuyện ai cũng cười ông quan tham kia, vì cũng ngay tại tỉnh nhà của ông quan có bà bán vé số nghèo, bán thiếu cho một ông khách quen mấy tờ vé số, bả còn giữ trong người, tới khi dò trúng mới báo tin cho ông kia và đem trả đầy đủ, ông khách tặng lại cho bà bán vé số 1 tờ độc đắc trị giá 1 tỷ 500 triệu đồng. Có người nói nếu bà bán vé số “ém” luôn thì ông kia cũng đâu có biết, vì ông kia mua giúp số ế cho bà bán vé số chứ cũng chẳng biết mặt mũi tờ vé số đó như thế nào. Nhưng bà bán vé số nghèo trả lời mọi người là: “Nếu tôi lấy luôn mấy tờ vé số trúng độc đắc, thì tôi đâu còn mặt mũi nào ra đường mà dám nhìn ai?!”

Ô hô! Buồn thay cho xứ “Lạc Việt” này, hễ mở miệng ra là người ta than phiền, trách móc, đổ lỗi cho “dân trí”, nhưng xem ra nhân cách của mấy ông quan tham còn thua xa bà bán vé số nghèo.

 

* Nghèo nhưng tự trọng

 

“Sống trên đời này, người giàu sang cũng như người nghèo khó. Trời đã ban cho... ta cám ơn...; Có ai biết số phận ngày sau...” Người đàn ông mù chầm chậm đi dọc con đường, tay đàn, miệng hát, bà vợ chìa sấp vé số cho người qua đường, có ai mua hai vợ chồng đều nói tiếng “Cám ơn!”

Chúng tôi đã gặp một ông cụ 92 tuổi, quê Bình Định bán vé số dạo ở khu Chùa Bà - Nhà Bè. Ông lão cho biết vô Sài Gòn bán vé số để nuôi “mụ vợ” ngoài quê, mới có 83 tuổi mà “mụ vợ” đã nằm liệt một chỗ. Ông lão kể chuyện thật hóm hỉnh, còn khảng khái, kết luận: “Dân mình coi vậy chứ máu Tàu không đó, nhưng Tàu qua mình cũng đánh như thường!” Nghe ông lão hăng hái mà chúng tôi như cũng hiểu tại sao vua tôi nhà Trần thủa nào phải mở hội nghị Diên Hồng để nêu cao quyết tâm chống giặc.

Trong một quán cơm bình dân, chúng tôi thấy một người đàn ông lớn tuổi chống tó một chân đứng lặng lẽ một góc, khác với những người bán vé số khác luôn “chỉa” tập vé số vào tận mặt khách ăn cơm, người đàn ông chỉ mời vé số khi thấy khách đã ăn cơm xong. Trong sự xô bồ của quán cơm ồn ào, hành xử của người đàn ông thật kiên nhẫn và lễ độ một cách hiếm hoi, chúng tôi hỏi thăm thì được biết anh là người thương phế binh của VNCH.

Còn nhiều nữa những em nhỏ, những bà mẹ già, những thanh niên sinh ra đã tật nguyền vì cơn sốt bại liệt từ nhỏ, lặng lẽ mưu sinh bằng nghề vé số dạo trên khắp nẻo đường Sài Gòn.

Họ đi “gieo” niềm hy vọng mong manh cho mọi người, phận họ có lẽ cũng mỏng như những tờ vé số, nhưng có lẽ tình thương của mọi người đã giúp họ sống và cố nở nụ cười trên đôi môi.

“Sống trên đời này, người giàu sang... có đây rồi lại mất... cuộc sống mong manh... đừng vì tham tiền phụ nghĩa anh em...” Tiếng hát của người đàn ông bán vé số mù, vẫn dọc theo đường phố Sài Gòn mờ trong khói, bụi.





BVN-TH
(từ NV)

Tin RFA

Tin tối 09-11-12

Tin sáng 10-11-12

VN tuần qua 09-11-12

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
26 Tháng Ba 201412:00 SA(Xem: 5918)
Điều này tôi đã có lời thưa với bạn đọc ở đầu sách
19 Tháng Hai 201412:00 SA(Xem: 7103)
Tống Biệt Hành của Thâm Tâm được báo Tiểu Thuyết Thứ Bảy đăng năm 1940. Chỉ hơn một năm sau, nó đã được Hoài Thanh chọn đưa vào tuyển tập Thi Nhân Việt Nam
25 Tháng Mười Một 201312:00 SA(Xem: 9755)
Giờ đây các quý bà đã không còn phải tị nạnh với cánh mày râu khi đã có dịch vụ massage yoni chỉ phục vụ riêng chị em.
17 Tháng Mười Một 201312:00 SA(Xem: 13066)
Hồi ở tuổi 15, tôi có đọc được một số thơ của tác giả Huy Phương đăng trên tuần báo “Đời Mới” ấn hành tại Sài Gòn từ 1951 đến 1955, trong đó có bài thơ nhan đề “Cát Lạnh”
04 Tháng Mười Một 201312:00 SA(Xem: 6867)
những người công nhân (CN) tại các khu công nghiệp, khu chế xuất tại Hà Nội rất khó khăn và bấp bênh