DANH SÁCH TÁC GIẢ
KHÁCH THĂM VIẾNG
2,402,821

TRAO ĐỔI NGẮN VỚI NHÀ VĂN TRẦN YÊN HÒA - Lương Thư Trung

Saturday, September 7, 201312:00 AM(View: 10378)
TRAO ĐỔI NGẮN VỚI NHÀ VĂN TRẦN YÊN HÒA - Lương Thư Trung

 

TRAO ĐỔI NGẮN VỚI NHÀ VĂN TRẦN YÊN HÒA



blank

trần yên hòa

 


Lương Thư Trung (LTT):

 

Mến chào anh Trần Yên Hòa,

Qua nhà thơ Trần Phù Thế, tôi mới quen biết anh từ vài năm qua, nhưng cho tới nay tôi và anh chưa gặp nhau lần nào, nên xin phép anh có vài câu hỏi nhỏ cùng anh trong cuộc trao đổi ngắn này. Anh đã xuất bản được bao nhiêu tập thơ rồi anh Trần Yên Hòa? Riêng tập truyện "Đi Mỹ" của anh, anh viết nó trong hoàn cảnh nào vậy anh?

 

Trần Yên Hòa (TYH):

 

Kính anh Lương Thư Trung!

Tôi đã in:

- 3 tập thơ: Khan cổ gọi tình, về (2001), Uyên Ương, Phượng hề và Khát vọng (2009). Một tập thơ in chung với các bạn ở Đà Lạt, 1971: Lời Ru Tình.

- 3 tập truyện ngắn là: Những chuyến mưa qua (2001), Áo Gấm Về Làng, (2004), và Net em (2009).

- 2 tập truyện dài: Mẫu Hệ, (2004), Đi Mỹ (2011)

Tôi có viết về hoàn cảnh tôi viết Đi Mỹ in trong đầu trang, ngắn thôi, nhưng đó là những lời tâm sự thực tình. Hình như tôi đã gởi biếu anh cuốn Đi Mỹ, nếu anh chưa có, tôi sẽ gởi...


blankblankblank



LTT:

Anh Trần Yên Hòa,

Vâng, tôi đang có cuốn "Đi Mỹ" của anh. Ở cuối phần "Mở", anh viết:"Ở đây tôi chỉ ghi một vài chuyện nhỏ trong muôn hình vạn trạng kia thôi. Dĩ nhiên là hư cấu".

Trong một bài viết về cuốn sách "Bất Cứ Lúc Nào, Bất Cứ Ở Đâu" của nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng, phần kết tôi có viết:

"Dường như cách tốt nhất để nhận biết về một thời đại nào, bạn nên tìm đọc những tác phẩm được sáng tác vào thời đại ấy. (...)

Nhân vật trong truyện phần nhiều là do tác giả dựng lên, nhưng phần nào đó có thể cũng phản ảnh được những người thật ngoài đời."

Anh có nhận xét thế nào về ý nghĩ của tôi vừa rồi và qua các nhân vật trong "Đi Mỹ" của anh, có chút nào gần với sự thật như thế không?

 

TYH:

Kính anh Lương Thư Trung!

Đúng vậy anh à. Trong những truyện của tôi (truyện dài và cả truyện ngắn) tôi đều lấy những gì tôi đã trải, hoặc nhiều hoặc ít, rồi tôi hư cấu thêm.




blankblankblank

 


LTT:

Anh Trần Yên Hòa,

Đọc "Đi Mỹ" của anh tôi mới thấy mình chưa biết gì về việc "Đi Mỹ". Ở trên đời này sao có quá nhiều những cảnh đời ngang trái mà dân quê tụi tôi đành chịu chết, không thể nào tưởng tượng ra nổi. Phục có vợ là Nguyệt, rồi có bồ là Hạnh Nhân, Tiên Phước. Rồi lại thêm nhân vật nữ có tên Bắc, những người phụ nữ chắc chỉ có trong tiểu thuyết, tôi hy vọng vậy, để cho đời bớt xấu đi nét đẹp của những người một thời họ rất đẹp. Nhưng nói gì thì nói, nhân vật "Đông" của anh dù là nhân vật phụ, đứa con gái của vợ chồng Ngàn và Nga, nhưng làm những trang sách của anh rất hấp dẫn; đây có thể nói cách dựng nhân vật của anh rất linh hoạt gần với sự thật. Nhưng rồi khi có chuyến bay thì số phận của "Đông" ra sao?, hồ sơ của gia đình Ngàn và Nga có trở ngại gì không anh Trần Yên Hòa? Ngoài ra, các câu đối thoại của truyện dài "Đi Mỹ" có được cái nét rất tự nhiên và gần giống như ngoài đời, mà tôi nghĩ là một yếu tố nữa làm cho các trang sách hấp dẫn. Nhưng đọc suốt mấy trăm trang "Đi Mỹ" dường như yếu tố tình dục cũng hơi mặn mòi một chút. Về khía cạnh này, câu chuyện tự nhiên dẫn đến những hoàn cảnh như vậy hay anh có dụng ý nào khác không, thưa anh Trần Yên Hòa?

 

TYH:

Kính anh Lương thư Trung!
Được thư anh tôi mới sực nhớ có vài điều tôi chưa trả lời anh "đủ". Lần trước hình như tôi đã trả lời anh có một phần, là những nhân vật trong Đi Mỹ là tôi rút ra từ những cuộc đời thật của "lũ chúng tôi" - những người phải đi "học tập cải tạo" trở về - có nhân vật phải phân thân thành hai, như Ngàn và Phục...

Tất cả những Phục, những Ngàn, những Thiều, những Chức là có mặt thật trong đời sống đó, anh ạ. Những người đàn bà cũng có thực,có lẽ đời sống quá đa đoan và quá khổ cực sau 1975, đã tạo nên những con người như vậy, phải không anh?

Còn nhân vật Đông thì cô bé phải ở lại thôi, trong cuối truyện tôi có viết gia đình Ngàn đã ph
ỏng vân đậu. Dĩ nhiên là được ra đi. Đông phải 15 năm sau mới đoàn tụ

Theo nhà thơ Thành Tôn thì ở đoạn cuối: Khi phỏng vấn bị rớt, Tiên Phước và gia đình người chồng "hờ" lên xe taxi trở về nhà, nàng đã có một câu nói rất nhân bản:

- Mẹ chịu trách nhiệm về việc này, các con tha lỗi cho mẹ. Bây giờ trong hoàn cảnh này, mẹ và các con sẽ không còn ngăn cách nữa. Mẹ là mẹ của cả ba đứa. Mẹ có trách nhiệm và tình thương với tất cả, mẹ sẽ lo cho các con như nhau, nghen."

Viết truyện có thêm chút sex cũng hay, nhưng phải nghệ thuật. Bây giờ các nhà văn nữ như Lê Thị Thẩm Vân, Nguyễn Thị Thanh Bình, Trịnh Thanh Thủy... viết bạo lắm mà hay. Tôi chỉ muốn tô điểm chút xíu cho truyện hấp dẫn hơn thôi, chứ không chủ đích.



blank

trần yên hòa



LTT:

 

Như anh vừa cho biết, “Khan cổ gọi tình, về” ra đời năm 2001, tôi có tìm đọc bài viết của tác giả Hà Khánh Quân về thi phẩm ấy, trong đó có một nhận xét về bài thơ dưới đây của anh:

 

em, tình ta, mái hiên đời nắng dịu
sao bỏ đi xa ngút tận trời nào
năm tháng cũ ta hoài giơ tay níu
dư hương còn sót lại chút trăng sao

tình ta là hoa cau nhà mẹ
ngát hương thơm những buổi trăng rằm
mẹ bổ cau têm trầu đãi khách
cô gái bên nhà đôi mắt lá răm

tình ta là áo cha sờn vai
oằn nỗi đau một thời lận đận
hằn vết xước ngày đói cơm muối mặn
cõng ta đi suốt chặng đường dài

tình ta, em cô gái quê mùa
bận áo ba ba, đội vành nón lá
nghiêng nghiêng mắt môi lúng liếng nụ cười
trái tim ta có những ngày rất lạ

tình ta là quê hương cổ tích
thơm những lời ru thơm những điệu hò
bè lục bình trôi tím bông điên điển
xuôi chảy theo dòng sông nước quanh co

tình ta là dòng suối mát êm
tuôn tràn qua cánh đồng cỏ mượt
một sớm mai nào ta đứng lặng im
cũng quay lưng về vùng ngút mắt

ta đứng gọi khan, tình ơi, trở lại
để ta được nhìn tuổi ấu thơ xưa
để ta được nằm trong nôi của mẹ
giấc mộng trẻ thơ nói mấy cho vừa

tình ơi, tình ơi, sao la lại mất
tình ơi, tình ơi, sao bỏ ta đi
ta khan cổ gào, gọi tình u uất
ta khan cổ gào nước mắt hoen mi

gọi mẹ, gọi cha, gọi em, gọi nước
ở đâu xin về đùm bọc đàn con
con sống lấy lây phía ngoài tổ quốc
hãy dắt con về tìm lại giang san
(KCGT,V 100-103)


“Sự phong phú “tình” trong chỉ một bài thơ, chưa phải là nét xuất sắc nhất của Trần Yên Hòa. Thái độ thiết tha, khẩn khoản được bày tỏ trong thơ mới là điểm son. Chân tâm của tác giả, đi từ gợi mở qua nhớ nhung, sang buồn bã đến hoài nghi, rồi dằn vặt. Sự diễn tiến tâm lý có thứ tự hợp lý. Để rồi kết thúc như một lời hứa hẹn, có hậu. Bốn câu thơ cuối bài, hay, chí tình, có thể phản ánh đúng niềm hy vọng, ước mong của tác giả. Nhưng tôi vẫn thấy ở đây, có chút gì khá công thức, thiếu chút ít bâng khuâng. Có thể tôi lệch lạc, nên xin được trích lại bốn câu cuối, để bạn đọc suy nghiệm:

gọi mẹ, gọi cha, gọi em, gọi nước
ở đâu xin về đùm bọc đàn con
con sống lấy lây phía ngoài tổ quốc
hãy dắt con về tìm lại giang san”

 

Anh nghĩ sao về nhận xét của tác giả Hà Khánh Quân?

 

(*) Nguồn :Tiếng Thơ Gọi Tình Của Trần Yên Hòa của Hà Khánh Quân

(đăng trên Bạn Văn Nghệ ngày 10/07/2010)


 

blank











Trần Yên Hòa trong buổi RMS Đi Mỹ



TYH:

 

Kính anh Lương Thư Trung!

Đọc qua lời bình của Hà Khánh Quân (HKQ) tôi rất khoái, vì HKQ đã viết đúng tim đen của tôi. Dĩ nhiên 4 câu cuối bài có chút công thức, nhưng mà đó là tình cảm thật đó anh. Bài thơ này tôi làm đâu khoảng năm 1999 hay 2000 gì đó, vì tập thơ "Khan Cổ Gọi Tình, Về “ được in năm 2001. Thời gian đó hoàn cảnh cuộc sống tôi rất buồn bã, nên 4 câu đó có thể là một tiếng kêu, gọi, thống thiết những gì mình mất đi, đã xa rời...như có một ai đó nói, vịn câu thơ mà đứng d
y, thì tôi cũng vậy...gọi những mất mát trở về như cha mẹ, người tình, quê hương, và mong tìm lại một giang san xưa...có lẽ nó cũng công thức...

 

LTT:

Anh Trần Yên Hòa,

Trong một bài phỏng vấn nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng do Lê Quỳnh Mai thực hiện, được đăng lại trên trang nhà Da Màu nhơn có số chuyên đề về “Nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng”, ngyên văn câu hỏi và câu trả lời như dưới đây:

 

LQM: Theo ông, hạnh phúc lớn nhất của một người viết văn là gì?

 

NXH: Hạnh phúc của một người viết văn là khi chấm dứt chữ cuối cùng của một sáng tác. Hạnh phúc lớn nhất của họ là được người đọc. Nhưng tại sao cô không hỏi nỗi đau khổ của người cầm bút?

 

Là một người vừa viết văn, vừa làm thơ, theo anh thì “nỗi đau khổ của người cầm bút” là gì? Riêng anh, anh có gặp những “nỗi đau khổ” ấy không?

 

TYH:


blank

tyh




Kính anh Lương Thư Trung!

Cái đau khổ của một người viết văn hay làm thơ là tác phẩm của mình viết ra không ai đọc. Tuy nhiên cũng có một đau khổ khác là khi mình viết một nhân vật phản diện (đó là nhân vật) thế mà ngoài đời bị ví cho là viết về người này, người nọ… rồi bị tiếng là viết bôi xấu người khác...Thế mới đau!

 

LTT:

 

Anh Trần Yên Hòa,

Vậy thì theo anh, mục đích trước nhứt của công việc sáng tác là mình viết cho mình hay viết cho người đọc?

Ngoài ra, tôi cũng có trò chuyện với một số các tác giả về việc sáng tác trong thời gian gần hai ba năm qua, nhưng tôi cứ băn khoăn hoài về tính chính danh của mấy danh từ “nhà văn”, “nhà thơ”.Vậy theo anh khi nào thì nên gọi một tác giả nào đó là “nhà văn” hoặc “nhà thơ”? Có những chuẩn mực nào cho việc gọi tên này không? Và nếu có thì những chuẩn mực ấy là gì? Có “nhà văn lớn”, “nhà văn nhỏ” không? Cũng như có “người viết mới”, người viết cũ” không? Nếu có, thì người viết nào hay hơn? Còn hai chữ “thi sĩ” thì sao, thưa anh?

 

TYH:

 

Kính anh!
Anh đặt ra những câu hỏi nhẹ nhưng cũng làm tôi suy nghĩ. Trong Văn Học Nghệ Thuật, theo tôi, môn nào (hội họa, thơ, văn, âm nhạc...) trước tiên phải nói đến năng khiếu trước đã, nói theo tiếng dân gian là "có khiếu trời cho". Có khiếu về họa thì tự nhiên vẻ đẹp, rồi học thêm ở trường lớp sẽ phát huy ra, cả văn, thơ cũng vậy. Cho nên người làm thơ, viết văn hay, trước tiên phải có năng khiếu.

Tôi viết văn, làm thơ vì biết mình có chút năng khiếu đó (chứ ví như về ca hát, tôi không chút năng khiếu nào, chỉ biết thưởng thức, nên dù một bản nhạc quá hay mà tôi hát cũng thành dỡ, không có giọng thì chịu.)

Tôi nghĩ tôi có chút năng khiếu nên tôi mê văn thơ và tập tành viết. Mới đầu thì viết như một giải tỏa cho mình, sau thì muốn đăng báo, in sách, và sau cùng thì mong được nhiều người đọc và thích văn mình. Đó là một hạnh phúc anh à.

Tôi kể anh nghe, tôi có một số lần được hạnh phúc đó, số là tôi đi dự một đám cưới của người quen, khách tham dự phần đông là xa lạ, bỗng có một chị đến gần tôi và hỏi, anh có phải là TYH không, tôi đọc anh nhiều lắm, tôi thích văn anh...". Tôi thật sự sướng "rên mé đìu hiu" lên.Tôi cảm ơn chị độc giả đó, và về nhà còn sướng tiếp.

Sau đó cũng có thêm mấy lần tương tự như vậy...

Tôi muốn xác định như nhà văn Hoàng Khởi Phong đã xác định trên báo Người Việt trước đây, là "nhà văn là người viết truyện". Đúng, tôi đồng ý v
à thêm, nhà văn là người viết truyện hay (tôi thêm vào chữ hay) để xác định rõ vị trí nhà văn. Bây giờ trên các cơ quan truyền thông, báo chí, danh xưng nhà văn, nhà thơ được dùng lạm phát quá, trong một sinh hoạt nào đó, nếu có mấy ông, mấy bà chỉ viết "lăng nhăng", cũng được gọi nhà văn, nhà thơ loạn xà ngầu cả lên.

Chưa có một mức độ nào để xác định ai là nhà văn hay nhà thơ chính hiệu, cho n
ên tôi thêm là nhà văn là người viết truyện hay, được nhiều người yêu thích, được các nhà phê bình đánh giá cao...

Còn nhà văn lớn, nhỏ, nhà thơ lớn, nhỏ cũng khó nói, làm thơ ít mà hay, như Vũ Hữu Định chỉ có bài "Còn một chút gi để nhớ" mà ai cũng biết,(VHĐ có in cả tập thơ nhưng bài này được biết đến nhiều) thì gọi VHĐ là nhà thơ lớn hay nhỏ đây...Điều này phải có một một bài viết dài mới nói hết.

Người viết mới, nếu tiếp tục viết và sau một thời gian, có những tác phẩm hay, chắc chắn là thành cũ thôi. Với tôi, quan trong là viết có hay hay không thôi.

Tôi nghĩ chữ "thi sĩ" hơi xưa rồi. Tuy nhiên tôi yêu từ này, nó nhẹ nhàng, có tính lãng tử, thi sĩ l
à một người làm thơ hay...thế thôi.

Mời anh vào xem thêm một bài viết của tôi về những điều anh nêu trên:

Xin click vào:

Giữa hai lằn đạn

 


LTT:

Anh Trần Yên Hòa,

Như anh vừa cho biết, theo nhà văn Hoàng Khởi Phong thì "nhà văn là người viết truyện"; còn anh bổ túc thêm: "nhà văn là người viết truyện hay." Nếu vậy thì các tác giả viết các thể văn khác như du ký, tùy bút, tạp ghi, biên khảo, chẳng hạn, không phải là truyện, thì các tác giả này chưa phải hoặc không phải là "nhà văn" sao anh TYH? Và theo anh thì khi nào một truyện được anh cho là hay?

 

TYH:

 

Kính anh!
"Nhà văn là người viết truyện hay". Nói riêng và chính xác là vậy. Như Doãn Quốc Sỹ, Nguyễn Đình Toàn, Võ Phiến, Nguyễn Mộng Giác, Nguyễn Xuân Hoàng, Viên Linh... hay Nguyễn Thị Hoàng, Nguyễn Thị Thụy Vũ, Nhã Ca, Tuý Hồng...là nhà văn đúng nghĩa, vì họ là những người viết truyện được nhiều người yêu thích, được các nhà phê bình văn học đánh giá cao...Còn cái hay trong thơ và văn thì tuỳ mỗi người đọc, tùy trình độ nhận thức...Theo tôi, như bài thơ Ta Về của Tô Thuỳ Yên, hay truyện Cánh Đồng Bất Tận của Nguyễn Ngọc Tư (trong nước) là hay...Về vấn đề hay, dỡ, chắc phải viết một bài dài quá...nào là về văn phong, về ngôn ngữ, về cốt truyện v.v...

Bây giờ thì từ nhà văn cũng được dùng chung cho các nhà viết du ký, tạp ghi, biên khảo chẳng hạn...nhưng theo tôi thì không chính xác lắm...


 

blank


LTT:

 

Cảm ơn anh Trần Yên Hòa đã bỏ nhiều thời giờ cho những câu trả lời trong cuộc trò chuyện ngắn này. Chúc anh luôn sáng tác nhiều thơ văn thêm nữa.

Mến chào anh.

 

Lương Thư Trung

Houston, ngày 06 tháng 09 năm 2013


blank

từ trái, nhà viết phiếm Song Thao

và Lương Thư Trung

 


 

______________________________________________________




M
ời đọc Quảng cáo




blank


blank