DANH SÁCH TÁC GIẢ
KHÁCH THĂM VIẾNG
1,848,399

QUA THƠ PHÙ-HƯ - TRẦN VĂN NAM

10 Tháng Ba 201412:00 SA(Xem: 5204)
QUA THƠ PHÙ-HƯ - TRẦN VĂN NAM
Xin lưu ý quý độc giả!


- Trên hàng đầu, có những ô vuông màu sắc. Quý vị thích màu nào thì click vào màu đó, trang Web sẽ hiển thị đẹp hơn theo ý quý vị.
- Phía bên trái, có mục Web Link, quý vị click vào đó sẽ hiện ra những trang Web khác, mong bạn sẽ thích.

Xin cảm ơn!


Ban Chủ Trương


BVN





*


QUA THƠ PHÙ-HƯ,

THỬ BÀN VỀ THƠ TÌNH KHINH BẠC VÀ THƠ TÌNH ĐỜI THƯỜNG

TRONG THỜI CHIẾN MIỀN NAM


blank

phù hư



blank

'Ngậm Thẻ Qua Sông'

tập thơ do Hội Nhà Văn xuất bản trong nước vào đầu năm 2013



Thơ Thời chiến Miền Nam, ta thường nhắc những câu thơ khinh bạc của những quân nhân ở trong cuộc; ta cảm thức những ý tưởng pha trộn chấp nhận và chua chát làm người trong thế hệ đi vào cuộc chiến; những ý tưởng kiểu “cổ lai chinh chiến kỷ nhân hồi” mà trong Đường Thi có nói tới rồi từ hàng ngàn năm trước. Như Nguyễn Bắc Sơn tiên liệu một điều may rủi: “Mai ta đụng trận ta còn sống/ Về ghé Sông Mao phá phách chơi/ Chia sớt nỗi buồn cùng gái điếm/ Đốt tiền mua vội một ngày vui”. Như Tô Thùy Yên nghĩ thầm biết đâu ngày mai có thể tử trận: “Còn mươi tháng nữa lên trung úy/Có thể ngày mai chửa biết chừng”. Hoặc như Trần Hoài Thư cũng có mối ưu tư ngày mai như vậy: “Xin cô hàng thêm một két bia/ Hôm nay lãnh lương tôi đãi hết/Cô hàng ơi, một mai tôi chết/ Ai tiêu dùm, ba tháng tiền lương”. Còn rất nhiều những câu thơ khinh bạc rải rác trong thơ thời chiến Miền Nam. Để dễ dàng dẫn chứng, ta có thể truy cập căn cứ vào bộ sách có nhiều công sưu tầm “Thơ Miền Nam Trong Thời Chiến” (nhà xuất bản Thư Ấn Quán, tập I và II, dầy 1550 trang). Ngay cả vài bài thơ mới bổ sung do nhà xuất bản Thư Ấn Quán gửi cho các bạn quen, ta cũng sưu tầm được vài câu thơ khinh bạc. Có điều làm ta phân vân không rõ các bài thơ vừa mới gửi đó đã được các tác giả sáng tác ngay trong thời chiến, hay mới sáng tác gần đây (nên chỉ có tính chất nhớ lại thời chiến mình đã ở trong cuộc). Xin trích ra đây những câu thơ khinh bạc đó:

 … Ta qua Hậu Nghĩa ngày mưa xám

Róc vỏ thân tràm ta viết tên

… Cho em một cánh tay gần gũi

Dành một tay vào buổi nhiễu nhương.

(Thiếu Khanh trong “Bài Tình Ca Ở Hậu Nghĩa”, 1967)  

 … Hai mươi tháng tư tiễn em đi Mỹ

Ta biết dễ dàng mất bé từ đây

Em lên máy bay, ta về đơn vị

Đất Biên Hòa buồn chết điếng cỏ cây…

… Hai chín tháng tư… Biên Hòa xơ xác

Ta về Sài Gòn ngang qua nghĩa trang

Ta đứng nghiêm chào bạn ta đã chết

Như tự chào mình – nát cả tim gan.  

(Trạch Gầm trong bài “Nhật Ký Tháng Tư”)

 … Vì bí mật quân, ta đành phụ

Mối tình Long Khánh, tội người ơi…

… Ta đi áo nhuộm màu đất đỏ

Cao su vướng tóc mãi thơm mùi

Tội nghiệp nắng vàng chờ áo trận

Khi tàn chinh chiến sẽ đem phơi.

 (Nguyễn Phúc Sông Hương trong bài “Nửa Hồn Xuân Lộc”)

 

Bè bạn đụng trận trở về nguyên thân thể

Vô vài ly vung vít để mừng nhau…

… Nhảy mẹ nó cú này may rủi, cũng em thương

Hậu cứ ơi, thôi mất, giờ tha phương.  

(Nguyễn Nam An trong bài “Hậu Cứ Tôi Giờ Đã Xa Xôi”)


Cũng trong bộ sách “Thơ Miền Nam Trong Thời Chiến” ấy, ta bắt gặp nhiều câu thơ tình đời thường, nghĩa là không có vẻ gì khinh bạc số phận rủi may vì mũi tên hòn đạn vô tình mà bỏ lại người yêu; chỉ là thơ nhắc nhở người vợ hiền hay người tình chưa cưới hãy chờ đợi, hãy lo cho con thơ, cho cha mẹ già, cho mảnh vườn hay ruộng nương lợi tức khiêm tốn. Lãng mạn hơn thì là nhắc nhở chuyện ngày xưa gặp gỡ thần tiên mà bây giờ tính lại cũng đã bao năm canh gác nơi tiền đồn biên giới; nhắc nhở chuyện ngày nào cùng học một trường với lưu bút ngày xanh mà nay đành phải xếp bút nghiên. Buồn bã hơn thì tin tức em lên xe hoa trong khi anh chưa biết ngày nào hết hạn quân dịch… Những câu thơ tình đời thường ít gây ấn tượng nên rải rác đâu đó trong thơ thời chiến như gió thoảng qua, chờ đợi ta sưu tầm sự phong phú của nó, thiết tưởng cũng không kém số lượng như thơ tình khinh bạc. Tại miền Nam Việt Nam, có những người đã ở trong hoàn cảnh đời thường (như được hoản dịch thời chiến tranh chưa khốc liệt trước Tết Mậu Thân 1968, nhờ lúc đó còn quy chế cho hoản dịch vì lý do gia cảnh như con duy nhất trong gia đình; hay lý do học vấn: sinh viên thuần túy, mỗi năm phải đậu ít nhất một chứng chỉ đại học). Nhớ lại cảm nghĩ khi nhận giấy đi vào trường bộ binh Thủ Đức, bây giờ ghi lại thành một đoạn đóng góp vào thơ thời chiến Miền Nam, và do tính chất chỉ mới sửa soạn ấy nên xin tự xếp vào thơ tình đời thường: “Rồi thời thế núi sông vào trăn trở/ Khúc “Chiều Mưa Biên Giới” vẳng bên tai/ Sân trường tan, những chờ đón miệt mài/ Chuẩn bị đi, chuẩn bị người thương tiếc” (Trích trong bài: Có Nơi Đâu Đêm Trăng Mãi Mượt Mà”). Lại có những người đã vào hẳn quân ngũ, đã hành quân xuôi ngược khắp nơi, nhưng thơ thì vẫn là thơ tình đời thường, như kể chuyện trong thời gian hành quân tạm trú bên hông nhà của gia đình thường dân (dù được mời vào ở trong nhà, nhưng khước từ vì không muốn gia chủ khó xử và bận rộn).

Gia chủ là một thiếu phụ có chồng cũng đi lính đã rất lâu, không biết sống chết ra sao mà bặt tin tức gửi về. Người lính chắc có ý nghĩ thầm kín khi kể mẹ nàng trông mong có một mụn cháu đầu lòng mà tin chồng nàng thì bặt vô âm tín. Người lính chắc cũng có ý nghĩ thầm kín khi đêm khuya nghe tiếng nàng thở dài, vì chàng ngủ bên hông nhà chỉ cách ngăn bởi một vách đất. Bài thơ này nhan đề “Ngậm Thẻ Qua Sông” của tác giả Phù Hư (do nhà văn Trần Hoài Thư gửi đến năm 2009), cùng một số thơ khác được Thư Quán Bản Thảo sưu tầm và gửi đi cho các bạn quen để coi như phần bổ túc cho bộ sách “Thơ Miền Nam Trong Thời Chiến”. Đôi bài đã có sẵn trong bộ sách ấy , như bài “Ngậm Thẻ Qua Sông” này. Bài thơ viết theo lối một truyện kể, nhưng có những từ ngữ và thi ảnh thật hiếm quý, như khi ánh trăng chiếu xuống thì “ngồi co mình cho bóng bớt riêng tôi” và khi thức khuya mới hay “hồn bớt ngủ”, cũng như mới hay “trăng tháng chạp úa quanh đồi”. Một tháng ở bên hông nhà như vậy, không làm phiền gì ai, cho đến khi đội quân có lệnh rút đi bí mật vào lúc nửa khuya, người lính cũng lặng lẽ rời khỏi nơi tá túc (mỗi người lính tá túc kế bên mỗi nhà người dân, theo lối ấy, chắc là cách tản mác khi nghỉ dưỡng quân, không theo lối tập trung dễ làm mục tiêu cho đạn pháo rót vào). Rút đi êm ru, bỏ lại những ý nghĩ thầm kín, cố gắng giữ thật im lặng như khi quân di hành qua sông cần ngậm thẻ bài bằng kim loại thường ngày đeo ở cổ. Ngậm thẻ như vậy hầu tránh cơn ho chợt đến không kìm giữ nổi, hay kiểm soát cái sặc sụa biết đâu lại tới tình cờ. Vậy ngậm thẻ qua sông vừa có nghĩa đen “giữ im lặng bí mật khi hành quân”, vừa có nghĩa bóng “giữ kín ý nghĩ thầm có thể phạm tới luân thường đạo lý”, nhất là khi người chồng của người thiếu phụ cũng là lính bôn ba xuôi ngược như mình, cũng bặt tăm như mình qua bao năm chinh chiến chưa một lần ghé thăm nhà. Bài thơ như một truyện kể, nên xin trích ra khá dài hầu không bỏ sót những câu thơ hay, và phải gồm những chi tiết khiến ta thông cảm cho một mối tình câm:

 … em nhớ thương chồng đóng đồn ải xa

lâu, tin vắng, trông mòn đường xóm

tôi ở quá bên hông nhà gió sớm

đợi dùm em tin chinh chiến gởi về

… làng em ở gió Lào qua rất độc

ngày mưa mù khuất núi mù sông

mẹ già mong một mụn cháu đầu lòng

em nhắn gửi, bao lần tin vẫn biệt

… tôi nương bóng nhà trăng che khuất

ngồi co mình cho bóng bớt riêng tôi

nhìn xa trăng định trốn sau đồi

sông, tiếng vạc đậm buồn như tiếng cú

thức có khuya mới nghe hồn bớt ngủ

mới hay trăng tháng chạp úa quanh đồi

nghe em thở buồn não mãi không thôi

… em vẫn bảo tôi mái tranh không chật

tôi cười xòa xó xỉnh miết đâm quen

… hôm từ biệt quanh thôn nhà cửa khép

lúc quân đi chắc em không hề biết

đội tôi ngậm ngùi ngậm thẻ qua sông

còn tôi co ro lạnh mãi gió đông

một lần cuối nhìn nhà em đóng kín

tin chồng em chắc chưa về đến bến

như tin tôi mấy thuở gởi thăm nhà….  

(Phù Hư trong bài “Ngậm Thẻ Qua Sông”)

Nhà xuất bản Thư Ấn Quán gửi các bạn quen vài bài thơ bổ túc (xin chỉ trích dẫn đôi bài thích hợp cho bài viết này), và nhà xuất bản hỏi liệu có bài nào vượt qua được “Màu Tím Hoa Sim” thời chiến tranh chống Pháp hay không. Bài “Màu Tím Hoa Sim” của Hữu Loan, hay bài “Nhà Tôi” của Yên Thao cùng thời, cũng đều là những bài thơ có tính truyện kể, nhưng mang nhiều chất bi tráng. Theo thiển nghĩ, bài thơ “Ngậm Thẻ Qua Sông” của Phù Hư mang chất truyện tình đời thường khá lạ khi hành quân, với lời thơ nhiều chỗ rất hay, đã đóng góp một nét độc đáo vào thơ thời chiến ở Miền Nam.



 

blank

TRẦN VĂN NAM

 City of Walnut, California, tháng 12 năm 2009

 


*

 


Gặp Gỡ Bạn Văn

(hình Trần Văn Nam chụp)


 

 

gap_go-content

từ trái: Thành Tôn, Trần Vấn Lệ, Trần Yên Hòa


 

 

gap_go_1-content

đứng, Trần Yên Hòa, Lâm Hảo Dũng, nhìn nghiêng, Đạm Thạch





*




Ngày Xưa Hoàng Thị -Ngọc Hạ 

Đưa em tìm động hoa vàng - Ngọc Hạ .

 

 

 

_________________________________________________




Mời đọc Quảng cáo


Mua Bán Nhà

 

 


L/l: Marvin Tran

(714) 768 - 8810




blank

 


Nha Khoa

 


blank