DANH SÁCH TÁC GIẢ
KHÁCH THĂM VIẾNG
2,443,845

Nguyễn Trãi, ngôi sao Khuê của văn hóa Việt Nam

Tuesday, April 5, 201112:00 AM(View: 14394)
Nguyễn Trãi, ngôi sao Khuê của văn hóa Việt Nam
Nguyễn Trãi, ngôi sao Khuê của văn hóa Việt Nam In


Nguyễn Trãi, sinh ở Thăng Long trong gia đình ông ngoại là quan Đại tư đồ Trần Nguyên Đán. Cha ông là Nguyễn ứng Long, hiệu ức Trai (tức là Nguyễn Phi Khanh). Mẹ ông là Trần Thị Thái, con gái Trần Nguyên Đán.

Năm Nguyễn Trãi lên 5 tuổi, mẹ ông mất. Sau đó không lâu, Trần Nguyên Đán cũng mất. Ông về ở với cha tại quê nội ở làng Nhị Khê.

Năm 1400, để cứu vãn chế độ phong kiến đang khủng hoảng trầm trọng, Hồ Quý Ly lật đổ nhà Trần và tiếp tục thi hành các cải cách như chính sách hạn nô, hạn điền, tổ chức lại giáo dục, thi cử và y tế.

Cũng năm 1400, sau khi lên ngôi Vua, Hồ Quý Ly mở khoa thi. Nguyễn Trãi ra thi, ông đỗ Thái học sinh (tiến sĩ) năm ông 20 tuổi. Hồ Quý Ly cử ông giữ chức Ngự sử đài chánh chưởng. Còn cha ông là Nguyễn Phi Khanh đỗ bảng nhãn từ năm 1374, được Hồ Quý Ly cử giữ chức Đại lý tự khanh Thị lang tòa trung thư kiêm Hàn lâm Viện học sĩ tư nghiệp Quốc Tử Giám.

Năm 1406, Minh Thành Tổ sai Trương Phụ mang quân sang xâm lược Việt Nam. Nhà Hồ đem quân ra chống cự, nhưng bị đánh bại. Cha con Hồ Quý Ly và một số triều thần trong đó có Nguyễn Phi Khanh bị bắt và bị đưa về Trung Quốc.

Nghe tin cha bị bắt, Nguyễn Trãi cùng em là Nguyễn Phi Hùng khóc theo lên tận cửa Nam Quan với ý định sang bên kia biên giới để hầu hạ cha già trong lúc bị cầm tù.

Nhân lúc vắng vẻ, Nguyễn Phi Khanh bảo Nguyễn Trãi:

- Con là người có học, có tài, nên tìm cách rửa nhục cho nước, trả thù cho cha. Như thế mới là đại hiếu. Lọ là cứ phải đi theo cha, khóc lóc như đàn bà mới là hiếu hay sao?

Nguyễn Trãi nghe lời cha quay trở lại tìm con đường đánh giặc, cứu nước.

Về đến Thăng Long, ông bị quân Minh bắt. Thượng thư nhà Minh là Hoàng Phúc biết Nguyễn Trãi là một nhân vật có tài, tìm cách dụ dỗ, nhưng ông kiên quyết không theo giặc.

Sau một thời gian bị giam lỏng ở Đông Quan (tức Thăng Long), Nguyễn Trãi vượt được vòng vây của giặc vào Thanh Hóa theo Lê Lợi. Ông gặp vị thủ lĩnh nghĩa quân Lam Sơn ở Lỗi Giang. Ông trao cho Lê Lợi bản chiến lược đánh đuổi quân Minh mà sử sách Việt Nam gọi là Bình Ngô sách.

Trong bài tựa ức Trai di tập, Ngô Thế Vinh cho biết: Bình Ngô sách "hiến mưu trước lớn không nói đến việc đánh thành, mà lại khéo nói đến việc đánh vào lòng người".

Lê Lợi khen chiến lược của Nguyễn Trãi là đúng. Và ông đã vận dụng chiến lược này để đánh quân Minh. Từ đây, ông thường giữ Nguyễn Trãi gần bên mình để cùng bàn mưu tính kế đánh quân Minh.

Cuối năm 1426, Lê Lợi lập bản doanh ở bến Bồ Đề (Gia Lâm). Tại đây, ông cho dựng một cái chòi cao ngang bằng tháp Báo Thiên ở Đông Quan. Lê Lợi ngồi tầng thứ nhất của chòi, Nguyễn Trãi ngồi tầng thứ hai. Hai nhân vật luôn luôn trao đổi ý kiến với nhau.

Trong kháng chiến, Nguyễn Trãi chủ trương phải dựa vào dân thì mới đánh được giặc, cứu được nước. Khi kháng chiến đã thắng lợi, ông cũng thấy rằng phải lo đến dân, thì mới xây dựng được đất nước. Trong tờ biểu tạ ơn được cử giữ chức Gián nghị đại phu tri tam quân sư, ông đã viết: "Chí những muốn, việc cố nhân đã muốn: để tâm dân chúng, mình lo trước điều thiên hạ phải lo".

Năm 1437, khi vua Lê Thái Tông cử ông định ra lễ nhạc, ông cũng nói cho vua biết những điều mà vua phải làm trước hết là chăn nuôi nhân dân:

- Dám mong Bệ hạ rủ lòng yêu thương và chăn nuôi muôn dân khiến cho trong thôn cùng xóm vắng, không có một tiếng hờn giận oán sầu. Đó tức là giữ được cái gốc của nhạc.

Do luôn luôn "lo trước điều thiên hạ phải lo, vui sau cái vui của thiên hạ", Nguyễn Trãi lúc nào cũng sống một cuộc đời giản dị, cần kiệm liêm chính. Nhà của ông ở Đông Kinh (Thăng Long) chỉ là một túp nhà tranh (góc thành Nam lều một gian). Khi ông cai quản công việc quân dân ở hải đảo Đông Bắc, nhà của ông ở Côn Sơn "bốn mặt trống trải, xác xơ chỉ có sách là giàu thôi" (thơ Nguyễn Mộng Tuân, bạn Nguyễn Trãi).

Bài Bình Ngô đại cáo của ông là một "thiên cổ hùng văn". Đó là một thiên anh hùng ca bất hủ của dân tộc.

Quân trung từ mệnh tập của Nguyễn Trãi là những thư từ do ông viết trong việc giao thiệp với quân Minh. Những thư này là những tài liệu cụ thể chứng minh đường lối ngoại giao vào địch vận hết sức khéo léo của Lê Lợi và Nguyễn Trãi làm cho quân Lam Sơn không mất xương máu mà hạ được rất nhiều thành.

Quốc âm thi tập của Nguyễn Trãi là tác phẩm xưa nhất bằng Việt ngữ mà chúng ta còn giữ được. Tác phẩm này rất quan trọng cho công tác nghiên cứu lịch sử văn học Việt Nam và lịch sử ngôn ngữ Việt Nam.

Năm 1442, cả gia đình ông bị hãm hại (tru di tam tộc) khiến cho người đương thời vô cùng thương tiếc.

Năm 1464, vua Lê Thánh Tông hạ chiếu minh oan cho Nguyễn Trãi, truy tặng quan tước và tìm hỏi con cháu còn sót lại.

Nguyễn Trãi là một nhân vật vĩ đại trong lịch sử Việt Nam. ông là anh hùng dân tộc, là nhà tư tưởng, nhà thơ, nhà văn hóa lớn của nước ta. Tâm hồn và sự nghiệp của ông mãi mãi là vì sao sáng như Lê Thánh Tông truy tặng "Ưc Trai tâm thượng quang Khuê Tảo".

Văn Tâm

BVN-TH


Send comment
Off
Telex
VNI
Your Name
Your email address
Monday, January 18, 20216:00 PM(View: 45)
Chị kể hồi ở Sài Gòn hay tới một quán cháo vịt ngon muốn xỉu, nhưng tới hơi trễ chút là phải chịu bụng đói ra về. Bởi quán chỉ bán đúng sáu con vịt, không thêm không bớt. Khách có kì kèo hay đòi nằm vạ cũng chỉ nhận được nụ cười, “chịu khó mai quay lại”. Hỏi khách quá chừng đông sao không bán thêm, chú chủ quán cười, nhiêu đây là đủ. Nhưng đủ cho cái gì, chú không nói thêm. Ngồi quán đó, chị nhớ quán bán bánh canh cua của má nổi tiếng xóm hẻm hồi xưa. Mỗi ngày nấu đúng bảy chục tô, hỏi mua tô thứ bảy mươi mốt về làm thuốc cũng hên xui. Sáng dọn chưa ấm chỗ, vèo cái hết nồi bánh, bà dành cả thời gian còn lại của ngày để nằm võng nghe Thái Thanh, hoặc dẫn con Chó đi chơi dài xóm. Chó, là tên của con vịt xiêm cồ. “Sống như má mình không phí cuộc đời. Đâu phải giàu mới vui”, nhắc tới đó chị bùi ngùi. Người ra thiên cổ lâu rồi, nhưng ký ức động đậy như người vẫn đi lại quanh đây. Chị nói người sống ung dung kiểu vậy giờ ngày mỗi hiếm, nhưng không phải không có. Họ đang ở đâu đó,
Thursday, January 14, 20212:14 PM(View: 89)
Những lá cờ VNCH có thể được nhìn thấy qua các hình ảnh được truyền trực tiếp từ các hãng truyền thông Mỹ về cuộc biểu tình sau đó biến thành bạo động của những người ủng Tổng thống Donald Trump tấn công vào Điện Capitol trong lúc các thành viên Quốc hội Mỹ bỏ phiếu xác nhận chiến thắng của ông Joe Biden, bước cuối cùng chấm dứt các nỗ lực của ông Trump nhằm lật ngược kết quả bầu cử. Cuộc bạo loạn đã khiến 5 người thiệt mạng, trong đó có một cảnh sát bảo vệ Điện Capitol, và bị nhiều người lên án vì đã tấn công vào nơi được coi là thành trì dân chủ của Hoa Kỳ. Quartz, một hãng tin quốc tế có trụ sở ở New York, đã thu thập hình ảnh các lá cờ được thấy tại cuộc biểu tình tấn công Điện Capitol hôm 6/1, trong đó có cờ vàng 3 sọc đỏ của VNCH. Trang mạng tiếng Anh này liệt kê ra những lá cờ của các nhóm thượng đẳng da trắng, gồm Pround Boys – một tổ chức cực hữu phát xít mới chỉ toàn đàn ông chuyên cổ vũ và tham gia bạo lực chính trị hiện đang bị Canada xem xét đưa vào danh sách khủng bố
Tuesday, January 12, 202112:13 PM(View: 145)
Chuyện chưa đi đến đâu, thì nạn dịch Corona bùng phát. Nằm nhà “trốn dịch”, đọc Email do hai thằng bạn cố tri gởi đến: chuyện Đông, Tây, kim, cổ; thời sự nóng bỏng - đọc mệt nghỉ! Khổ nỗi, là ‘thằng kỳ co’ gởi các tin tức và các bài bình luận bất lợi cho TT Trump; còn ‘thằng hay nói’ gởi điều ngược lại làm “điên cái đầu”… Hồi nào đến giờ, cộng đồng người Việt ít khi đồng lòng về một vấn đề chính trị. Đó là điều bình thường trong một xã hội tự do - tranh luận cho vui, rồi thôi, ai về nhà đó, giữ lấy lập trường của mình. Nhưng từ ngày Ông Donald Trump đắc cử TT, trong cộng đồng người Việt chia thành hai phe rõ rệt: Phe “binh” – phe “chống”- choảng nhau kịch liệt đến nỗi: cha giận con, vợ ghét chồng, bạn bè từ nhau. Đó là hiện tượng lạ. Điều gì Ông Trump nói ra , “phe chống” bảo: “nổ”, “láo”. Còn “phe cuồng” bảo: “đó là chiêu độc”. Cứ thế chống nhau, rồi phát sinh một số tiếng nghe lạ tai như: “cuồng Trump”, “Truyền thông thổ tả (TTTT)” . “Fake News”…v.v… Trong khí thế hừng hực
Sunday, January 10, 202111:10 AM(View: 169)
Thứ tư tháng 1 ngày 6 vừa qua, một cuộc tấn công vào nền dân chủ của Mỹ đã xẩy ra khi toà nhà quốc hội Mỹ bị một nhóm người biểu tình bạo động tràn ngập. Trong khi cả thế giới sửng sốt theo dõi những diễn tiến đang xẩy ra, có rất nhiều người Mỹ gốc Việt cảm thấy họ mang thêm trong lòng một nỗi xấu hổ khi thấy lá cờ vàng ba sọc đỏ bị phơi bày bên cạnh những dấu hiệu và biểu tượng của phong trào Da Trắng Thượng Đẳng. Đối với hầu như tất cả người Việt thì lá cờ vàng, tượng trưng cho sự đi tìm nền dân chủ và tự do-biểu tượng của sự đoàn kết, niềm hãnh diện và lòng danh dự, sẽ không thể nào có chỗ đứng chung với biểu tượng của lòng thù oán. Với tuyên bố trên, chúng tôi lên án và cực lực phản đối những vu cáo trong những tháng qua nhằm tấn công vào tính trung thực và công bằng, tự do của cuộc bầu cử, những thứ vu cáo xằng bậy dựa trên thứ thuyết âm mưu sai lạc và nguy hiểm, đã đưa đến một trong những giai đoạn bỉ ổi nhục nhã nhất của nước Mỹ. Là những công dân Mỹ gốc Việt, chúng tôi
Friday, January 8, 202111:19 AM(View: 331)
Cuộc bạo loạn, tấn công vào Điện Capitol - tòa nhà quốc hội, cơ quan lập pháp của nước Mỹ - do những người biểu tình gây ra theo lời kêu gọi, kích động của đương kim tổng thống Mỹ, ông Trump Donald Trump bị cả thế giới tự do chế diễu, lãnh đạo các nước Đức, Ý, Pháp, Canada, Anh.., chỉ trích, lên án. Mạng xã hội như Twitter, Facebook, SnapChat, Youtube, Instagram... đã đồng loạt đóng băng các tài khoản của ông Trump để ngăn chận những tin nhắn xúi dục, hô hào gây bạo loạn tiếp theo của Trump. (1) Không nói đến những thiệt hại về tài sản, nhân mạng với 4 người chết, nhiều người bị thương kể cả 14 nhân viên cảnh sát, thiệt hại nặng nề nhất là biểu tượng tự do, dân chủ của nước Mỹ đã bị hoen ố, phủ mờ vì cuộc biểu tình, vì sự phá hoại, tấn công vào hiến pháp có chủ đích của ông Donald Trump với sự tiếp tay của một số dân biểu, nghị sĩ đảng Cộng Hòa như Ted Cruz, Ken Paxton… Cơ quan cảnh sát liên bang FBI đang công khai kêu gọi dân chúng Mỹ cung cấp tin tức, hình ảnh, video cho họ