DANH SÁCH TÁC GIẢ
KHÁCH THĂM VIẾNG
1,821,624

Sơn Núi và Phương Bối - Nguyễn T. Long

25 Tháng Ba 201612:00 SA(Xem: 4814)
Sơn Núi và Phương Bối - Nguyễn T. Long

Sơn Núi và Phương Bối

 

 

nguyen_duc_son-dinh_cuong-2014
Nguyễn Đức Sơn
dinhcuong



Trong giới văn học miền Nam trước 1975, ngoài Bùi Giáng, có lẽ hiếm người có nhiều giai thoại như ông Sơn Núi.

Đó là nhà thơ Nguyễn đức Sơn (sinh năm 1937), được coi là một trong ba kỳ nhân của thời đại cùng với Bùi Giáng và Phạm công Thiện. Họa sĩ Đinh Cường đã vẽ nhiều chân dung của ông này, có bức như “họa hồn”, thật tuyệt vời !

Năm 2007, nhân tham dự chuyến về Việt Nam làm Lễ Trai đàn Chẩn tế của Thầy Nhất Hạnh (NH) tại cả 3 miền, tôi có dịp về Việt Nam và cư trú tại Tu viện Bát Nhã (Lâm Đồng, Bảo Lộc) một thời gian.

Đọc sách “Nẻo về của ý” của Thầy Nhất Hạnh trong thập niên 60 (thế kỷ trước) khi còn học Trung học ở Saigon, tôi bị “ám ảnh” vì cái tên nơi chốn đó mà Bảo Lộc thì cách Phương Bối không xa.


***


Nhớ lại cái thời một chân trong sân trường, một chân trong quân trường, phong trào “Về nguồn” của Phật giáo (sau bao nhiêu năm bị khống chế, đàn áp) đã nở rộ và ảnh hưởng đến các thế hệ đi sau như thế nào sau 1963.

Viện Đại học Vạn Hạnh (thành lập năm 1964) với Bản thệ do thầy Thích Minh Châu biên soạn (khi còn là Thượng tọa) năm 1970 nhấn mạnh về cuộc cách mạng nội tâm của cá thể sáng tạo, cuộc cách mạng của ý thức, của tư tưởng toàn diện trong con người.

Cho tới nay, ít ra là ở Việt Nam, chưa bao giờ nó vẫn đúng như thế.


***


Nghe tôi ngỏ ý muốn ghé thăm Phương Bối, một vị thầy trẻ ở Bát Nhã (thầy PB) nói hôm nào ông sẽ dẫn đi, ông có gặp nhà thơ Sơn Núi ở đó rồi.

Chỉ là độc giả ham đọc sách, thích xem tranh, thỉnh thoảng vẽ vời vớ vẩn… , tôi không bao giờ cảm thấy có nhu cầu gặp gỡ các vị “nổi tiếng” cả. Giới nghệ sĩ có môi trường sinh hoạt riêng của họ, có những giao cảm cá nhân riêng tư với nhau mà tôi chẳng muốn phiền, trừ lần gặp gỡ Phạm thiên Thư vì ông mở quán cà phê (“Hoa vàng” thì phải?) ở đường Bắc Hải, Chí Hòa, nên tò mò muốn biết (nay chắc cũng đã đóng cửa từ lâu như tiệm ăn ở Hà Nội của Nguyễn huy Thiệp ngày nào.) Chỉ có mộ của Trịnh công Sơn là tôi chưa thăm viếng được.

Trong bản đồ không có địa danh Phương Bối. Nó chỉ là một cái tên (1) do Thầy Nhất Hạnh và các cộng sự viên đặt ra cho một nơi chốn tu tập gọi là Phương Bối Am, cách rừng Đại Lão khoảng 3km. 

Hôm thầy PB chở tôi đi bằng xe gắn máy, ra tới chợ Bảo Lộc thì thầy quên cái ngã rẽ đi về Phương Bối. Hỏi mãi chả ai biết ông Sơn Núi là ai, ở đâu… , nhưng rồi cũng có người chỉ cho đường lên Đại Lão, nghe cái tên quen thuộc, thật là mừng húm! Quanh co một hồi thì thầy PB nhận ra đường cũ, cứ thế mà thẳng tiến.

Ngọn đồi cao, xe chạy thật mệt nhọc giữa nắng trưa, không dám quay cổ lại nhìn. Mãi lên tận đỉnh đồi (mà Phương Bối thì có nhiều đồi, không biết là đồi nào), có một cái chòi, một ông già ngồi võng ở phía trước. À ra đây là ông Sơn Núi! Một cái mũ ni, một khuôn mặt đen đủi, khắc khổ, quần áo xuềnh xoàng nhưng cặp mắt lúc lờ đờ, lúc trợn chừng của ổng bỗng chợt có thể trở nên tinh quái lạ thường!

Ông nheo mắt cười khi thấy thầy PB (người quen), nhưng không cười với tôi (người lạ) mà chắc người lạ thì đã xuất hiện nơi ông ở hà rầm! Với một “ẩn sĩ” như ông, đó không phải là điều đáng khích lệ. Ông mời ngồi trên mấy khúc cây cưa thành ghế và đun nước pha trà. Khay, tách, bình trà… , cái gì cũng cũ kỹ, bụi bậm. Sau hồi chuyện trò thăm hỏi, thầy PB giới thiệu tôi đến từ phương xa, muốn thăm Phương Bối. Ông vui vẻ nhận lời.

Cuốc bộ khá dài. Đây là cái cốc xưa của Thầy Nhất Hạnh, đây là Thiền thất… , tôi chỉ thấy mấy căn chòi xiêu vẹo, gạch, gỗ lỏng chỏng, chỉ có cái hồ chứa nước đường kính có đến 5 mét là “trơ gan cùng tuế nguyệt” vì nó bằng xi măng! Toàn bộ, chỉ còn lại ít nền đất đá. Tôi có cảm tưởng như khi đi xem Phật tích ở Ấn Độ hay đền Parthenon ở Athens cũng chẳng khác gì.

Sơn Núi dẫn qua nhà gia đình ông, đắp gạch trần, không có vôi vữa gì cả. Chung quanh nhà trồng rau, sống tự túc. Bà vợ ông xuất hiện, khó đoán được tuổi tác, có khuôn mặt hao hao giống Francoise Hardy thời 60’s (năm ấy (2007), ca sĩ này cũng ngoài 60 rồi!). Cậu con trai khoảng 18, 20 tuổi được ông gọi ra, giao việc gì đó, người dong dỏng cao, nhìn mặt thì biết là Tây lai ngay lập tức. Ông bảo con ông không đi học trường nào cả, ở nhà, ông dậy học. Sau này, đọc tiểu sử, mới biết ông có 9 người con mà phần lớn đều nương náu nơi cửa Chùa (2).


***


Liên hệ của ông Sơn Núi với Làng Mai về Phương Bối như thế nào tôi không rõ, tư liệu cho biết ông lên đây lập cư từ 1979 và cái khó khăn rõ ràng nhất là với chính quyền sở tại thì không phải chuyện nhỏ. Không “điên” như ông thì khó lòng đương đầu nổi với cường quyền và cũng chưa tới lúc mà các quan chức, đại gia cần thu hồi đất đai cho người ngoại quốc thuê mướn, lúc đó ông có thể đồng hành với Đoàn văn Vươn sớm!


***


Lên đến đỉnh đồi, chả biết có phải là đồi Thượng như Thầy Nhất Hạnh đã tả ngày xưa đó chăng, tôi thấy một toàn cảnh (panorama), chụp hơn 180 độ cũng chưa đủ, thật là hùng vĩ với các đồi thông xen lẫn các thảm cỏ xanh, vàng xa tuốt cuối chân trời. Cái yên lặng, bất động, trầm tĩnh của buổi trưa khiến thời gian và không gian như cô đọng lại. Thiên nhiên có sự cuốn hút của nó không thể cưỡng lại được. Tôi thấy choáng ngợp như một điều kỳ ảo vì (lỡ) quen sống trong thành phố.

Trân đường về, ông chỉ cho những kỳ hoa dị thảo ông đã trồng. Có cây (mà kiến thức thực vật học rất là khiêm nhường của tôi) trông như một loại thông, cao đến khoảng hai thước, có một bông hoa trên ngọn. Ông bảo đó là hoa vông vang. Tôi buột miệng nhắc truyện “Hoa vông vang” của Đỗ Tốn. Ông nói, dzậy sao? Sau này đọc lại văn phong thời Tự lực Văn đoàn của Đỗ Tốn tôi thấy nhận thức và cảm xúc mỗi thời mỗi khác, có thể thời ông bà già tôi đọc thấy… mê!

Đã có nhiều người viết nghiêm túc về thơ của tác giả “Sao trên rừng”, tôi không rành về cái mục này lắm, chỉ có vài nhận xét thô thiển: thơ ông nhiều khi ngôn từ ngắn gọn, chữ nghiã cộc lốc nhưng khá là triết lý siêu hình, gọi là Thiền cũng được! Dù sao thì tôi thấy cũng “dễ tiêu” hơn là nhiều bài thơ của Bùi Giáng!

Xin cống hiến bạn đọc bài thơ có ghi trong nhật ký ngày 15/02/2007 (nếu không thì làm sao mà còn nhớ nổi?!), nghe ông ngẫu hứng đọc khi dẫn thầy PB và tôi đi ngược dốc về nhà:

Đường lên Sơn Núi,
bên thơm bên thúi.
Trí thức không cần,
đầu ngẩng, đầu cúi.


***


Hóa ra đi thăm Phương Bối (ngày xưa) nhưng lại gặp Sơn Núi (ngày nay), mà không có ông dẫn đường thì chẳng thể nào biết Phương Bối là gì?!

Thế thì Sơn Núi có lập dị, có điên hay không chứ?

Trong một đất nước điên loạn về cuộc nội-chiến-quốc-tế-hoá 20 năm trường rồi sau đó tiếp tục 40 năm điên loạn về một thứ chủ nghiã không tưởng, đảng CSVN tiêu thổ (đốt trụi) (3) hết lịch sử, đạo đức, luân lý, truyền thống dân tộc… như thế, biết ai điên hơn ai ?

Sau cùng hết, Phương Bối có thật không?

Nó không thật mà nó cũng chẳng ảo. Nó chỉ là một quê hương tâm linh, một hải đảo để chúng ta nuôi dưỡng thân tâm, chuyển hóa khổ đau và trị liệu trước khi xuống núi mà sau này Thầy Nhất Hạnh gọi là “Hải đảo tự thân”, nơi nương tựa, như Bụt dậy, từ chính mình.

Năm mươi năm sống trên quê người (1966-2016), Thầy cũng không làm gì khác hơn là khai mở và làm sáng tỏ ý thức đầu đời về Phương Bối.


Nguyễn T. Long
22/03/2016

(từ: sangtao.org)

 

 

CHÚ THÍCH

(1) Phương là thơm, là qúy, Bối là lá bối đa, một thứ palmier lá dài. Ngày xưa chưa có giấy người ta viết kinh trên thứ lá ấy. Phương Bối nói lên được ý hướng qúy trọng và nền văn hóa đạo Phật… (xem trang 18 – “Nẻo về của ý” – Nhất Hạnh, viết xong năm 1966 – Nhà XB Lá Bối – USA – không ghi năm XB hay tái bản)

(2) Nguyễn Đức Sơn – Lão quái dị trên đồi Phương Bối – Tác giả: Ban Mai – 27/10/2015 – Blog Phùng Nguyễn

(3) Đại vệ Chí dị – Tiêu thổ đạo đức – Tác giả: Người buôn gió – 24/08/2015 – Web Sáng Tạo

 

 

 

 

*






Truyện dài


 

Mẫu Hệ



tác giả


Trần Yên Hòa
 


(tái bản, 2016)


đã phát hành toàn cầu



Nhà Xuất Bản Bạn Văn Nghệ (tái bản) 2016, phát hành

trên hệ thống Amazon

428 trang, bìa màu láng.

Giá:

$17 USD


Quý độc giả khắp nơi muốn mua sách xin click vào:




Amazon Mẫu Hệ






Tran Triet's photo.

 


*


 

 

Acacia Pharmacy

 

11033 Acacia Parkway

Garden Grove, CA 92840

Tel: 714 982-6979

Fax: 714 - 982-9307

 

Cindy Y. Tran, Pharm. D

(con gái Trần Yên Hòa, gia đình H.O)

 

Trân Trọng Kính Mời

Quý độc giả và thân hữu (vùng Orange County, Los Angeles) đến mua thuốc ủng hộ

Thanks

 

scan_pic0035_0-content



hoa_72-content

 

hinh_quang_o_dam_cuoi_o_mai_1-content

 Cindy Y. Tran

 

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
16 Tháng Mười 20188:03 SA(Xem: 20)
Trong clip thâu âm Nguyễn Quốc Chánh đọc thơ của mình, thực sự, ta có thể nghe những âm thanh của một thành phố: tiếng vù vù của những chiếc xe máy lướt trên đại lộ, tiếng còi sốt ruột của những chiếc taxi đang cố gắng luồn lách qua đoạn đường ùn tắc, một giọng nói mạnh mẽ, dứt khoát vang lên giữa đám đông vừa kết tụ lại đồng thời vừa tản mát ra như một đám mây đơn lẻ. Đối với tôi, đấy chính là âm thanh của thành phố Hồ Chí Minh. Độ rỗng của căn phòng nhiều tiếng vang nơi thâu âm bài thơ có thể được cảm nhận rất rõ ngay từ giữa dòng thơ thứ ba ở bài thơ đầu tiên trong tập thơ được xuất bản dưới hình thức samizdat của Chánh – Ê, Tao Đây (2005): “Sài Gòn bị thủng, cái xác chưa chôn, thủ đô lún mỗi ngày vài phân, chính trị cũng nên cổ phần… Ký sinh vào thuật giả kim là đám chữ ruồi bu… Bí mật quốc gia là những bữa tiệc trên vận may của hoa anh túc, làm người nghĩa là nhục, làm người Việt nghĩa là siêu nhục… Một người rao trên mạng: cần một đối tác tình dục có ý tưởng và hành vi
10 Tháng Mười 20188:40 CH(Xem: 156)
Thí dụ cụ thể như trong Xóm Đạo của Nguyễn Ngọc Ngạn, nhân vật chính là một nhà giáo trẻ muốn lấy một cô gái có chồng ở lại ngoài Bắc, xin phép cha xứ, cha không cho, đành chịu. Yêu cô khác vậy…Trai ngoại đạo lỡ yêu phải một cô gái công giáo, kể như tình yêu sẽ lỡ dở, trừ phi theo giải pháp xoay xở mà ca dao đã diễn tả: “Tôi quì lạy Chúa trên trời, Tôi lấy được vợ tôi thôi Nhà Thờ”. Nhà văn/nhà thơ đâu có đóng kịch, giả trá như vậy được, nên thường chỉ có một cách rời bỏ xóm đạo ra đi, sống trà trộn với dân vô đạo tà đạo bên ngoài, hay bằng cách kêu ầm lên như ở Âu châu một thời nào đó, là “Chúa đã chết rồi, chúng tôi tự do”, hay tối thiểu cũng bằng cách thôi không đến nhà thờ nữa, thôi giữ đạo trong mọi sinh hoạt thường nhật. Nhưng bỏ đạo công khai, đối với mọi cộng đồng giáo dân, là truyện to lớn, không mấy người muốn làm và làm được. Bởi thế cách hay nhất vẫn là giữ im lặng, tìm cách ra khỏi xóm đạo một cách nhẹ nhàng, như trong Xóm Đạo của Nguyễn Ngọc Ngạn,
08 Tháng Mười 20189:35 SA(Xem: 109)
Mấy ngày nay dân làng Hoa Đào xôn xao về lễ tang ông Đại Vĩ. Ngôi làng trồng hoa ven đô tỉnh H, nằm bên vệ hồ Đông yên bình thơ mộng bỗng nhiên ồn ào huyên náo khác thường. Dòng người sang trọng từ các nơi về phúng viếng đông như kiến cỏ. Xe ô tô đời mới đủ loại, đắt tiền bạc tỷ cứ nối đuôi nhau xếp hàng trước cổng làng dài hàng cây số. Đường làng bay rợp cờ phướn màu vàng, ở giữa thêu quẻ Thuần Càn, ý nói người quá cố vĩnh biệt thế giới này vào giờ đại cát sẽ để lại cho dân làng nhiều điều may mắn, phúc lộc dồi dào. Làng Hoa Đào xưa có tên nôm là làng Kình. Chữ Kình có nghĩa là chống đối nên trong các loại đào thế, người chơi hoa cây cảnh làng Kình công phu tìm cho được cây đào có thế Kình thiên độc trụ đắt mấy cũng mua, để tưởng nhớ và tôn vinh truyền thống bất khuất của làng bao đời nay. Thời nào gặp buổi vận nước suy vi, kỷ cương băng hoại trong làng đều xuất hiện một bậc hào kiệt lãnh đạo dân làng nổi lên đấu tranh chống lại cường quyền ác bá. Ngay trong tổng, có ngôi làng lớn
05 Tháng Mười 20187:50 CH(Xem: 117)
Ông về hưu với quân hàm bốn sao một gạch. Đại uý Thoả như thế nghỉ hưu đã lâu. Suốt hai mươi lăm năm trong bộ đội, ông mãn nguyện với “ve áo” đó. Là mẫu người chất phác, trong sạch, ông đã phục vụ trong ngành hậu cần, nhưng bàn tay không bị dính bẩn, ông vẫn tự hào về điều ấy. Bà vợ khen ông là hiền lành tròn trịa, không mất lòng ai. Nhưng có lúc bà chê “Hiền quá hoá đần”. Nhà cửa tiện nghi đồ đạc trong nhà vẫn tềnh toàng cổ lổ. Toàn những thứ sắm từ những năm sáu mươi. Ông sống giản dị, nhiều khi quá quê mùa. Ông không bao giờ mặc quần áo may bằng sợi tổng hợp (đa-công, pô-li-ét-tơ). Ăn uống thế nào xong thôi, không uống rượu, không mê một món gì khác. Bà Thoả là dân gốc Thái Bình, thường bị chê là dân Thái “Lọ”. Năm Ất Dậu chết đói đầy đường, do tội của Phát-Xít Nhật gây ra. Theo bố mẹ anh em lây lất kéo nhau lên Hà Nội kiếm ăn, cả nhà chết dần chết mòn, lê lết đến ga Hàng Cỏ thì chỉ còn một mình cái đĩ Tũn, là bà, sống sót. Bà không nhớ và không hiểu tại sao bà còn sống được.
28 Tháng Chín 20186:59 CH(Xem: 198)
Chỉ trong thời gian ngắn, nhiều người nổi tiếng đã lần lượt rời bỏ cuộc sống: nhạc sĩ Tô Hải, nhà báo Bùi Tín, cựu Thượng nghị sĩ Mỹ John McCain, và gần đây nhứt là chủ tịch nước Trần Đại Quang. Mỗi cái chết đều tạo nên những phản ứng xã hội khác nhau, tùy theo góc nhìn. Trong truyện ngắn dưới đây của nhà văn Khuất Đẩu: Chôn đứng, người chết chỉ là một kẻ vô danh, bình thường. Điều không bình thường là bởi quá giàu, nên ông ta không cam chịu vô danh, phải có được cái danh mình muốn, bằng cách đi mua. Và không chỉ khoa trương trong lúc sống, ông ta còn nghĩ ra lắm chuyện cầu kỳ trong cái chết, buộc con cháu phải làm những việc kỳ quặc chưa ai từng làm… Tất nhiên, ông có thể sai khiến con cháu trong nhà bất cứ điều gì, nhưng lại không thể sai khiến thiên nhiên, trong đó có mưa bão, sấm sét…