DANH SÁCH TÁC GIẢ
KHÁCH THĂM VIẾNG
2,445,600

ĐỌC THƠ TRẦN VÀNG SAO - Trần Yên Hòa

Thursday, October 14, 201012:00 AM(View: 48152)
ĐỌC THƠ TRẦN VÀNG SAO - Trần Yên Hòa

TRẦN YÊN HÒA

 

ĐỌC THƠ TRẦN VÀNG SAO

imagescaf8ifqa-thumbnail



Một buổi sáng thức dậy, mở máy computer đọc tin tức đó đây. Lướt qua trang Web đài BBC, trang tin Việt Nam, tôi bắt gặp mục giới thiệu sách, “Những Bài Thơ Đau Đớn”.

 Tôi click vào đó, màn hình hiện ra, thì đây là bài viết của một tác giả trong nước có tên là Uyên Vũ (?) gởi cho đài BBC. Đọc qua bài viết, tôi rất xúc động.

*

Tôi biết, có những trí thức - nhà văn, nhà thơ - trước đây đã bỏ vào bưng theo “"giải phóng"” cũng nhiều - mà lúc đó nói theo một danh từ là “nhảy núi”, như Đào Hiếu, Thái Ngọc San, Võ Quê, Trần Vàng Sao.

Lúc đó, hai bên quốc gia và cộng sản, ranh giới đan chéo nhau, có người vì hoàn cảnh này hay hoàn cảnh kia, phải đành chọn cho mình một chỗ đứng. Những người này, tôi nghĩ, chắc là trước khi họ quyết định vào bưng, họ đã có sẳn trong lòng một “lý tưởng” để theo. Cho dù cách lựa chọn của họ có khác tôi, nhưng tôi vẫn phục họ.

(Còn hơn những tên đá cá lăn dưa (như Vũ Hạnh) dựa hơi quốc gia, nằm vùng, hoạt động ngầm cho Việt cộng, hãm hại anh em, những người này còn nguy hiểm hơn nhiều).

*

Bài viết của Uyên Vũ đăng trên trang Web đài BBC, đọc qua đã khiến tôi (cũng) đau đớn, xúc động, vì qua bài viết này (và những bài thơ của Trần Vàng Sao) đã nói lên nỗi đau thương của Trần Vàng Sao, khi anh chọn sai đường (lạc đường hay lầm đường) khi đi theo cộng sản.

Vài nét về Trần Vàng Sao.

Trần Vàng Sao tên thật Nguyễn Đính, sinh năm 1941, đậu tú tài năm 1961 rồi vào Đại học Huế. Anh tham gia các hoạt động công khai trong thành phố dưới sự chỉ đạo của Thành uỷ Huế (Cộng sản), tích cực trong phong trào sinh viên Huế như rải truyền đơn, vận động sinh viên xuống đường tranh đấu. Tháng 6 năm 1965, vì bị lộ nên tổ chức đưa anh “lên rừng” công tác tại Ban tuyên huấn Thành uỷ Huế. Năm 1970, anh bị thương và được đưa ra Bắc chữa trị. Sau thời gian ra Bắc không lâu, những suy nghĩ riêng tư của anh về Đảng đã bị các "đồng chí" của anh đọc được và báo cáo lên cấp trên. Từ đó, anh đã trải qua những ngày tháng trù dập vô cùng thê thảm. Từ một nhà thơ dùng tên lá cờ làm bút hiệu, anh trở thành một kẻ bị mọi người khinh bỉ, xa lánh, tàn tệ đến mức, như anh kể, ai cũng gọi anh là "hắn" hay "thằng Đính", chỉ có "một thằng bé bị thần kinh gọi tôi bằng chú". Đọc cách giải thích văn thơ của những cán bộ hỏi cung anh để thấy mức độ cuồng tín của họ ....

*

Ba của nhà thơ Trần Vàng Sao mất năm anh 7 tuổi, mẹ anh buôn thúng bán bưng nhiều khi phải đi xin tôm cá dọc bờ biển để nuôi 5 người con. Trần Vàng Sao lớn lên trong tình thương và cả trong tiếng thở dài nửa khuya của mẹ, để rồi hai mươi năm sau anh mang thao thức đi vào cuộc chiến, như anh viết trong bài thơ "Bài thơ của một người yêu nước mình”, ngày 19 tháng 12 năm 1967:

 

Tôi bước đi

Mưa mỗi lúc mỗi to,

Sao hôm nay lòng thấy chật

Như buổi sáng mùa đông chưa thấy mặt trời mọc

Con sông dài nằm nhớ những chặng rừng đi qua

Nỗi mệt mỏi, rưng rưng từng con nước

Chim đậu trên cành chim không hót

Khoảng vắng mùa thu ngủ trên cỏ may

Tôi yêu đất nước này những buổi mai

Không ai cười không tiếng hát trẻ con

Đất đá cỏ cây ơi

Lòng vẫn thương mẹ nhớ cha

Ăn quán nằm cầu

Hai hàng nước mắt chảy ra

Mỗi đêm cầu trời khấn Phật, tai qua nạn khỏi

Tôi yêu đất nước này áo rách

Căn nhà dột phên không ngăn nổi gió

Vẫn yêu nhau trong từng hơi thở

Lòng vẫn thương cây nhớ cội hoài

Thắp đèn đêm ngồi đợi mặt trời mai

Tôi yêu đất nước này như thế

*

Trần Vàng Sao thể hiện tình yêu nước của mình như thế, anh đã hoạt động nằm vùng cho cộng sản trong phong trào sinh viên học sinh Huế đấu tranh. Bị lộ, anh phải lên rừng, rồi bị thương, rồi được đưa ra bắc điều trị. Ở đây, anh mới thấy sự thật qua những đồng chí của anh. Những người cộng sản này đã coi ông như là một kẻ phản bội, đã bắt ông, hỏi cung ông, theo dõi ông suốt cả những năm tháng anh ở miền bắc. Đến ngày 30-4-75, Trần Vàng Sao trở về trong một thân xác ốm o, gầy mòn, thân xác của một kẻ bị “đi đày” bởi chế độ mà anh đã vì “lý tưởng” đi theo.

Tác giả Uyên Vũ viết trong phần mở đầu Những Bài Thơ Đau Đớn:

“Tôi không thể đọc một mạch vài bài liên tiếp của tập thơ này, nỗi uất nghẹn của tác giả, cái tâm trạng ngột ngạt đè nặng trĩu trên tôi, tôi thấy lại một khoảng thời gian trong cuộc đời mình, đôi lúc tôi khóc. Và tôi chỉ đọc từng đoạn rời rạc... Tôi tưởng chừng như có những vệt máu, quyện vệt mồ hôi, nước mắt chảy ròng ròng suốt tập thơ. Những bài thơ buồn quá!

...Tôi yêu đất nước này cay đắng

Những năm dài thắp đuốc đi đêm

Quen thân rồi không ai còn nhớ tên

Dĩ vãng đè trên lưng thấm nặng

Áo mồ hôi những buổi chợ về

Đời cúi thấp

Giành từng lon gạo mốc,

Từng cọng rau hột muối

Vui sao khi con bữa đói bữa no

Mẹ thương con nên cách trở sông đò

Hàng gánh nặng phải qua cầu xuống dốc

Đêm nào mẹ cũng khóc

Đêm nào mẹ cũng khấn thầm

Mong con khôn lớn cất mặt với đời

Tôi yêu đất nước này khôn nguôi...

*

Nỗi đau của Trần Vàng Sao cũng là nỗi đau của Đào Hiếu, của Võ Quê, của Thái Ngọc San khi đã chọn lầm đường, đã theo cộng sản bao nhiêu năm, mà khi sau cuộc chiến trở về, đã nhận chân ra là mình đã đi lầm đường, đã theo chân “cái ác”.

Trần Vàng Sao vào rừng, dấn thân vào cuộc chiến, anh bị thương, được đem ra bắc để chữa trị. Trong thời gian này, ông viết hồi ký.

Trần Vàng Sao kể trong nhật ký những điều anh mắt thấy tai nghe, những nơi anh đến, những nơi anh ở, những người bạn thân, sơ, những cán bộ cộng sản đàn anh, anh đã nhận chân một sự thật: Đó là một xã hội cuồng điên, một xã hội của loài cầm thú, các đồng chí nhìn nhau như kẻ thù, soi mói, xét nét, phê bình, kiểm thảo. Thật là một xã hội lố bịch, phi đạo lý và bất công. Anh viết trong hồi ký, phơi bày hết cái xã hội đó, cuộc sống đó, nên anh bị theo dõi khi hồi ký bị một người bạn thân xem được, lấy nộp cho cấp trên, và anh bị tù...

“Từ một nhà thơ dùng tên lá cờ (CSVN) làm bút hiệu, anh trở thành một kẻ bị mọi người khinh bỉ, xa lánh, tàn tệ đến mức, như anh kể, ai cũng gọi anh là "hắn" hay "thằng Đính", chỉ có "một thằng bé bị thần kinh gọi tôi bằng chú".

Chuyện Trần Vàng Sao viết hồi ký và bị bắt, được Lữ Phương - một tay cũng được gọi là trí thức, từng hoạt động trong phong trào sinh viên học sinh tranh đấu, rồi cũng vô bưng, được làm đến thứ trưởng văn hóa trong chính phủ Cộng Hòa Miền Nam Việt Nam, (con rối của Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam, cái đuôi của CSVN), nay đã bị ra rìa, nên có những bài viết chống cộng ghê gớm. Lữ Phương viết về chuyện Trần Vàng Sao như sau:

"Cuốn hồi ký này kể lại cái tai hoạ đó khi từ chiến khu, anh được đưa ra miền Bắc trị bệnh: ở nơi đây, sau một thời gian quan sát, anh đã ghi lại những suy nghĩ của mình về cái gọi là "hậu phương xã hội chủ nghĩa" đó bằng nhật ký và chính vì những suy nghĩ ghi thành chữ viết này anh bị các đồng chí của mình truy bức, nguyền rủa, phỉ nhổ, cô lập, đến chỗ như anh cho biết anh không còn được coi là con người mà đã thành "một con vật, một con chó". Trong rừng, tôi đã nghe biết một số trường hợp những trang nhật ký bị tố cáo, nhưng chưa thấy có trường hợp nào sự tố cáo lại dẫn đến một cuộc hành hạ, trừng trị độc địa như trường hợp của Trần Vàng Sao...".

*

Trong bài viết của Uyên Vũ trên trang Web của BBC, phần cuối, có trích một bài thơ của Trần Vàng Sao, nói là trong phần phụ lục của tập thơ “Bài Thơ của người yêu nước mình”, đó là bài

"Tau chưởi". Bài này tôi rất thích, xin trích một đoạn sau đây:

Chửi thẳng mặt,

không bóng gió,

không úp mở

như trút hết gan ruột vào bọn

như cú dòm nhà bệnh

đêm bây mò

ngày bây rình

dưới giường

trên bàn thơ

trong xó bếp

bỏ tên bỏ họ cha mẹ sinh ra

 bây mang bí danh

anh hùng dũng cảm vĩ đại kiên cường...".

*

Sau năm 1975, Trần Vàng Sao trở về, vì cái quá khứ viết hồi ký chửi đảng, Trần Vàng Sao bị theo dõi và thất sũng, dù làm một chức vụ nhỏ ở xã. Trần Vàng Sao thất chí và đã về hưu trong nghèo khổ.

Năm 1984, Trần Vàng Sao 43 tuổi, ông đã viết bài thơ “Người đàn ông bốn mươi ba tuổi nói về mình” bài thơ này cũng là một bài thơ đau đớn. Bài thơ được đăng trên Tạp chí Sông Hương. Bài thơ lập tức gặp phản ứng dữ dội của một số chức sắc địa phương, nhà thơ Thái Ngọc San, thư ký tòa soạn, người chịu trách nhiệm chọn đăng bài thơ phải rời khỏi tờ báo.

Người đàn ông 43 tuổi trong thơ chỉ tự sự, chỉ miêu tả rất thật cảnh sống lặng lẽ của mình mà cũng đủ khiến nhiều kẻ quyền hành bất an và ra tay bịt miệng ông.

năm nay bốn mươi ba tuổi

thường không có một đồng trong túi

buổi sáng buổi chiều

thứ hai thứ ba thứ bảy chủ nhật

trong nhà ngoài sân với hai đứa con

cây cà cây ớt

con chó con mèo

cái đầu gãy cái tay gãy của con búp bê

cọng cỏ ngọn lá vú sữa khô

thúng mủng chai chén sách vở quần áo mũ nón

cuốc rựa trên ghế dưới bàn....

cơm không có mà ăn

ngó lui ngó tới không biết thù ai

những thằng có thịt ăn thì chẳng bao giờ ỉa vất ... tôi dựa cửa ngồi yên một chỗ

dụi mắt nghĩ hết chuyện này tới chuyện khác

nói chi tới những đứa đã chết trên rừng giữa phố

bạn bè có đứa giàu có đứa nghèo

đứa ngụy đứa cách mạng

đứa tiền của ăn tiêu mấy không hết

đứa không có được một cái áo lành

đứa đi kinh tế mới ba bốn bảy tám năm trở về xách một cái bị lác

mặt cắt không có hột máu...

*

Nhìn lại, những người trước đây từ miền Nam, đã nhảy núi theo công sản, bây giờ phản tỉnh thì đã muộn. Một Lữ Phương, một Đào Hiếu, rồi Trần Vàng Sao...cũng theo những lãnh đạo trong cái con rối chính phủ Cộng Hòa Miền Nam Việt Nam, bị cộng sản Bắc Việt dẹp bỏ (Trương Như Tảng, Dương Quỳnh Hoa, những bộ trưởng của chính phủ đó cũng bỏ nước ra đi).

Theo tôi, Đào Hiếu với Nổi Loạn, Lạc Đường, Mạc Lộ. Trần Vàng Sao với Người Đàn Ông Bốn Mươi Ba Tuổi Nói Về Mình, Bài Thơ Của Một Người Yêu Nước Mình là những tiếp nối của những văn nghệ sĩ phản kháng một chế độ độc tài, như trước đó, có một Trần Dần, Phùng Quán trong Nhân Văn Giai Phẩm với Lời Mẹ Dặn, Nhất Định Thắng v.v...

Văn thơ phản kháng đã cất lên, cũng là một cáo trạng, một dự báo cho sự cáo chung của một chế độ độc tài.

 

Trần Yên Hòa

Send comment
Off
Telex
VNI
Your Name
Your email address
Friday, January 22, 20211:02 PM(View: 54)
Họa sĩ Đinh Trường Chinh, một cái tên không xa lạ trong cộng đồng người Việt tại Hải ngoại. Người viết đã có dịp gặp và trò chuyện với anh về thi ca
Friday, January 15, 20216:37 PM(View: 101)
Nhà thơ Đức Phổ Nhà thơ Đức Phổ làm thơ khá lâu và nhiều. Kề từ khi sang định cư tại Hoa Kỳ vào năm 1996, thơ anh thường xuất hiện trên các tạp chí Văn của nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng, Văn Học của Nguyễn Mộng Giác
Thursday, January 14, 20217:59 AM(View: 205)
Khi lớn lên, tôi đã đọc và thích những truyện dài và thơ của Viên Linh. Nhất là những truyện dài đăng từng kỳ trên các nhật báo. Thuở ấy, ở một quận lỵ nhỏ miền Trung, tôi đọc có lúc được, lúc mất, vì báo lúc có, lúc không, nhưng nói chung, là thích.
Saturday, January 9, 202111:22 AM(View: 235)
Và còn là Trùng Dương. Một Trùng Dương tôi không đến nỗi phải ném tuốt ý nghĩ về tới 38 Phạm Ngũ Lão mới thấy. Nhưng gần mà xa. Từ sang Mỹ đã 4 năm,
Saturday, January 2, 20215:46 PM(View: 244)
(h. NV) Vi Lan Khai vừa là văn sĩ, thi sĩ, và họa sĩ. Văn sĩ hay họa sĩ anh cũng đều là "tài tử" theo nghĩa của anh em nhà văn chúng tôi đã cho nó hồi tiền chiến, là "không cầu lợi". Anh làm thơ, viết truyện dài, truyện ngắn, tùy bút, hồi ký,