DANH SÁCH TÁC GIẢ
KHÁCH THĂM VIẾNG
2,144,357

Đông Nghi - Gặp gỡ cuối năm, một lần nữa

Monday, April 17, 20179:06 AM(View: 2212)
Đông Nghi - Gặp gỡ cuối năm, một lần nữa

Gặp gỡ cuối năm, một lần nữa


Image result for gặp gỡ

 

 

Ông gìa ngồi lọt thỏm trong ghế salon. Mái tóc bạc rủ xuống trước trán. Đôi mắt mệt mõi đằng sau gọng kính đồi mồi màu nâu nhạt. Chiếc sơ mi trắng ngắn tay hơi nhàu nát, nhưng vẫn tươm tất bỏ vào quần. Trên túi áo, cây viết nằm trơ trọi, ngã nghiêng. Tiếng nói nhỏ, chậm rãi:
-           Lại một năm nữa trôi qua…
Người đàn ông đối diện, cũng kính cận, cũng áo ngắn tay đơn giản, gật gù:
-           Ừ, cuối năm rồi…Ông có dự định đi đâu không?
-           Đi đâu? Thì cũng loanh quanh ở thành phố…
-           Ông có vẻ mệt mỏi…
Ông gìa cười gượng:
-           Gìa rồi, gần hết một đời rồi ông ạ.
Tiếng cười ngắn. Tiếng nói ngập ngừng:
-           Cuối năm… tôi nhớ một tác phẩm của ông: Gặp gỡ cuối năm. Trong đó ông viết về những cư dân tiểu tư sản Saigon sau ngày 30 tháng tư bảy mươi lăm.
-           Lâu rồi….
-           Tôi vẫn còn nhớ nhân vật bà chị Hoàng của ông. Một người đàn bà đứng tuổi nhưng xinh đẹp, học trường Pháp, tiêm nhiễm văn hóa Pháp, vẫn sống nếp sống trưởng gỉa rơi rớt những ngày sau 30 tháng tư. Và người bạn trai của bà, một trí thức mà ông phỉ báng là vong bản, vọng ngọai, và phản quốc, đại diện cho cả tầng lớp trí thức miền Nam. Họ sống những ngày buồn bã, nhàm chán….
-           Lâu rồi…
-           Lâu rồi, nhưng tôi vẫn còn nhớ. Ông gọi đó là những nhân vật phản diện phải không? Ở địa vị kẻ chiến thắng ông đã tha hồ bêu riếu, chế giểu và nhục mạ họ. Ông bịa ra những tranh luận gỉa tạo để dồn họ vào thế bị động, để ông có dịp chộp lấy chân lý về phía ông. Còn những nhân vật chính diện, ông ca tụng không tiếc lời. Nhất là người con nuôi bộ đội kỹ sư của ông. Hồ hỡi, phấn khởi trong chiến thắng, anh chàng kỹ sư này đã xông xáo công tác với những hoài bảo cao cả. Tôi ngờ rằng đó chỉ là những hoài bão của riêng ông.
Ông gìa lắc đầu phản đối:
-           Không, đó là nhân vật thực. Dĩ nhiên hiện thực xã hội chủ nghĩa có cho phép tôi hư cấu, nhưng cốt lõi đó là nhân vật thực.
Ngưng lại một lúc, ông gìa vuốt mái tóc bạc ra đằng sau, ngẩng lên:
-           Lâu rồi, hơn 25 năm rồi. Hồi đó…
-           Hồi đó ông còn nhiều lửa lắm  phải không?
-           Nhiều lửa và nhiều ảo tưởng nữa.
Người đàn ông nhìn thẳng vào mắt ông gìa:
-           Ảo tưởng? Tôi không hiểu….
Ông gìa cười nhẹ:
-           Đúng, ảo tưởng. Thực ra chỉ do mình tạo nên thôi.
Ông gìa ngừng lại, đắn đo:
-           Mình tạo nên, nhưng cũng chẳng phải chỉ tại mình. Được đào tạo, được giáo dục từ nhỏ…như thế thì mình phải như thế thôi.
Người đàn ông trầm ngâm:
-           Ông có đọc lại quyển Gặp gỡ cuối năm của ông không?
Tiếng nói ngậm ngùi:
-           Thỉnh thoảng ông ạ. Không phải chỉ một quyển đó thôi. Còn những quyển khác nữa. Lắm ngày ngồi đọc lại hay nghĩ lại về những tác phẩm của mình đã viết trong mấy chục năm qua, nhiều trang viết đã làm tôi xấu hổ và rất buồn. Những trang viết chủ quan, kiêu ngạo chỉ khẳng định có một niềm tin, một lẽ sống, rồi dạy dỗ, rồi lên án, rồi chế giễu tất cả những gì khác biệt với mình, đọc lại thật đáng sợ. Đọc lại như một sám hối.
-           Sám hối?
Ông gìa gật đầu, dã lã:
-           Nhưng muộn rồi. Bút sa gà chết. Ở đây, bao nhiêu người đã tin mình, bao nhiêu người đã chết vì mình…..Ông nhớ  Chế Lan Viên không?
Người đàn ông thắc mắc:
-           Ông nghĩ là những tác phẫm của ông có ảnh hưởng lớn như vậy sao?
Tiếng nói ngập ngừng:
-           Thì…cứ giả dụ như thế. Báo chí, bạn bè nói thế thì mình cũng tin như thế.
Người đàn ông ngồi ngữa người ra salon. Tiếng nói như chế diễu:
-           Đến bây giờ ông còn tin ở báo chí sao?
 
Người đàn ông đứng dậy mở cửa sổ. Gío lùa từ ngoài vào mang theo cái mát nhẹ nhàng của những ngày giáp Tết. Tiếng xe gắn máy, xe ô tô vẫn ồn ào dưới phố. Bụi vẫn mịt mù dù thời tiết đã dịu lại. Thành phố thời mở cửa vẫn đang lao mình vào nhịp hối hả tranh sống lọan cuồng.
Người đàn ông quay lại:
-           Những nhân vật của ông trong “Gặp gỡ cuối năm” bây giờ ở đâu?
Ông gìa nhíu mày. Im lặng trôi lãng đãng trong căn phòng nhỏ. Tiếng nói buông thỏng:
-           Một số đã chết, dĩ nhiên. Một số khác đã thay đổi…Cũng không trách họ được. Biện chứng mà. Chỉ có điều…
Người đàn ông cười nhẹ cướp lời:
-           Chỉ có điều họ thay đổi ngược lại những điều ông tưởng tượng. Đúng không?
Tiếng ông gìa chán chường, mệt mỏi:
-           Đúng. Họ thay đổi khác hẳn những gì tôi nghĩ. Vì vậy tôi mới nói là ảo tưởng. Cuộc sống có những qui luật riêng của nó…
-           Bây giờ ông mới thấy những phê phán của ông về xã hội miền Nam là sai bét, là ảo tưởng chủ quan?
-           Vâng chủ quan. Ông dùng từ thực đúng. Chủ quan của những tên mù. Lại là những tên mù hướng đạo.
Ông gìa ngồi thẳng lên.
-           Nhưng tôi đã làm hết sức tôi. Với tất cả nhiệt tình.
Người đàn ông vỗ bàn tay nhè nhẹ lên bàn.
-           Lê Nin đã nói: nhiệt tình cộng với sự ngu dốt là phá hoại.
-           Ông cũng thuộc Lê Nin nữa à?
-           Chút ít thôi. Tôi có cả Lê Nin toàn tập đó chứ….
 
Có tiếng gõ cửa. Ông gìa đứng dậy, chẫm rãi bước ra mở cửa phòng. Một người đàn bà bước vào. Mái tóc đã bạc trắng lòa xòa, nhưng bà ăn mặc rất chải chuốt. Cái robe dài màu xanh sẫm. Áo khoác màu trắng. Mùi nước hoa dịu dàng. Đôi mắt tinh anh nhìn thoáng qua người đàn ông. Bà gật đầu như khẻ chào rồi quay sang ông gìa.
-           Cậu vẫn khỏe chứ?
Ông gìa nhỏ nhẹ:
-           Chào chị. Chị vẫn về như mọi năm…
Người đàn bà cười khẻ:
-           Đến hẹn lại lên…Về thăm xem cậu ra sao rồi.
-           Vẫn thế. Vẫn thường thôi…
Người đàn bà ngồi xuống ghế salon, mở xách tay lấy ra gói thuốc. Đốm lửa xòe lên đốt điếu thuốc trên môi. Khói bay lãng đãng, thơm dịu căn phòng. Bà lớn tiếng:
-           Có rượu không? Cuối năm phải có rượu chứ.
Ông gìa cười nhẹ rồi khệ nệ mang chai rượu đặt lên bàn. Người đàn bà xuýt xoa:
-           Ô là là. XO hẳn hoi. Cậu lúc này sang trọng nhỉ.
-           Của thằng D. Nó biếu cho tôi lần về công tác ở thành phố.
Người đàn bà khui chai rượu, chẫm rãi rót ra ly rồi nhắp một ngụm.
-           Cậu trông chị ra sao?
-           Vẫn thế. Vẫn….. như ngày nào.
Người đàn bà bật lên tiếng cười khoan khoái:
-           Bản chất mà, làm sao thay đổi được…mà có cần phải thay đổi không? Bây giờ chị lạc hậu rồi. Bọn họ còn hơn chị nhiều. Quá độ qua thời kỳ tiểu tư sản, tiến thẳng lên tư bản rồi phải không?
Ông gìa lắc đầu thở dài:
-           Chị vẫn thế, vẫn mỉa mai châm biếm.
-           Đâu có, chị có châm biếm ai đâu. Chị nói sự thực. Cậu không thấy vậy sao?
Ông gìa chật lưỡi:
-           Thấy chứ. Nhưng…
Người đàn bà ngắt lời:
-           Không nhưng không nhị gì cả.  Chị hiểu. Cuộc sống có qui luật của nó như cậu thường nói. Nhưng đó không phải là qui luật xã hội chủ nghĩa, mà là qui luật của con người. Có điều các cậu đi quá trớn.
 
Người đàn bà ngừng lại. Bà rít một hơi thuốc, nhả khói lên trần phòng rồi thong thả tiếp:
-           Các cậu bây giờ là bọn tư bản hoang dã…là mafia.
Ông gìa cúi đầu xuống nhỏ nhẹ:
-           Chị gọi các cậu thì oan cho tôi. Tôi đâu có nhúng tay vào những việc đó đâu.
Người đàn bà gắt khẻ:
-           Cậu có được vào cái hội chợ phù hoa đó đâu. Nếu được tham dự cậu cũng như bọn họ thôi. Có chắc là cậu khác không?
Ông gìa chống chế:
-           Chị không hiểu tôi. Những người cầm bút…
-           Cầm bút thì sao? Cầm bút, cầm súng hay cầm dollar thì cũng như nhau thôi. Bọn họ cũng cầm bút vậy. Cầm bút ký những hợp đồng, ký những giấy phép, ký những bản án… Ngay cả những người cầm bút viết văn như các cậu, bây giờ được bao nhiêu người dám viết lên sự thực?
Ông gìa thở dài:
-           Chị biết rồi. Nguyễn Tuân còn sống sót đến cuối đời nhờ ông ta biết sợ.
Người đàn bà buột miệng cười:
-           Cậu mà cũng sợ sao? Bom đạn Mỹ Ngụy còn không làm cho cậu sợ mà.
Ông gìa xua tay:
-           Xin chị. Bây giờ mà chị còn xài chữ Ngụy sao? Chúng tôi đã quên rồi.
-           Cậu nói dối. Chính các cậu mới không bao giờ quên. Chị dùng chữ Ngụy với ý nghĩa đùa cợt thôi. Còn đối với các cậu, chữ Ngụy đồng nghĩa với kẻ thù.
-           Chiến tranh chấm dứt gần 30 năm rồi chị ạ. Một nhà văn, nhà thơ hải ngoại còn bảo cuộc chiến tranh đã là tiền kiếp.
-           Chị không biết cái ông đó. Nhưng không phải mọi người ở hải ngoại đều nghĩ như ông ta.
 
Người đàn ông nhìn sang ông gìa. Ông ngồi lọt thỏm trong chiếc ghế salon to lớn. Gần 30 năm rồi mà trông ông vẫn không được thoải mái trong khung cảnh tiểu tư sản này chút nào. Hai vai ông so lại. Cặp kính đồi mồi màu nâu nhạt đóng khung hai con mắt nhăn nheo, rơm rớm.
Người đàn bà dịu giọng:
-           Cậu khóc à? Chị có quá lời không?
Ông gìa ngẩng lên.
-           Không, tôi không khóc…Không còn khóc được nữa. Lần đầu tiên tôi khóc sau ngày 30 tháng tư bảy nhăm là khi nghe tin con bé con người bạn thân vượt biển bị hải tặc hãm hiếp rồi quăng xuống biển mất tích. Tội nghiệp con bé. Mới hai mươi tuổi, xinh xắn, dễ thương, yêu một anh lính chế độ cũ, cùng nhau xuống tàu vượt biên rồi không bao giờ trở về. Lần đó tôi khóc nhưng không hiểu tại sao nó lại chọn con đường đó. Lần thứ hai tôi khóc là khi thằng cháu hy sinh ở Campuchia. Tôi khóc nhưng hãnh diện. Lần thứ ba, tôi khóc chị.
Người đàn bà ngậm ngùi:
-           Cám ơn cậu. Chị em mình bao giờ cũng thương yêu nhau mà. Chị hiểu cậu chứ. Còn thằng D. thì sao rồi?
Ông gìa ngẩng lên. Một chút long lanh trong ánh mắt. Tiếng nói pha lẫn nỗi hân hoan.
-           Thằng D. bộ đội, kỹ sư xây dựng phải không? Nó hiện nay là Giám Đốc công ty xây dựng ở Công Ty dầu khí Vietpetro. Mấy năm nay tôi sống được cũng nhờ nó. Không phải chỉ là tiền bạc không thôi.
Ông gìa ngừng lại thở rồi hồ hởi nói tiếp:
-           Nó là con đở đầu của tôi, là hoài bão của tôi. Tôi đã bồi dưỡng cho nó từ lâu. Trưởng thành trong chiến tranh, kết nạp đảng viên ngoài mặt trận, vững vàng trong công tác, tiến bộ vượt bậc trong nghề nghiệp. Bây giờ nó là một trong những Giám Đốc năng nổ, nhiệt tình nhất của Công Ty. Có khả năng năm tới nó sẽ được đề bạt lên Phó Tổng Giám Đốc.
Người đàn bà gật gù:
-           Không uổng công cậu đào tạo nó nên người. Tôi cũng mừng.
Tiếng chuông điện thoại reo vang ở góc phòng. Ông gìa quay sang người đàn bà.
-           Chắc là thằng D. gọi về đó. Thường khoảng cuối năm, nó vẫn gọi về thăm hỏi tôi. Cái thằng coi vậy mà tình nghĩa.
Ông gìa bước lại bàn, nhấc phôn lên nhỏ nhẹ:
-           Alô, tôi nghe đây…Vâng, nhà văn Nguyễn K.  đây.
Gương mặt ông chợt đăm chiêu. Vầng trán gìa nua hằn thêm những nếp nhăn. Mái tóc bạc rũ xuống lòa xòa trước gọng kính đồi mồi. Tiếng nói hối hả.
-           Sao? Ông nói sao?
Bàn tay cầm phôn chợt run rẩy. Ánh mắt thất thần.
-           Giám Đốc D. bị bắt…cả Tổng Giám Đốc công ty dầu khí cũng bị bắt rồi sao? Tội gì thế?
Ông gìa buông thỏng cái phôn xuống bàn, rồi ngã sụp xuống salon. Nét tuyệt vọng mệt mõi phủ chụp lên khuôn mặt gìa nua. Hai dòng nước mắt chảy lặng lẽ.
 
Người đàn ông nhìn sang bên cạnh. Người đàn bà đã bỏ đi từ lúc nào. Mùi thuốc thơm vẫn còn thoang thoảng. Người đàn ông đứng dậy.  Chợt nhìn về phía bàn thờ mà từ nảy giờ ông không để ý đến. Hai ba khuôn hình xếp một hàng dọc. Phía bên phải, hình người đàn bà nhìn chăm chăm về phía trước. Gương mặt buồn bã. Hình như bà cũng đang khóc.
 

Đông Nghi

 (tác giả gởi)



*



Acacia Pharmacy

 

11033 Acacia Parkway

Garden Grove, CA 92840

Tel: 714 982-6979

Fax: 714 - 982-9307

 

Cindy Y. TranPharm. D

(con gái Trần Yên Hòa, gia đình H.O)

 

Trân Trọng Kính Mời

Quý độc giả và thân hữu (vùng Orange County, Los Angeles) đến mua thuốc ủng hộ

Thanks

 

scan_pic0035_0-content

Mua bán nhà


- Quí vị ở VN mới sang định cư ở Nam California.

- Quí vị ở các tiểu bang xa muốn về sống ở Nam California nắng ấm.

Muốn mua một căn nhà hợp với túi tiền và điều kiện của mình.

Xin gọi ngay cho:

Marvin Trần


(714) 768-8810

Quí vị sẽ được hướng dẫn và giúp đỡ tận tình

Quí vị sẽ có được căn nhà vừa ý



scan_pic0296-content






Phòng Khám Nha Khoa


Dream Dental Place


Hoàng Anh D.D.S


Làm mọi dịch vụ về Răng

Tận tâm, Vui vẻ, Kỹ lưỡng, Uy tín

Nhận Medicare, Medical, Obamacare, Bảo hiểm các loại

Gọi ngay:

Hoàng Anh



(714) 724-5699


scan_pic0035-content

hoang_anh_1_0-content

 

 

 

 

 

Send comment
Off
Telex
VNI
Your Name
Your email address
Tuesday, November 12, 20199:14 PM(View: 60)
Đã 44 năm sau cuộc Chiến tranh Việt Nam, vẫn còn những câu hỏi chưa có lời giải đáp. Chỉ riêng tên tuổi Thích Trí Quang đã gây ra rất nhiều tranh cãi.(1) Có nhiều nhãn hiệu gán cho ông: với một số người Việt chống cộng thì cả quyết Thích Trí Quang là cộng sản đội lốt tu hành hoạt động với sự chỉ đạo của Hà Nội; nhưng ngay với giới chức cộng sản cũng đã từng coi Trí Quang là một loại CIA chiến lược; còn theo tài liệu giải mật của CIA thì đánh giá Trí Quang không phải cộng sản, mà là một nhà tu hành đấu tranh cho hòa bình và muốn sớm chấm dứt chiến tranh. Thêm nguồn tài liệu còn lưu trữ về những cuộc đàm luận giữa Trí Quang và các giới chức Hoa Kỳ, cho rằng Trí Quang chống cộng mạnh mẽ và hiểu được sự việc xử dụng quân đội Hoa Kỳ để chống lại Cộng sản Bắc Việt và Trung cộng. Và trong phần trả lời phỏng vấn của báo Sinh viên Tình Thương 1966, cách đây 53 năm, khi "đề cập tới sự nguy hiểm của Cộng sản, TT Trí Quang đã so sánh họ với những chiếc lá vàng có đóng đinh, phải cần tới một
Sunday, November 10, 20197:19 AM(View: 151)
Ông Ngô Đình Diệm muốn Thiên Chúa Giáo của ông độc tôn, muốn anh của ông là Tổng Giám Mục Ngô Đình Thục làm Hồng Y giáo chủ, nên ông kỳ thị đàn áp Phật Giáo. Ấp chiến lược chỗ thì rào chùa vào trong để hạn chế đi lại, chỗ thì rào chùa ra ngoài để tự do bắn phá. Khu trù mật thì bắt cán bộ cơ sở của Phật Giáo phá nhà bỏ của mà đi. Quân dịch thì bắt Tăng sĩ Phật Giáo làm những chức vụ nguy hiểm mà vô quyền, để tu sĩ Thiên Chúa ra mà nắm quyền chỉ huy ngay từ hạ tầng. Giải thưởng văn chương thì thưởng cho cuốn văn chương bình dân nội dung cốt chống Phật Giáo. Chương trình tú tài C thì đổi toàn lý thuyết thượng đế và nhân vị, lại thêm một bằng ban D với cổ ngữ La Tinh. Sát hại Phật tử thì có tập thể lên đến 36 người ở một nơi cùng một lúc, không còn lẻ tẻ nữa. Cả gan huy bỏ ngày Phật Đản trong danh sách ngày lễ được nghỉ của công tư chức, và danh sách này bao giờ Thiên Chúa Giáo cũng gấp đôi Phật Giáo cả ngày và giờ nghỉ. Dụ số 10 được thêm dụ bổ túc, tăng cường sự hạ giá và kềm chế đối
Saturday, November 9, 201912:58 PM(View: 245)
Vào giữa thập niên 1990 đã có những bài viết, cuốn sách đánh bóng lại ông Ngô Đình Diệm như một thứ cha già của dân tộc. Rồi cả những cuốn sách, bài viết công kích cuộc đấu tranh của Phật Giáo năm 1963 mà chiến lược nhắm vào việc cho rằng TT. Thích Trí Quang là đảng viên đảng CSVN. Vào ngày 1-11-1963, khi quân đội đứng lên làm cuộc đảo chánh lật đổ chế độ của gia đình Ngô Đình Diệm – mà Hội Đồng Quân Dân Cách Mạng do Đại tướng Dương Văn Minh cầm đầu gọi đó là cuộc Cách Mạng, thì tôi là cậu sinh viên Luật Khoa năm thứ nhất, chuẩn bị thi lên năm thứ hai của Đại học Luật Khoa Sài Gòn. Bố tôi sính đọc sách báo, vả lại gia đình cư ngụ ở xóm lao động cho nên radio hàng xóm mở ầm ầm cả ngày khiến dù không muốn nghe nhưng cũng phải nghe tin tức từng giờ của đài phát thanh. Hơn thế nữa, khi Sài Gòn nổ ra cuộc đấu tranh của Phật Giáo thì hầu như các đại học, trung học đều đóng của hoặc tự động bãi khóa. Đại học Luật Khoa không có cuộc tự động bãi khóa nào nhưng trường cũng phải đóng cửa
Friday, November 8, 20199:29 PM(View: 135)
Đây là một đoạn thơ Nguyễn Bắc Sơn đã từng làm xao xuyến dư luận khi xuất hiện trên báo giới Sài Gòn khoảng 1970, như trên tuần báo Khởi Hành của hội Văn Nghệ Sĩ Quân Đội Việt Nam Cộng Hòa. Nhiều người đọc, nhất là giới thanh niên, ngạc nhiên và sảng khoái trước những lời thơ ngang tàng, bi tráng, ý thơ u uất, kiêu bạc, bất cần đời. Câu thơ phơi trải tâm trạng một lớp thanh niên Miền Nam, vào thời điểm quyết định của chiến tranh — và từ đó — làm chứng từ cho một khía cạnh của cuộc chiến kéo dài non hai mươi năm. Tâm trạng kia và chứng từ nọ đã được ghi lại trong tập thơ Chiến Tranh Việt Nam và Tôi xuất bản năm 1972 thời đó đã ít người được đọc trực tiếp nguyên tác; bây giờ dĩ nhiên là tuyệt bản. Năm nay nhiều cơ quan tổ chức kỷ niệm ba mươi năm chấm dứt chiến tranh, tưởng cũng nên đọc lại chứng từ Nguyễn Bắc Sơn. Thì may thay, các bạn ở nước ngoài đã sưu tầm và tái bản tập thơ để tặng biếu bạn bè. Đây là một việc làm cao đẹp, đi từ tình bằng hữu thủy chung và nồng
Thursday, November 7, 20197:10 AM(View: 227)
Nhưng càng ngày, anh em ông Diệm càng độc tài, độc tôn, độc quyền, kỳ thị tôn giáo, tàn ác… Trong số anh em nhà họ Ngô, người bị ghét hay thù ghét, trước nhứt là “Cậu”, “cậu” là ông Ngô Đình Cẩn, độc đoán, độc tài, tàn ác, tham nhũng, “lãnh chúa miền Trung”… Người bị dân Huế thù ghét thứ hai là ông Ngô Đình Thục, là “Đức Cha Ngô Đình Thục”. Ông Thục cũng là người tham lam, độc đoán, kỳ thị tôn giáo… Ông Ngô Đình Nhu, có tốt xấu như thế nào thì ông Nhu cũng là người ở xa. Việc ông Nhu làm, có ảnh hưởng tới Huế cũng chỉ là gián tiếp. Người dân Huế ghét bà Nhu hơn, nhất là khi bà ta ăn nói hổn láo, xúc phạm đến hàng tu sĩ cao cấp Phật Giáo. Bà là người “thần khẩu hại xác phàm”, nhìn cái miệng bà chu ra - có người gọi là mỏ chuột - người Huế đã thấy ghét lắm rồi. Có lẽ người Huế không có gì, biết hay thương, hay ghét ông Ngô Dình Luyện, người con út; thậm chí người Huế còn tưởng lầm “cậu” là con út, mới gọi là “Cố Trầu”, “Cậu Út Trầu”… mà quên hay không biết rằng, Ông Luyện mới là “cậu út