DANH SÁCH TÁC GIẢ
KHÁCH THĂM VIẾNG
2,165,476

Trần Chấn Uy - “Kiến Chuột và Ruồi” của Nguyễn Quang Lập, một tiểu thuyết đáng đọc

Sunday, May 19, 20196:36 PM(View: 800)
Trần Chấn Uy - “Kiến Chuột và Ruồi” của Nguyễn Quang Lập, một tiểu thuyết đáng đọc
“Kiến Chuột và Ruồi”
của Nguyễn Quang Lập

một tiểu thuyết đáng đọc



blank

Tiểu thuyết
Tác giả: NGUYỄN QUANG LẬP
NGƯỜI VIỆT BOOKS XUẤT BẢN 2019
Bìa và trình bày: Uyên Nguyên
Tranh bìa: Họa sĩ Trần Vinh
Copyright © 2019 NGUYỄN QUANG LẬP & NGƯỜI VIỆT BOOKS
Printed in the United States of America
ISBN: 978-1-62988-502-5



Tôi mất 36 tiếng, gần như thông đêm, thông trưa để ngốn hết 355 trang của cuốn tiểu thuyết mới của nhà văn tài năng Nguyễn Quang Lập. Nói là mới nhưng thực ra Lập đã khởi thảo ”Kiến chuột và ruồi” từ năm 2010 khi Lập còn ở Linh Đàm- Hà Nội cho đến 2015 khi ông đã vào định cư ở Thảo Điền tpSG. Có lẽ đứa con tinh thần này cũng ra đời gian nan lận đận như cái nhân vật ” Tôi” thuộc loại đẻ khó trong cuốn sách.

Không phải là một nhà lý luận phê bình văn học nên tôi cũng không có tham vọng mổ xẻ, phân tích và nâng lên quan điểm này nọ với những câu từ mang tính lý luận hàn lâm có tính chất hù doạ và làm bóng những khái niệm mơ hồ, trừu tượng của thế giới phê bình trích dịch, quy chụp, quy kết trên lập trường tư tưởng nhiều khi rất ngớ ngẩn và khiên cưỡng.

Tôi chỉ nói lên một vài cảm nhận của một người đọc sách bình thường và thoát ly hẳn cái quy định về ba chức năng: Nhận thức, giáo dục và thẩm mỹ của văn học có từ trong hệ thống lý luận lúc tôi và cả tác giả chưa ra đời. Nghĩa là nó rất kinh điển và cổ điển.
Tôi đọc cuốn tiểu thuyêt KIẾN CHUỘT VÀ RUỒI với tâm thế bạn bè.

Với 36 tiếng liên tục, cuốn sách lôi cuốn đến mức tôi không buông ra được. Nguyễn Quang Lập là một trong số không nhiều nhà văn đương đại làm được điều này.

Từng đọc khá nhiều tiểu thuyết, lịch sử, tư liệu hồi ký về cải cách ruộng đất, tức (cuộc cách mạng long trời lở đất) từng làm chết oan mấy trăm ngàn người trên những cánh đồng xơ xác của miền Bắc Việt Nam vào những năm 1950-1955, nên tôi cũng đã hiểu được những nỗi bi hài của sự ấu trĩ của một thời khốc liệt. Tiểu thuyết: ” Kiến chuột và ruồi” về mặt thời gian cũng mở đầu từ cuộc cải cách ruộng đất đến ngày giải phóng miền Nam, hai cuộc cải tạo tư sản và kéo dài tới hiện nay, tất cả gần 60 năm. Về mặt không gian nó diễn ra ở một thị trấn nhỏ ở miền Trung. Dù gần như chỉ gói gọn trong một không gian nhỏ, cuốn sách đã khái quát toàn bộ những sự kiện gắn liền với vận mệnh của đất nước với những số phận đau đớn, oan khốc cùng sự tha hoá và đốn mạt phi nhân tính của một tầng lớp được tạo ra bởi cuộc chém giết, tranh giành địa vị, quyền lực, tiền và gái.

Với một lối kể chuyện rất giản dị , đời thường, văn phong khẩu ngữ, ít triết lý nặng nề, Nguyễn Quang Lập đã dựng nên một bức tranh sống động, hấp dẫn người đọc từ trang đầu đến trang cuối. Là một người viết có nghề, các nhân vật được ngòi bút ma mị của Lập khắc hoạ một cách hoàn hảo đôi khi chỉ bằng một vài nét phác thảo rất tài tình.

Cuốn sách sẽ mang đến cho người đọc sự ám ảnh, sự ám ảnh kinh hãi của số phận mỗi con người hết sức mỏng manh bởi những thế lực và quyền lực, bởi thứ chủ nghĩa bầy đàn, man rợ trung cổ, còn kinh tởm hơn cả sự trừng phạt ác độc hơn cả trung cổ.

Tôi không tin các nhận định của các ngài mũ cao áo rộng trong các cuộc hội thảo văn chương mang tính hình thức, hành chính: Rằng văn hoá đọc đang xuống cấp, người dân quay lưng lại với văn chương, chưa có tác phẩm lớn tương xứng với thời đại. Chẳng phải thế, chẳng qua hiện có rất ít nhà văn tài năng và những tác phẩm văn học xuất sắc đủ sức hấp dẫn người đọc. Có rất nhiều nguyên nhân, trong đó sự cởi trói cho văn học nghệ thuật vẫn chỉ là những khẩu hiệu mang tính vuốt ve, đội ngũ nhà văn công chức nhà nước hùng hậu đẻ trứng kiểu gà công nghiệp cho ra đời những tác phẩm đèm đẹp, thuận nhĩ các nhà quản lý. Rất nhiều cuốn sách in rất đẹp, dày dặn nhưng khi đọc được chục trang, người đọc đành thở dài, buông bỏ, nó èo uột trôi tuột vào đâu đó trong cỗ máy nghiền giấy vụn. Nói chính xác, trên văn đàn thỉnh thoảng xuất hiện một số tên tuổi và một số tác phẩm gây được dư luận, nhưng rồi những cuốn sách ấy bị cấm vì một công văn nào đấy, một cấp ngành nào đấy. Và để có được những cuốn sách này, lại phải ra phố sách Đinh Lễ Hà Nội, thậm thụt với cánh sách lậu như buôn ma tuý.

Trong bối cảnh như thế KIẾN CHUỘT VÀ RUỒI của Nguyễn Quang Lập xuất hiện, hấp dẫn, ma mị, ám ảnh, tôi đã đọc một lèo 36 giờ đồng hồ và ước mong, một ước mong cháy bỏng, rằng trên quê hương đất nước thân yêu sẽ không bao giờ còn xẩy ra một cuộc cách mạng long trời lở đất một lần nữa.


Trần Chấn Uy
(từ: Fb)



Kiến, Chuột và Ruồi (sách mới)

Cái chuồng bò vẫn còn trơ ra đó!


Bạt của Lê Thanh Phong


Xin bắt đầu từ những ký ức vụn để đến với “Kiến, chuột và ruồi”.
Những mẩu chuyên rất vụn của Nguyễn Quang Lập quăng tưng tửng lên các trang văn của anh đã thu hút lượng bạn đọc rất lớn. Bạn đọc say với những mẩu chuyện vụn của Lập, và tuồng như, anh đã phát hiện được thị hiếu thẩm mỹ của bạn đọc, để từ đó định hình một lối viết mới, tạm gọi là “phong cách ký ức vụn”.

Và Nguyễn Quang Lập đã sử dụng phong cách này cho tiểu thuyết “Kiến, chuột và ruồi”. Từ đầu đến cuối tiểu thuyết, không có đoạn văn nào dài, đoạn nào cũng vài chục chữ. Đoạn nào dài lắm chỉ trên 100 chữ. Với bạn đọc hiện đại, cách viết văn chia từng đoạn ngắn này rất phù hợp vì dễ đọc, không chán, nhất là khi đọc trên các thiết bị công nghệ.

Văn phong của “Kiến chuột và ruồi” giản dị, gần gũi. Tác giả sử dụng nhiều ngôn ngữ đời thường, văn nói quen dùng. Kể chuyện những năm 50 của thế kỷ trước nhưng văn phong hiện đại. Chữ nghĩa dung dị, không tả cảnh tả tình mất thời gian, không đại ngôn, không triết lý cao siêu, không dông dài lý luận.

Bạn đọc bị các loại tiểu thuyết đại ngôn, đại tư tưởng làm cho mệt mỏi và lắm khi sợ hãi. Cho nên, cách khai mở cho tiểu thuyết hiện đại bằng con đường đơn giản ít khoa trương có lẽ cũng rất cần. Mỗi thời đại, văn hóa đọc khác nhau, người thời nay không cần răn dạy, họ có nhiều công cụ và tri thức để tự dạy mình. Triết lý ẩn trong những câu chuyện, bạn đọc sẽ tự tìm thấy và tự khai ngộ. Nhà văn không nên áp đặt triết lý cho người đọc như một thứ thần quyền mà người đọc là thần dân. Đây là một điểm thành công của tiểu thuyết “Kiến, chuột và ruồi”của  Nguyễn Quang Lập.

Câu thuần triết lý như: “Đánh thức tính nhân văn trong con người chính trị thật khó như đơm đó ngọn tre nhưng không phải không có những ngoại lệ” rất hiếm trong tiểu thuyết “Kiến, chuột và ruồi”. Thay vào đó, Nguyễn Quang Lập rất chú trọng xây dựng nhân vật. Nhân vật của Lập được ký họa bằng ngôn ngữ rất tài hoa. Nét nào ra nét đó, chỉ cần một đoạn văn ngắn mấy chục chữ là xong. Đặc biệt là nhân vật ác như “Thủ trưởng”, “Đội trưởng”. Lối đặc tả bằng vài nét bút như đường dao cực bén rất gây ấn tượng, găm vào đầu người đọc ngay, không phai được.

Một lũ quan lại ngu dốt, lật lọng và độc ác gồm Thủ trưởng, Trần Ngô Đống tiên sinh, Đội trưởng, lão kéo xe lôi làm phó chủ tịch thị trấn nhưng đọc chữ không thạo, được tác giả viết một cách rất đơn giản, không cay độc, có khi rất hài hước, nhưng rõ nét đến tận cùng, thối tha đến tận từng tế bào.
Nếu tách ra các nhân vật như Kiểm Hát, Tiên sinh Trần Ngô Đống, anh Tư, anh Cả, chị Hiên, vợ Phạm Vũ… thành từng chuyện cũng là những “ký ức vụn” theo phong cách văn chương Nguyễn Quang Lập, đọc rất thú vị và có không ít điều để nghiền ngẫm.

Cho dù nhân vật nào, độc ác tới đâu, hung dữ đến mấy, bi kịch của con người và xã hội dù thật đau đớn, thì trong tiểu thuyết không thiếu những đoạn văn hài hước, ngôn ngữ chân quê Quảng Bình trở thành đặc sản Nguyễn Quang Lập không nhầm lẫn với ai khác. Những đoạn văn đó làm người đọc bật cười thích thú, nhưng ẩn giấu đằng sau tiếng cười là những cay đắng, suy tư.

Nguyễn Quang Lập đặc tả một đám dân bị nhồi sọ, bị biến thành bầy cừu, bị lên đồng tập thể với giọng văn trào phúng nhưng càng đọc càng xót xa. Ví dụ như đám rước của anh Tư, trẻ con cũng bị nhồi sọ, nhắm mắt hô đả đảo và muôn năm. Để sau này chỉ biết đấu tố, hò hét giết người theo đám đông. Lúc đó, họ hoàn toàn mất đi nhận thức cá nhân. Con người bị tước đoạt đi cái tôi cá nhân để tàng hình vào tập thể gọi là quần chúng từ khi còn là đứa trẻ.

Tuyến nhân vật trong tiểu thuyết đơn giản, không đan chéo nhiều không gian và thời gian khác nhau nên người đọc dễ “quản lý” nhân vật.  Nhân vật “tôi” dẫn dắt câu chuyện, làm “trạng sư” phân tích hết tâm lý của từng nhân vật, phán xét cái công án thời đại qua độc thoại của chính mình. Nhân vật ấy là cậu bé trước khi trồi ra ở cửa mình của mạ chỉ thấy cái chuồng bò và cái háng của bà đỡ.

Cảm tưởng tiểu thuyết “Kiến, chuột và ruồi” là một tự truyện, hình như phần lớn nhân vật đều là nguyên mẫu của chính gia đình, làng xóm của tác giả, không cần phải hư cấu thêm nhiều. Nếu không phải vậy thì cũng là những nguyên mẫu  có thực ở ngoài đời.  Và cuộc sống làng quê của tác giả chính là nguyên liệu, chất liệu cho tiểu thuyết. Cái làng đó, cái chuồng bò đó là điển hình cho mọi làng quê, thôn xóm của xã hội miền Bắc một thời và hơn thế.
Thị trấn Kô Long trong “Kiến, chuột và ruồi” chật hẹp, ngột ngạt hơn cái làng Vũ Đại của Nam Cao từng xây dựng. Ở làng Vũ Đại, cùng lắm chỉ có một gã say hay phá phách và một lão Bá Kiến gian manh. Còn thị trấn Kô Long của Nguyễn Quang Lập, không phải là một gã say mà ngược lại, có nhiều thằng tỉnh táo, khôn ngoan, mưu chước, thủ đoạn và độc ác.

Trong cái không gian bức bí của thị trấn Kô Long, có một cái chuồng bò của ông chủ tịch Phạm Vũ còn tối tăm hơn. Cái chuồng bò hôi hám như vậy, mà con người phải sống, phải chịu đựng, phải làm nơi trú ẩn cho chính mình. Vợ và con chủ tịch Phạm Vũ không dám phản kháng, chỉ biết vâng theo lệnh ông để sống chui rúc trong cái chuồng bò.

Về phía chủ tịch thị trấn Kô Long – ông Phạm Vũ – thừa biết cái chuồng bò là bẩn thỉu nhưng ông vẫn bắt vợ con sống. Bởi vì ông cũng biết rất rõ, chỉ trung thành với cái chuồng bò đó ông mới chứng minh được thành phần bần cố nông của mình. Ba chữ “bần cố nông” chính là tấm giấy thông hành cho ông trèo cao hơn. Phạm Vũ không dám từ bỏ cái chuồng bò, ông khư khư bám vào nó cho dù vợ con ông quá khốn khổ, quá chán ngán, quá sợ hãi mùi tanh hôi và sự gớm ghiếc của nó. Nhưng mà Phạm Vũ đã đúng, hiểu theo nghĩa chức tước tạm thời, từ cái thành phần đặc biệt bần cố nông và trung thành với chuồng bò, ông ngoi lên tới chức chủ tịch tỉnh.

“Kiến, chuột và ruồi” cũng là một câu chuyện kể về sự kiện cải cách ruộng đất của thị trấn Kô Long, được lột tả qua hai nhân vật là Phạm Vũ và bà Mai. Chủ tịch Phạm Vũ khi bị bắt giam trong xà lim, trong bóng tối, ông lần tay xuống nền nhà và mò mẫm ra dòng chữ “Tôi bị oan”. Khi có ánh sáng, trên khắp bốn bức tường của nhà ngục chi chít ba chữ “Tôi bị oan”. Tất cả những người đi qua xà lim này chỉ ghi lại được ba chữ đó trước khi bị “Đội trưởng” hành hình bằng một mệnh lệnh là đập vỡ ống thuốc lào. Hết.

Số phận và mạng sống con người phụ thuộc hoàn toàn vào một tay “Đội trưởng” vô học và tàn ác cùng sự lên đồng a dua của một đám quần chúng mê muội. Bà Mai đã bị giết chết man rợ đến con chó Ba Đốm của bà cũng phải phẫn nộ. Con Ba Đốm lao lên như tỏ thái độ phản kháng hành động giết người và để được chết cùng với chủ.

Đọc tiểu thuyết “Kiến, chuột và ruồi” của Nguyễn Quang Lập có cảm giác bị hụt hẩng. Hình như sau hơn 170.000 chữ,  nhà văn chưa vẽ bức tranh trọn vẹn của thời đại. Bởi vì,  không chỉ thị trấn Kô Long với cái chuồng bò những năm 50, mà còn cả một giai đoạn mấy chục năm về sau với những cái chuồng bò khác.

Nhưng không, bữa ăn văn chương chỉ đến thế, đủ để suy tư và đau buồn. Cái khái quát nhất từ thị trấn Kô Long chật hẹp chính là luôn có một lũ gian ác khoác áo đạo đức giả khắp nơi. Người làm quan có chút thiên lương như chủ tịch Phạm Vũ, nếu không đạo đức giả được thì sẽ thần kinh, và rồi chỉ làm được cái việc diễn thuyết dông dài vô bổ và bắt ruồi.

Đi theo con đường bám riết cái chuồng bò mà chủ tịch Phạm Vũ chọn, thì trên đầu luôn có một bóng ma rùng rợn, ám ảnh đến nỗi mỗi lần nghe đến là Phạm Vũ chảy cả nước đái. Bóng ma đó là một ông “Thủ trưởng” độc ác và dối trá. Bên cạnh ông ấy luôn có một sát thủ giết người không gớm tay là  “Đội trưởng” với cây dao phay man rợ sẵn sàng xuống tay theo mệnh lệnh của Thủ trưởng. Nỗi ám ảnh đó ngày nay vẫn nguyên xi.
“Kiến, chuột và ruồi”, cái tựa như truyện ngụ ngôn. Có thể đúng, nhưng không phải ẩn dụ để rút ra bài học làm người đơn giản như thường thấy của ngụ ngôn.

Hãy nhìn một cái chuồng bò, gồm những thứ dơ bẩn nhất, hèn mạt nhất, gớm ghiếc nhất, phá hoại nhất, đó là kiến, chuột và ruồi; và tự hỏi có nên thiêu hủy nó như ông Kiểm Hát đã làm để gia đình ông chủ tịch Phạm Vũ có cơ hội được ở trong một căn nhà mới.
Vẫn còn đó cái chuồng bò với những đàn kiến, lũ chuột và bầy ruồi.

Sách có bán tại các tiệm sách địa phương, tại tòa soạn:


hoặc trên:

www.nguoivietshop.com


Mời đọc


Tác phẩm của Trần Yên Hòa
Hơn Năm Mươi Lăm Năm Thơ Trần Yên Hòa

Xin click vào:

https://e.issuu.com/anonymous-embed.html?u=dreamteam1005&d=h_n_55_n_m_l_m_th___opt__-_tr_n_y_n



---------------------------------------------------------------------------------------------------

Trang

Quảng Cáo


Acacia Pharmacy

11033 Acacia Parkway

Garden Grove, CA 92840

Tel: 714 982-6979

Fax: 714 - 982-9307

 

Cindy Y. TranPharm. D

(con gái Trần Yên Hòa)

 

Trân Trọng Kính Mời

Quý độc giả và thân hữu (vùng Orange County, Los Angeles) đến mua thuốc ủng hộ

Thanks

 

scan_pic0035_0-content

 

Send comment
Off
Telex
VNI
Your Name
Your email address
Saturday, June 1, 20199:30 AM(View: 542)
(h.LTT) Ngô Nguyên Nghiễm tên thật là Ngô Tấn Thiền - Sinh ngày 12/08/1944 tại Châu Đốc. - Tốt nghiệp Đại Học Dược Khoa Sài Gòn.
Tuesday, May 28, 201910:11 AM(View: 726)
Họa sĩ Rừng tên thật là Nguyễn Tuấn Khanh, sinh năm 1941, đã theo học tại đại học Mỹ Thuật Huế. Là thành viên hội nghệ sĩ Trẻ được thành lập vào năm 1966 ở Sài Gòn cùng với nhóm các hoạ sĩ
Friday, May 24, 20196:37 AM(View: 1314)
Năm 2019, ở Quận Cam, tôi đọc một bìa sách của một thời xa xưa: “Thắp Tình. Thơ Thành Tôn. Ngưỡng
Wednesday, May 22, 20198:45 PM(View: 718)
Trước bài Trường Sa Hành của ông, cũng có những nhà thơ khác làm thơ có tựa là “Hành” như: bài thơ Tống Biệt Hành của Thâm Tâm, năm 1940…Hành là đi, là đến trong từ hành trình
Sunday, May 12, 201910:41 AM(View: 612)
Thời gian gần đây, trong “phế tích” của trí nhớ bỗng nổi cộm tên tuổi cũ: Trịnh Y Thư. Người cao thủ biết môn công phu phân thân: Anh là nhà