DANH SÁCH TÁC GIẢ
KHÁCH THĂM VIẾNG
2,293,768

Du Tử Lê - Thơ Ở Nguyên Sa

Wednesday, April 10, 20199:13 AM(View: 1030)
Du Tử Lê - Thơ Ở Nguyên Sa

Thơ ở Nguyên Sa

Image result for nguyên sa trần bích lan


Như một số bằng hữu thời chiến tranh miền Nam

Tôi ẩn trú trong giao-thông-hào-xanh của thơ Nguyên Sa. (*)

Đó là những bài thơ tình như những trái bom lãng mạn

thăng hoa hoặc chia sẻ với tình yêu đôi lứa.

Nó cấy mầm hân hoan giữa một đời sống bầm giập!

Nó đẩy lui mọi bất trắc giữa hai đầu sống / chết của thế hệ chúng tôi

Mặc dù thời đó, cũng như bây giờ

Có đôi ba người (cũng làm thơ)

Lại lên án những bài thơ-tình của Nguyên Sa

(Và thơ tình của những nhà thơ khác)

Họ tuyên bố lén lút trong những họp mặt dăm ba người rằng

Thơ-tình thực chất chỉ là thơ… “tán gái!”

Họ có thể bị tiêm nhiễm bởi chủ trương:

“…Nhà thơ cũng phải biết… xung phong?!?”

Tuy nhiên, tôi vẫn nghĩ,

mỗi người làm thơ

Đều tuyệt đối tự do với khuynh hướng riêng tư của mình.

Nhưng khi những người này mạt sát “thơ-tình”

Thì tôi chỉ có thể hiểu: Do tỵ hiềm, mặc cảm

Họ là đám là dây leo trên cây cành thi ca Việt Nam phong phú.

Họ kiến tạo những “thời sự…gỉa”

Vì chiến tranh, cách gì cũng đã chấm dứt

Chí ít cũng trên thực tế trận địa.

Họ tiếp tục nói về những tang tóc quá khứ

Như thể đó là ý nghĩa thực sự của cuộc sống hôm nay…

Họ có quyền!!!

Chỉ duy một điều,

khi họ bẵng quên rằng:

Thơ-Tình hay thơ “tán gái” chính là một thứ dưỡng chất tinh thần

Một thứ keo sơn được ngợi ca khắp cùng trên trái đất,

giống như âm nhạc

nó an ủi những chia ly, tan tác nhất

Nó giúp nhân loại tìm đến nhau,

để yêu thương

nối tiếp sinh tồn

(nhờ vậy mà có những kẻ bỉ thử thơ tình).

.

Tôi trộm nghĩ, nếu thi sĩ Nguyên Sa sống lại,

Ông cũng chỉ thấy tội nghiệp cho những cái đầu mất thăng bằng

bệnh hoạn này.

Và, sẽ kết luận bằng mấy chữ ông thường dùng thuở sinh thời:

“bọn sa-đích! ”

.

Với nhiều người,

Thơ Nguyên Sa không chỉ đem đến cho người đọc

những chân trời thơ mộng mới.   

phong cách cách diễn tả bất ngờ của ông

Cũng làm thành những “cơn sốt” trong rung cảm của chúng tôi

Tôi tin nhiều người vẫn nhớ những câu hỏi như gửi cho chính mình

của Nguyên Sa:

“người về đêm nay hay đêm mai

người sắp đi chưa hay đi rồi

muôn vì hành tinh rung nhè nhẹ

Hay ly rượu tàn run trên môi”

(…)

“người về lòng tôi buồn hay lòng tôi vui

áo không có màu nên áo cũng chưa phai

tôi muốn hỏi thầm người rất nhẹ

tôi đưa người hay tôi đưa tôi?” (**)

Hay những câu thơ nói về mái tóc của người nữ,

chưa hề có trong thơ của chúng ta:

Tôi sẽ sang thăm em

Để những mớ tóc màu củi chưa đun

Màu gỗ ai ghép làm thuyền

Lùa vào nhau nhóm lửa”

Ông cũng chắp cánh cho mơ mộng của tôi bay trên bom đạn với:

“Khi đám mây cao dừng trên nếp trán

Anh chợt nghe vỗ cánh chim bay

Trái thơm ngon nặng trĩu trên môi

Dòng suối lạ chảy qua hơi thở.”

ông vẽ chân dung thế hệ chúng tôi với:

“Hai mắt rỗng phải che bằng khói thuốc

Chúng tôi nằm run sợ cả chiêm bao

Mỗi buổi sáng mặt trời làm sấm sét

Nên nhìn đêm mở cửa chẳng đi vào”

.

Tôi nhớ, thời chiến chiến, trong “Phương Xa”  

Thi sĩ Vũ Hoàng Chương cũng đã để lại những câu thơ bất tử như:

“Lũ chúng ta đầu thai lầm thế kỷ

Một đôi người u uất nỗi chơ vơ,
Đời kiêu bạc không dung hồn giản dị,
Thuyền ơi thuyền! Xin ghé bến hoang sơ…”

Nhưng gần gũi hơn, trực tiếp hơn với chúng tôi

vẫn là thơ Nguyên Sa:

 “Thế kỷ chúng tôi chót buồn trong mắt

Dăm nụ cười không đủ xóa ưu tư

Tay quờ quạng cầm tay vài tiếng hát

Lúc xòe ra chẳng có một âm thừa”

Hoặc:

“Cửa địa ngục ở hai bên lồng ngực

Phải vác theo trăm tuổi đường dài

Nên có gửi cho nhau vài giọng nói

Cũng nghe buồn da diết chạy trên môi”

Ông cũng là thi sĩ đầu tiên đã rất  thậm xưng

khi so sánh người yêu của ông với

“chó ốm”, “mèo ngái ngủ”, “mắt cá ươn”:

“Hôm nay Nga buồn như một con chó ốm

Như con mèo ngái ngủ trên tay anh

Đôi mắt cá ươn như sắp sửa se mình

Để anh giận sao chả là nước biển!...”

Dù không biết “Nga” là ai,


Image result for nguyên sa trần bích lan


Nhưng nhiều người trong chúng tôi vẫn thầm cám ơn

linh hồn của bài thơ thơ hiếm, quý ấy.

.

Như đa số những người cùng thế hệ thời tỵ nạn của mình,

Chúng tôi ẩn náu trong giao-thông-hào-thơ lục-bát Nguyên Sa

sau tháng 4-1975

 Dù cho đám dây leo thi ca,

Khởi đi tự bởi cái đầu bệnh hoạn, đố kỵ

Vẫn tiếp tục gọi thơ-tình là thơ… “tán gái”

Nhưng thơ-tình Nguyên Sa

Vẫn thăng hoa nỗi buồn tỵ nạn:

Mở ra những chân trời cho thơ,

Khi từ một giáo sư trở thành thợ điện,

Ông viết:

Ta vô dòng điện hai chiều

Xẹt ngang cũng đủ cháy vèo thịt da,

Em nằm ngay chỗ điện ra

Chỗ đuôi con mắt đèn hoa muôn màu…

Nghề thơ anh bỏ đã lâu

Gặp em sao nhớ nhung đầu dây xưa?”

Hoặc “Trận Vong”:

“những ngày còn chuyện binh đao

Thằng tuôn máu họng, thằng trào máu tim,

Ta còn nhớ mấy thằng em

Trúng cơn mưa pháo bỏ quên đường về

Ta là thằng Triệu Tử thua

Long thành cán cuốc, rượu chua mùi phèn,

Đứng đây, thành quách trong tim,

Ngọn cờ rách nát, cúi nhìn trận vọng.”

Ông cũng ghi lại tâm cảnh khác,

tiêu biểu cho một phần sinh hoạt quê người:

“Chờ em ở góc cây săng

Em không thấy tới ta nằm trong xe

Nhạc buồn ta vặn thật to

sao buồn không vỡ sao ta vẫn còn?”

Hơn thế, cuối đời, Nguyên Sa lại mở ra những đường bay

Tựa như vượt ngoài quỹ đạo cho thơ xuôi,

Với loạt hoài niệm được nhân cách hóa

Để hoài niệm trở thành nhân vật có đầy đủ thịt, xương, linh hồn, trí nhớ:

“Đi chơi cuối tuần tôi dắt ký ức đi theo

Ký ức thật vui, nó ôm chầm lấy bãi biển, tâm sự thật lâu với dòng sông, trò chuyện với đồng cỏ mà tôi không hề quen biết.

“Nó chạy tung tăng trên con lộ ở Hà Nội, ở Hà Đông, ở Sài Gòn, ở Paris, đường nào nó cũng biết thật rõ và nó di chuyển thật mau làm tôi lạc…”

Hay bất ngờ của những liên-ảnh đổi chỗ:

“Khi nàng hì hục, lúc buổi chiều, đắp pho tượng tuyết, tôi không hề biết gì về điều đó,

Khi nàng cắm lên vai pho tượng tuyết chiếc cành khô nàng gọi là cây nêu, tôi không hề biết gì về điều đó,

Khi nàng đeo lên tay pho tượng tuyết chiếc hộp giấy màu đỏ, nàng gọi là bánh pháo, tôi cũng chưa hề biết gì về điều đó

(...)

“… Nửa khuya nàng đánh thức tôi dậy, nói dậy đi, dậy đi anh, giao thừa rồi, tôi ngồi dậy, chúng tôi mặc quần áo mới, chúng tôi thắp nhang, chúng tôi uống trà với nhau, ngồi tựa lưng vào nhau, hát cho nhau nghe bằng ánh sáng của những ngày mới gặp nhau.

Khi nàng quay đầu lại tôi thấy mắt nàng đỏ hoe, mắt nàng ngơ ngác giống như mắt con vành khuyên một mình, để định hướng, bay theo những màu vàng của một khu rừng mai.

Tôi thật sự không có ý niệm gì về màu vàng, khu rừng mai và con chim ngơ ngác đó.

Tôi cũng không biết khi nàng ngủ say, tôi ra đứng bên cửa sổ,

tôi không biết ở ngoài cửa sổ có con vành khuyên đang bay lộn vòng

Tôi không biết tôi đứng ở dưới,

Tôi không biết con chim bay quanh trên đầu tôi,

Tôi không biết sau đó, chúng tôi đổi chỗ,

Con chim đứng làm pho tượng tuyết và tôi bay lượn trên không trung,

Trên những màu vàng

Của khu rừng mai trong kiếp khác.”

(Một ẩn dụ, hoài niệm quê hương?)


Image result for nguyên sa trần bích lan


Cuối đời, những năm, tháng lưu vong,

Người thi sĩ làm thợ điện nói về những điều ông không biết

Lại chính là những điều ông biết rất rõ…

Cũng như thế hệ chúng tôi trong chiến tranh và di tản biết rất rõ,

Chúng tôi có

Một thi sĩ thơ-tình lẫm liệt, như thế.

Du Tử Lê,

(April 2019)
(từ: dutule.com)

…………………………………………………………………………

(*) Nguyên Sa: Sinh 3-1932, tại Hà Nội. Mất tháng 4-1998, tại miền nam California.  

(**) Tất cả thơ trong bài viết này trích từ “Thơ Nguyên Sa, Toàn Tập”. Nhà XB Đời, Hoa Kỳ, 1998.


                                  *

Mời đọc

Nhà thơ Thành Tôn và Nguyễn Vũ đã tiếp tục thực hiện ebooks cho
Tân Truyện và Tạp Ghi Văn Nghệ

Sấp Ngửa

Xin click vào:

https://e.issuu.com/anonymous-embed.html?u=dreamteam1005&d=s_p_ng_a__opt__-_tr_n_y_n_ho_
Mẫu Hệ
Xin click vào:
https://e.issuu.com/anonymous-embed.html?u=dreamteam1005&d=m_u_h___opt__-_tr_n_y_n_ho_

Hơn Năm Mươi Lăm Năm Thơ Trần Yên Hòa

Xin click vào:

https://e.issuu.com/anonymous-embed.html?u=dreamteam1005&d=h_n_55_n_m_l_m_th___opt__-_tr_n_y_n
Đi Mỹ
Xin click vào:
https://e.issuu.com/anonymous-embed.html?u=dreamteam1005&d=_i_m___opt__-_tr_n_y_n_ho_

---------------------------------------------------------------------------------------------------

Trang

Quảng Cáo


Acacia Pharmacy

11033 Acacia Parkway

Garden Grove, CA 92840

Tel: 714 982-6979

Fax: 714 - 982-9307

 

Cindy Y. TranPharm. D

(con gái Trần Yên Hòa)

 

Trân Trọng Kính Mời

Quý độc giả và thân hữu (vùng Orange County, Los Angeles) đến mua thuốc ủng hộ

Thanks

 

scan_pic0035_0-content

 





 

Send comment
Off
Telex
VNI
Your Name
Your email address
Monday, March 30, 20209:33 AM(View: 405)
(h. TMH) Sau vụ “Nhân Văn giai phẩm” (1955-1957), Phùng Quán (1932-1995) bị đuổi khỏi quân đội, đuổi khỏi Hội Nhà Văn, bị kiểm điểm quy tội đại phản động vì dám viết bài thơ “Lời mẹ dặn” in trên báo “Nhân Văn” năm 1956 và bài thơ “Chống tham ô lãng phí” viết năm 1957, cũng in trên báo “Nhân Văn”; cả gan dám quần tam tụ ngũ với bọn “đại phản động, đám chống đảng dòi bọ xấu xa, đám hút xách, đĩ điếm gián điệp cho Mỹ Diệm” (lời thóa mạ của báo “Nhân Dân”) gồm: Phan Khôi, Văn Cao, Nguyễn Hữu Đang, Thụy An, Trần Dần, Lê Đạt, Hoàng Cầm, Phùng Quán, Trần Đức Thảo…Khi bị đuổi ra khỏi ngôi nhà số 4 Lý Nam Đế, trụ sở của tạp chí “Văn nghệ quân đội” bây giờ, Phùng Quán đến ngồi bên một gốc cây ở đường Phùng Hưng hai tiếng đồng hồ. Ông không biết về đâu, ngủ đâu, ăn ở đâu vì không có gia đình bà con họ hàng. Phùng Quán bơ vơ, lẩm bẩm: chỉ còn nước đi ăn mày… Chú ruột Phùng Quán (tên hoạt động cách mạng là Nguyễn Vạn) đang là cán bộ cao cấp ở ngay Hà Nội đã từ ông vì tội chống đảng “nhân văn
Saturday, March 28, 202010:33 AM(View: 265)
Chiếc Toyota tay lái phải lượn sát hè, dừng lại rất êm. Máy vẫn nổ. Một người mở cửa bước ra. Mũ phớt, áo pôđơđanh lửng đến đùi, mặt tròn, da căng, miệng cười rất tươi. Người ấy giơ mũ chào hắn. Hắn biết ngay đấy là Đàm. Đúng, đấy chỉ có thể là vẻ mặt, là dáng người tự tin, thành đạt, là nụ cười rạng rỡ của các “sếp”. Cửa hàng ghế sau bật mở. Hắn bước lên. Đàm ngồi ghế trên, cạnh lái xe, “ghế thủ trưởng”. Ngồi cạnh hắn ở ghế sau, như Đàm giới thiệu là ông trưởng phòng tổ chức của Đàm. Xe hiện đại, đệm nhung màu huyết dụ, lún người. Những đèn xanh, những kim đồng hồ đưa đi đưa lại trên bảng phía trước. Những bao thuốc lá “ba số” vứt cẩu thả trên xe. Tự nhiên hắn cảm thấy mình là người quyền quý. Ông trưởng phòng tổ chức mời hắn hút thuốc và một cách kính trọng đưa cho hắn cái bật lửa manhêtô xinh đẹp như một đồ trang sức. Đàm đã giới thiệu hắn là bạn. Là bạn của giám đốc, hắn xứng đáng được hưởng như vậy. Hắn làm ra vẻ thân mật với Đàm. Thân mật và thông thạo: - Cái xe
Tuesday, March 24, 20208:31 AM(View: 303)
Trời Sydney mưa như thác đổ. Miên gọi điện thoại cho tôi, nói, “thằng” mô mà đòi trời không mưa anh cũng lạy trời mưa là em bắn bể đầu liền. Tôi phì cười. Nhưng chắc Miên không nghe tiếng tôi cười. Mưa ngoài khung cửa rộng mở át mọi thanh âm chung quanh tôi. Miên lặp lại phía bên kia đầu dây, em nói thiệt, trời như ri mà còn cầu trời mưa, không điên thì cũng khùng, không bắn không được. Và Miên chặc lưỡi, mưa chi mà mưa lạ mưa lùng, mưa kiểu ni, em không có nhà chừng hai tuần chắc cây khế của em chết quá. Tôi để cho Miên thở than. Cây khế Miên khuân từ tiểu bang này qua tiểu bang khác, cưng như cưng con. Lúc tôi mới về lại miền nam bán cầu, gặp nhau chưa kịp hết mừng, Miên đã khoe em có trồng cây khế, mai mốt chị tới nhà em cho coi. Vừa từ vùng trời lạnh lẽo Âu Châu qui cố hương, nghe nói đến cây khế, tôi thích quá, hớn hở theo Miên tới nhà xem. Sau thấy Miên cực khổ, tẩn mẩn như nuôi bịnh, tôi la làng. Tôi bảo: - Ngoài Cabramatta bán một ký khế mười hai đồng, tau đi mua
Sunday, March 22, 20208:15 AM(View: 698)
Chúng ta trở lại chiến trường với Tướng Quân Lê Minh Đảo và những người lính đang giữa trùng vây của lửa. Ở mặt trận Long Khánh, ngay từ ngày đầu của năm 1975, Sư đoàn 18 đã phải đối phó với tình trạng căng quân ra giữ vững vùng lãnh thổ trách nhiệm, cùng tập trung lực lượng để chiếm lại phần đất đã bị lấn chiếm. Tiếng gọi là một sư đoàn, nhưng Tướng Đảo chưa hề tập trung đủ lực lượng cơ hữu để điều động trong một cuộc hành quân quy mô cấp sư đoàn. Đầu tháng Ba 75, Trung Đoàn 48 lại tăng phái cho Sư Đoàn 25 trách nhiệm mặt trận Tây Ninh, vùng Tây Sài Gòn cũng chung Vùng III Chiến Thuật với Sư Đoàn 18. Thế nên khi trận chiến bắt đầu 9 tháng 4, 1975 ông chỉ có một lực lượng sư đoàn (trừ) gồm những đơn vị: Chiến đoàn 43 do Đại Tá Lê Xuân Hiếu chỉ huy gồm trung đoàn 43 (trừ Tiểu Đoàn 2/43 đóng giữ các cao điểm quan trọng) gồm Tiểu Đoàn 2/52 (cơ hữu của Trung Đoàn 52); Tiểu đoàn 82 Biệt Động Quân Biên Phòng của Thiếu Tá Vương Mộng Long. Phải nói qua đơn vị kỳ lạ này với sự tồn tại tưởng
Friday, March 20, 20205:01 PM(View: 252)
Chúng tôi vừa tìm được cuốn ghi chép về khoa thi Hương vào năm Thành Thái thứ 6 (1894) và khoa thi Hội vào năm Thành Thái thứ 7 (1895) của triều đình nhà Nguyễn. Cuốn sách có tựa đề "Ngọ Mùi hương hội" chia làm hai phần. Phần đầu là "Hà Nam trường Hương thí văn tuyển" do tượng nhân Liễu Chàng khắc ván in. Phần sau là "Hội, Đình văn tuyển" do nhà sách Đồng Văn sao chép. Phần "Hà Nam trường hương thí văn tuyển" gồm 3 mục. Mục 1 là danh sách Ban Giám khảo kỳ thi Hương năm Thành Thái thứ 6. Mục 2 là danh sách các cử nhân xếp theo thứ tự cao thấp, và mục 3 là tuyển chọn các bài văn sách của khảo sinh của 3 kỳ khảo thí, trong đó có bài của những thí sinh không đỗ nhưng xuất sắc cũng được đưa vào. Phần "Hội, Đình văn tuyển" không có mục danh sách ban giám khảo mà chỉ có danh sách các tiến sĩ, đồng tiến sĩ và phó bảng. Mục "văn tuyển", ngoài văn sách của các thí sinh trúng cách, người tuyển chọn cũng đưa vào một số bài của các thí sinh lạc đệ nhưng cũng xuất sắc qua các đợt khảo thí của