DANH SÁCH TÁC GIẢ
KHÁCH THĂM VIẾNG
2,510,401

Nguyễn Khoa - Người Việt Nam cấp tiến là ai?

Tuesday, June 8, 20216:50 PM(View: 145)
Nguyễn Khoa - Người Việt Nam cấp tiến là ai?
Người Việt Nam cấp tiến là ai?


Thủ tướng chỉ đạo 55 dịch vụ công cần sớm cung cấp trên Cổng Dịch vụ công Quốc  gia -


Cấp tiến
(progressive) là từ phương Tây để chỉ khuynh hướng chính trị xã hội cởi mở hơn so với những quan điểm có trước đó. Sự cởi mở đó là cái nhìn thân thiện với những cộng đồng thiểu số, ủng hộ công bằng xã hội nhiều hơn, tự do tư tưởng nhiều hơn,… Đó là cách tôi hiểu từ này, và tôi cho rằng cũng có khá nhiều người Việt hiểu như vậy.

Tuy nhiên, bên cạnh cách hiểu như thế, còn có cách nhìn các nhóm cấp tiến được phân chia theo sơ đồ Tả/Hữu, cũng của phương Tây về chính trị xã hội. Trong sơ đồ này, các nhóm cấp tiến được xếp về phía bên trái, tức là cánh tả, mà trong đó ý thức hệ cộng sản cũng được định vị.


Vì thế nhiều người Việt tin là các nhóm cấp tiến, cánh tả, là gần với chủ nghĩa cộng sản, tệ hơn nữa là gần với kiểu cai trị toàn trị của các nhà nước cộng sản theo mô hình Soviet của Lenin, của Đệ tam quốc tế. Ví dụ rõ ràng nhất về niềm tin này của người Việt là khuynh hướng của họ trong cuộc bầu cử ở Mỹ năm 2020 vừa qua. Rất đông người Việt, trong lẫn ngoài nước, nhìn theo cái nhãn dán của Donald Trump cho các đối thủ chính trị là cộng sản, họ tin rằng Bernie Sanders, Elizabeth Warren, Alexandra Ocasio-Cortez (AOC),… thậm chí đến Joseph Biden là… cộng sản.


Tương tự như vậy, khá đông người Việt nhìn các chính phủ Tây Âu, Bắc Âu có khuynh hướng cấp tiến, đánh thuế cao để lấy phúc lợi xã hội, là… xã hội chủ nghĩa (kiểu Việt Nam, Trung Quốc), là gần với… cộng sản.


Ở đây chúng ta không đi vào những phân tích kiểu lý thuyết kinh tế chính trị với những quan điểm khác nhau, có thể kéo dài không dứt những buổi tranh luận. Chúng ta đặt khái niệm cấp tiến như là ở đoạn mở đầu: cởi mở về cách sống, tự do về tư tưởng, ủng hộ phúc lợi xã hội,… Ngoài ra tư tưởng cấp tiến cũng thường dính vào những hoạt động kiểu như bảo vệ môi trường (vì nó là phúc lợi xã hội), hay là chống chiến tranh, chống đàn áp bằng bạo lực. Từ việc hiểu như vậy, chúng ta thử đi tìm xem có những người Việt cấp tiến hay không, họ có phải là, hay gần với cộng sản hay không, mà cộng sản là cộng sản nào?


Những nhóm cấp tiến đầu tiên của người Việt, theo nghĩa như trên, có lẽ là nhóm Tự lực văn đoàn thời Pháp thuộc. Những ý tưởng của nhóm này về bình đẳng nam nữ, về tự do hôn nhân,… đối nghịch với những tín điều bảo thủ của xã hội phong kiến. Bà Martina T. Nguyen, thuộc khoa sử, đại học Baruch, Mỹ, trong tham luận tại một cuộc hội thảo về Việt Nam vào năm 2019 tại đại học Oregon, đã xếp Tự lực văn đoàn thuộc nhóm khuynh tả (left leaning). Quan điểm này có lẽ được rút ra từ quyển sách khảo cứu của chính bà Martina T. Nguyen có tên là Sức mạnh của chúng ta: Tự lực văn đoàn và chủ nghĩa dân tộc vào thời thuộc địa muộn (On our own Strength: The Self-Reliant Literary Group and Cosmopolitan Nationalism in Late Colonial Vietnam). Tôi chưa được đọc nghiên cứu này.


Trong nhóm Tự lực văn đoàn có nhiều người tham gia kháng chiến chống Pháp, và đa số họ đứng trong hàng ngũ Quốc Dân Đảng chứ không phải Cộng sản. Văn thơ của Tự lực văn đoàn bị các nhà tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam xếp vào loại lãng mạn tiểu tư sản, và rất bị hạn chế trong các chương trình văn học của bộ giáo dục nước Việt Nam cộng sản, từ thời Việt Nam Dân chủ cộng hòa ở miền Bắc, cho đến tận ngày nay trên cả nước.


Khuynh hướng cấp tiến này của Tự lực văn đoàn kéo dài trong những hoạt động văn học, xã hội, báo chí tại miền Nam Việt Nam cho đến khi nhà nước Việt Nam Cộng hòa sụp đổ.


Sự sụp đổ của Việt Nam Cộng hòa dẫn tới sự hình thành một cộng đồng đông đúc người Việt tại hải ngoại, đặc biệt là tại Mỹ. Trên đất Mỹ, họ rơi vào một sự mâu thuẫn trớ trêu. Một mặt họ cho là chính những nhóm cấp tiến chống chiến tranh của Mỹ đã làm Việt Nam Cộng hòa sụp đổ, và vì thế họ phải về phe chống lại nhóm cấp tiến Mỹ, tức là nhóm bảo thủ của Đảng Cộng hòa Mỹ. Mặt khác, với tư cách là một cộng đồng di dân, họ lại có thể có lợi hơn với những chính sách cấp tiến của Đảng Dân chủ như chính sách di dân, chính sách phúc lợi xã hội. Trớ trêu ở chỗ là nhiều người, một mặt là người nhận nhiều phúc lợi từ các chương trình cấp tiến, nhưng về mặt ngôn luận, quan điểm bầu cử thì họ lại bầu cho phe bảo thủ.


Nhưng từ thế hệ thứ hai trở đi, thậm chí là thế hệ 1,5 (những người sinh ra ở Việt Nam, sang Mỹ từ nhỏ), người Việt lại có khuynh hướng cấp tiến hơn cha anh họ, ngày càng đồng nhất với các cộng đồng di dân khác hơn. Sự phân cách thế hệ này rõ nét hơn hết trong bốn năm cầm quyền của Donald Trump. Những người Việt lớn tuổi ủng hộ Donald Trump hết mình, dù ông này chỉ là một tay dân túy, chứ chẳng bảo thủ hay cấp tiến gì cả, nhưng lại được một số giới bảo thủ Mỹ ủng hộ để có lợi cho những toan tính của họ.


Bốn năm cầm quyền của Donald Trump lại thúc đấy khuynh hướng cấp tiến trong những thế hệ người Việt trẻ thêm tăng tốc. Ví dụ rõ ràng cho việc này là sự thành lập Tổ chức những người Mỹ gốc Việt cấp tiến (PIVOT). Một trong những người thành lập tổ chức này là bác sĩ Tùng Nguyễn từ Đại học San Francisco. Ông Tùng từng là cố vấn cho tổng thống Obama trong các vấn đề về người châu Á và hải đảo Thái Bình Dương. Ông Tùng tự đánh giá khuynh hướng xã hội của mình thuộc loại trung dung. Khi Trump lên cầm quyền ông Tùng từ chức và thành lập PIVOT.


Trong tổ chức PIVOT có rất nhiều người Việt trẻ tuổi ủng hộ ông Bernie Sanders, AOC. Tổ chức này tham gia rất nhiều vào những hoạt động chống tin vịt do các nhóm người Việt ủng hộ Trump tung ra. Nhưng hoạt động nổi bật nhất của họ là thúc đẩy cử tri người Việt đi bầu. Họ cũng đã góp phần thúc đẩy cử tri Việt Nam bầu cho Joseph Biden tại Georgia, làm nên chiến thắng của ông này tại đây.


Chính tại Georgia một chính trị gia cấp tiến rất năng động người Mỹ gốc Việt trẻ tuổi xuất hiện trong mấy năm qua, là cô Bee Nguyễn, với những hoạt động đấu tranh giành quyền đi bầu cử của các sắc tộc thiểu số. Cùng khuynh hướng chính trị xã hội như cô Bee Nguyễn là một số dân biểu người Mỹ gốc Việt như bà Stephanie Murphy, dân biểu liên bang từ Florida, các bà Trâm Nguyễn và Kathy Trần dân biểu tiểu bang Massachusetts và Virginia.


Một nhân vật khác cũng được xem là thuộc nhóm cấp tiến người Việt là anh Will Nguyễn, người đấu tranh cho quyền của người đồng tính, từng bị nhà cầm quyền Việt Nam bỏ tù vì tham gia một cuộc biểu tình tại Việt Nam.


Nhà văn người Việt đoạt giải Pulitzer, Nguyễn Thanh Việt (em trai bác sĩ Tùng Nguyễn), hay nhà văn Andrew Lâm, đều là những nhân vật cấp tiến của xã hội Mỹ hiện nay.


Những người cấp tiến này có gần với cộng sản hay không? Họ không có chút nào giống với chế độ toàn trị kiểm soát tư tưởng của những người cộng sản cả. Sách của Nguyễn Thanh Việt (Cảm tình viên, The Sympathizer) vẫn đang gặp rất nhiều khó khăn để có thể xuất bản bản tiếng Việt của nó ở Việt Nam, lý do là có nhiều chỉ trích chế độ cộng sản từ nhà văn người Mỹ gốc Việt được xem là rất cấp tiến hiện nay.


Ngoài thành phần trẻ tuổi thuộc các thế hệ sau, cũng có những người lớn tuổi người Mỹ gốc Việt thuộc thành phần cấp tiến, tuy không nhiều. Một luật sư tôi quen từng tham gia Mặt trận Hoàng Cơ Minh, đấu tranh vũ trang chống chế độ cộng sản, tự nhận mình cũng thuộc phe cấp tiến Mỹ.


Đó là cộng đồng người Việt ở Mỹ. Còn ở Việt Nam, có những người cấp tiến hay không?


Theo quan niệm của tôi, cũng giống như thời Tự lực văn đoàn, những người Việt trong nước chủ tương dân chủ hóa Việt Nam, thoát khỏi chế độ toàn trị, đấu tranh cho một sự minh bạch xã hội, … đều có thể được xếp vào nhóm những người cấp tiến. Dĩ nhiên không phải bất cứ ai “có tên” là đấu tranh chống cộng sản đều có thể được xem là những người có quan điểm cởi mở và cấp tiến. Và như thế nhóm cấp tiến ở Việt Nam có thể bao gồm cả một số người vẫn còn mang trong mình thẻ đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Đâu phải ngẫu nhiên là một số người từ phương Tây, đã và đang nhìn Đảng này có hai phe, phe cấp tiến và phe bảo thủ. Báo chí Việt Nam cũng vậy, dù vẫn chịu sự quản lý chung của ban tuyên giáo trung ương, nhưng cũng có những tờ có khuynh hướng cởi mở và cấp tiến, chẳng hạn như Tuổi Trẻ, VnExpress, Vietnamnet,…


Tóm lại là dù khuynh hướng phân chia tả hữu của người Việt không cao như những ồn ào trên mạng xã hội trong mấy năm qua, nhưng thực sự là có những người Việt có khuynh hướng cấp tiến, đặc biệt là ở Mỹ, và nên nhớ là họ chẳng có quan hệ gì về ý thức hệ với mô hình cộng sản toàn trị trong nước cả.


Nguyễn Khoa
Nguồn : viet-studies
Send comment
Off
Telex
VNI
Your Name
Your email address
Friday, June 11, 20217:41 AM(View: 236)
Chừng tuổi này, dự đám cưới bạn bè, người thân, con cháu, học trò cũ… thậm chí cả người lạ… cũng khá nhiều, nhớ không hết. Nhưng có một đám cưới tôi không bao giờ quên. Nó thuộc về một quá khứ xa, rất xa đã nửa thế kỷ, nhưng mỗi khi nhớ về họ, nó hiện lên trước mắt mới toanh như vừa mới hôm qua. Đó là đám cưới của anh chị Trần Hoài Thư & Nguyễn Ngọc Yến. Mối tình của hai người khá ly kỳ, mối tình văn chương pha đậm chất lãng mạn mà tôi là kẻ bên lề, chứng kiến trọn vẹn tới ngày hợp hôn của hai người. Với THT thì quen thân từ hồi ghé thăm anh tận nơi đóng quân ở cầu Bà Gi, Bình Định. Rồi mỗi dịp tôi nghỉ hè, anh lại đeo xe đò Phi Long, Tiến Lực vào Tuy Hòa với anh em văn nghệ ở đây. Tôi thích và mến anh ở chỗ trực tính, bất cần đời và không hiếm những câu văng tục trong lúc trò chuyện. Lại nữa, anh có thể viết bất kỳ ở đâu: đang cà phê với đám đông, trong buổi nhậu… nghĩa là những ý tưởng, câu chuyện xuất hiện trong đầu lúc nào thì người anh như chiếc lò xo tự động bật lên: xé tờ
Sunday, June 6, 202110:33 AM(View: 235)
Quê tôi có cái hát bộ là nổi tiếng. Cụ Tản Đà từng bảo: “Tuồng Bình Định, rạp Phú Phong.” Tuồng là tác phẩm viết ra, rạp là chỗ diễn tuồng. Viết tuồng hay, diễn tuồng cũng giỏi nữa; thế là xuất sắc mọi bề? Tôi nghe vậy, biết vậy. Rồi có lần gặp bài Lỗ Tấn về chuyện xem hát ở xứ ông. Chuyện thật ngộ. Xem qua nhớ hoài. Lỗ tiên sinh viết bài ấy năm 1922, tức năm ông vào khoảng tứ tuần. Bảo rằng trong vòng hai mươi năm qua ông chỉ xem hát Tàu ở Bắc Kinh có hai lần. Lần đầu vào năm 1912, tức năm ông 31 tuổi. Ông nghe bạn nói hát tuồng ở Bắc Kinh là nhất, thế nào cũng phải xem cho biết. Thì xem. Đêm ấy, ông hớn hở vào một rạp hát. Tuồng đang diễn, kèn trống inh ỏi, sắc màu rực rỡ, khách xem đông đảo... Ông len lách vào chỗ có mấy chiếc ghế trống, toan ngồi, thì nghe có tiếng la: “Ấy! Ghế đã có người giữ trước cả rồi đấy.” Loanh quanh tìm mãi không có chỗ ngồi, ông tháo lui, bỏ cuộc. Lần thứ hai — ông không nhớ năm nào — có đêm hát gây quĩ cứu trợ nạn nhân bão lụt ở Hồ Bắc. Ông
Tuesday, June 1, 20213:04 PM(View: 159)
Giữa những lá cờ Hoa Kỳ bay phất phới trong buổi tập hợp của Tổng thống Trump tuần qua [sáng ngày 6 tháng Giêng], tiếp theo là trong cuộc tuần hành tới Điện Capitol của đoàn người ủng hộ ông, người ta thấy một sự khác thường: đó là có một lá cờ của một nước khác, một quốc gia chỉ còn tồn tại trong ký ức và tưởng tượng, đó là Việt Nam Cộng Hòa. Lá cờ đặc biệt này có mầu vàng rực rỡ với ba gạch ngang mầu đỏ. Những người Mỹ thuộc thế hệ chiến tranh hẳn còn nhớ lá cờ này. Không có gì ngạc nhiên khi thấy cờ Nam Việt Nam trong cuộc nổi dậy bất thành chống lại nền dân chủ Mỹ, song đó vẫn gợi một nỗi thất vọng. Những người Mỹ gốc Việt cấp tiến khi nhìn thấy lá cờ vàng tại cuộc tập hợp đã lên tiếng kết án điều mà họ cho là một xúc phạm đối với lá cờ này khi nó xuất hiện bên cạnh cờ Confederate [của quân ly khai trong thời Nội chiến Hoa Kỳ]. Làm thế nào mà lá cờ này lại có mặt ở đấy? Tại sao một lá cờ của một quốc gia khác lại được nhận cho vào đoàn diễn hành mà phần lớn là những người Da
Friday, May 28, 202110:25 AM(View: 322)
Doanh nhân Nguyễn Phương Hằng trở thành tâm điểm trên mạng xã hội khi livestream của bà thu hút gần nửa triệu người xem trực tiếp đồng thời trên các nền tảng YouTube và Facebook. Những ngày này, lướt qua các mạng xã hội, bất cứ ai cũng có thể dễ dàng bắt gặp những bài bình luận, câu cảm thán, hình ảnh gây cười liên quan tới những buổi livestream (phát hình trực tiếp trên mạng) của một người phụ nữ giàu có. Người thì thích, người thì chỉ trích, nhưng tựu trung, tất cả đều quan tâm tới nữ doanh nhân này. Chuyên gia truyền thông Nguyễn Ngọc Long đánh giá với BBC News Tiếng Việt ngày 26/5 rằng đây là một buổi livestream "vô tiền khoảng hậu, xô đổ mọi kỷ lục" và dưới con mắt của ông, những bước bà Hằng làm là "bậc thầy cao thủ về truyền thông". Bà Nguyễn Phương Hằng là Tổng Giám đốc và Phó Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty Cổ phần Đại Nam và là vợ của ông Huỳnh Uy Dũng, hay còn gọi là Dũng "lò vôi", một doanh nhân giàu có nổi tiếng tại Việt Nam. Nữ đại gia này thời
Tuesday, May 25, 20217:03 PM(View: 222)
Giữa hai nhân vật chính, Siêu và Mùi, trong tiểu thuyết Xóm Cầu Mới của Nhất Linh, có những câu chuyện lai rai tán gẫu nhỏ nhặt thế này: Mùi hỏi: – Quả trứng gì? – Cô không biết à? Bây giờ cô muốn để một quả trứng đứng dựng trên đĩa, cô làm thế nào? – Em chẳng bao giờ để nó đứng cả. Để nó nằm tiện hơn. Siêu cười nói: – Cô ngớ ngẩn lắm, đấy là nói thí dụ thế. Những đoạn đối thoại như thế hơi giống nhau mà vẫn cứ riêng biệt cho mỗi trường hợp, đọc hoài không chán. Vì chúng dí dỏm, mỗi lúc bày một khía cạnh. Đối thoại trong Xóm Cầu Mới không phải chỉ là những trang trí, bản thân chúng là các chi tiết, là mạch chuyện, khi chảy chậm, khi chảy xiết. Siêu và Mùi gặp nhau ở hiên nhà, một không gian vừa mở vừa kín đáo. Cái hiên nhà là sáng tạo độc đáo của Nhất Linh, ở xứ nhiệt đới, mái hiên là nơi diễn ra những cuộc trò chuyện, nơi đọc sách, nơi tình tứ. Không gian của mối tình, của những chia tay, của hoa lài trắng và nước mắt. Cái hiên nhà chứng kiến những đổi thay thời tiết.